Edukira joan

Boulder konderria (Colorado)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Boulder konderria
Boulder County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Colorado
Kodea08013
HiriburuaBoulder
Boulder konderria (Colorado) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Boulder konderria (Colorado)
Boulder konderria (Colorado)

Boulder konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak40°05′N 105°22′W / 40.09°N 105.36°W / 40.09; -105.36
Biztanleria330.758 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.917,55 km2
1.881,08 km2 (%98.1)
36,47 km2 (%1.9)
Dentsitatea175,83 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.bouldercounty.org

Boulder konderria (ingelesez: Boulder County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Boulder da. Azken erroldaren arabera 330.758 biztanle zituen 1.946 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Boulder konderriak 1.917,55 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,47 ura dira. Beste 1.881,08 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Boulder konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 