Edukira joan

Boughera El Ouafi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Boughera El Ouafi

Bizitza
JaiotzaOuled Djellal (en) Itzuli, 1903
Herrialdea Frantzia
HeriotzaSaint-Denis, 1959ko urriaren 18a (55/56 urte)
Hobiratze lekuaIslamic cemetery of Bobigny (en) Itzuli
Hezkuntza
Hizkuntzakfrantsesa
Jarduerak
Jarduerakmaratoilaria, iraupen-lasterkaria eta atleta
Atletismoa
Kirol diziplinak maratoia
Errekorrak
Berezitasuna Irizpidea Data M
Marka pertsonalak
Berezitasuna Lekua Data M
 
IAAF: 14562321 Olympic.org: boughera-el-ouafi Edit the value on Wikidata

Ahmed Boughera El Ouafi (arabieraz: أحمد بوقرة الوافي‎; 1903 - 1959ko urriaren 18a) frantziar aljeriar maratoilaria izan zen, Frantzia ordezkatu zuena 1924ko eta 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan, azken hauetan urrezko domina irabaziz. Ia ez zen aitortua izan bere bizitzan, Frantzian diskriminazioa jasan baitzuen bere jatorri aljeriarra zela eta, baina hil ostean aitortza jaso zuen.[1]

Gaztaroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Boughera El Ouafi Aljeriako Ouled Djellal herrian jaio zen, 1903an.[2] Lehen Mundu Gerra baino lehen, Aljeriako hainbat lasterketa irabazi zituen eta "hegalaria den berberea" ezizena jaso zuen. Frantziako Armadako 25. Infanteria Erregimentuan sartu zuten 1918ko amaieran; hala ere, gerra laster amaitu zen eta ez zuen inoiz borrokan parte hartu.[3]

Kirol ibilbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aljerian itzultzeko familiarik edo lanik ez zuenez, El Ouafik Frantziako Armadan bost urte gehiago geratzea erabaki zuen. Frantziak okupatutako Alemanian egon zen. Alemanian zegoela, teniente batek 1923ko Frantziako atletismo txapelketa militarrean lehiatzea antolatu zion. Frantziako Atletismo Federazioak bere errendimendua ikusi zuen eta 1924ko Olinpiar Jokoetako maratoian parte hartzeko eskatu zion. Maratoia zazpigarren postuan amaitu zuen sailkapen orokorrean, eta frantziar atleten artean lehena.[3]

Analfabetoa zenez, zerbitzu militarra amaitu ondoren Paris ondoko Boulogne-Billancourteko Renault fabrikako langile bihurtu zen. Boulogne-Billancourten, Louis Corle atleta frantziarrak entrenatu zuen eta hainbat distantzia luzeko lasterketa irabazi zituen. 1928ko Paris-Melun maratoia irabazi zuen, eta horrela 1928ko Olinpiar Jokoetako maratoirako sailkatu zen.  Lasterketaren lehen hiru laurdenetan liderren atzetik ibili zen, amaiera baino 5 kilometro lehenago aurreratuz. Lehenengo postuan amaitu zuen, Txileko zilarrezko domina irabazi zuen Manuel Plaza baino 26 segundo lehenago. El Ouafi izan zen 1928ko Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuen frantziar atletismoko ordezkari bakarra.[4] Errepideko Lasterketen Estatistikarien Elkarteak El Ouafi zerrendatzen du 1928ko maratoi-lasterkari onena bezala.[5]

Aljeriarra zelako, Frantziako hedabideek gutxietsi egin zuten haren garaipena, ustekabeko eta ironikotzat joz. Kazetari batzuek, Victor Breyerrek adibidez, El Ouafiren garaipena Frantziako gutxiengo kolonialekiko nagusitasunaren froga gisa aurkeztu zuten, Frantzia kontinentalean trebatu baitzen.  El Ouafiren garaipenari erantzunez, L'Humanité egunkariak sarkastikoki idatzi zuen: "Azkenean, frantziar garaipena!", arreta jarriz frantziar gehienek ez zutela benetan frantsesa zela uste.[6]  Estatu Batuetan prentsa positiboagoa jaso zuen, Marcus Garveyren Negro World egunkariak idatzi baitzuen El Ouafi froga zela "Lurraren muturreraino sakabanatuta, eta inon ez Afrikan baino ugariago, daudela gizon-emakumeak, zalantzarik gabe, eskandinaviarren balentria onenak gainditzeko gai direnak atletismoan edo zelaian".  New York Herald Tribune, New York Times eta El Universal egunkari estatubatuar eta mexikarrek El Ouafiren errendimendua aipatu zuten, baita Txileko eta Japoniako bere lehiakideenak ere, nordizismoa zientifikoki oinarririk gabekoa zela eta Europako nagusitasun etnikoaren inguruko sinesmen komunak faltsuak zirela aipatuz.[7]

Bere ustekabeko garaipenaren ondoren, El Ouafiri Estatu Batuetan bira bat egiteko aukera eskaini zioten. Hamar maratoi eta hamar 25 kilometroko lasterketa egin zituen Estatu Batuetan bost hilabetez, 1928ko irailetik 1929ko urtarrilera bitartean. Hala ere, bidaia horretan irabazitako diruak atleta amateur gisa deskalifikatu zuen, kirola uztera behartuz. El Ouafiren deskalifikazioa "Siki sindromearen" adibidetzat hartu zen, Frantziako Boxeo Federazioak Battling Siki boxeolari afrikarra aitzakia zalantzagarriekin deskalifikatu zuenean, bere lehiakide zuriak gainditu zituelako[8].

Ondorengo bizitza eta heriotza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Louafi Bouguera Olinpiar Zubia haren omenez izendatu zuten 2024an.

El Ouafik Estatu Batuetan irabazitako dirua Parisen kafetegi bat erosteko erabili zuen. Negozio honek laster porrot egin zuen. Gero hainbat lan egin zituen, hala nola zerbitzari eta eskuzko lana, langabezian geratu aurretik. Bere pobrezia frantziar publikoak axolagabekeriaz hartu zuen.  El Ouafi publikoak ahaztuta egon zen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetara arte, Alain Mimoun aljeriar korrikalariak ere maratoia irabazi zuenean. Kazetariek 28 urte lehenago irabazi zuen beste aljeriarra bilatzera joan ziren, eta pobrezian aurkitu zuten. Mimoun Frantziara itzuli zenean, René Cotyk Elysée jauregira gonbidatu zuen eta El Ouafi gonbidatu zuen bere gonbidatu gisa. Mimoun-ek diru pixka bat eman zion El Ouafiri, eta estadio bateko atezain gisa lan bat lortzen lagundu zion.[4]

El Ouafiren heriotzaren buruzko kontakizun desberdinak daude. Kontakizun baten arabera, 1959ko urriaren 18an, El Ouafi familia-bilera batera joan zen Saint-Deniseko Landis kaleko 10. zenbakian bere ilobaren herentziaz eztabaidatzeko. Arrazoi ezezagunengatik, bilera indarkeria bihurtu zen, eta El Ouafi tirokatu eta hil zuten. Bobignyko hilerrian lurperatu zuten, Frantziako Olinpiar eta Kirol Batzorde Nazionalak ordaindutako hileta batean.[3]

Bere bizitzan zehar Frantzian baztertua eta ahaztua izan zen gehienbat. Estatu Batuetan zehar bira egin zuen hilabete gutxitan, Amerikako prentsak estaldura gehiago jaso zuen frantziar prentsak bere bizitza osoan baino, nahiz eta 1990eko hamarkadan aintzatespen pixka bat lortu zuen, L'Humanité egunkariak iparafrikar baten adibide gisa aipatu zuenean, Europako frantziar gizartean arrakastaz integratu zena.  1990eko hamarkadan, La Courneuveko estadio bati eta Stade de France ondoko etorbide bati izena eman zioten haren omenez.[8] Louafi Bouguera Olinpiar Zubiari izena eman zioten 2024an.[9] Stéphane Trousselek adierazi zuen zubiari izena jarri ziotela "frantziar-aljeriar figura ezezagun honen oroimena omentzeko, bere izena nahita ezabatu baitute diskriminazioak, arrazakeriak eta kolonizazioak".[9]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) "Boughera El Ouafi". Olympedia.
  2. ↑ (Frantsesez) Dendoune, Nadir. (2021). "JO 1928. La détermination de Jasmine pour sortir de l'oubli son grand-oncle, vainqueur du marathon". lecourrierdelatlas.
  3. ↑ a b c (Ingelesez) Terret, Thierry; Roger, Anne. (2009). "Managing Colonial Contradictions: French Attitudes toward El Ouafi's 1928 Olympic Victory". Journal of Sport History. 36 (1), 3-18 or. ISBN ISSN 0094-1700. JSTOR 26405250...
  4. ↑ a b (Frantsesez) "AHMED BOUGHERA EL OUAFI". Casden Histoire Sport.
  5. ↑ (Ingelesez) "Yearly Rankings- Marathon". Association of Road Racing Statisticians.
  6. ↑ (Ingelesez) Guttmann, Allen. (2009). "Representing the Self and the Other: The 1928 Olympic Marathon". Journal of Sport History. 36 (1), 73-75 or. ISBN ISSN 0094-1700. JSTOR 26405253...
  7. ↑ (Ingelesez) Dyreson, Mark. (2009). ""Imperishable Sports History"? Interpreting El Ouafi in the United States and Mexico". Journal of Sport History. 36 (1), 19–41 or. ISBN ISSN 0094-1700. JSTOR 26405251...
  8. ↑ (Frantsesez) Duval, Eloïse. "Dans l'histoire olympique française, Boughéra El Ouafi de l'or à l'oubli".. Libération.
  9. ↑ (Frantsesez) "À Saint-Denis, un pont pour enfin se souvenir du marathonien Louafi Bouguera, champion olympique oublié". leparisien.fr.

Ikus gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Boughera_El_Ouafi&oldid=10414569"(e)tik eskuratuta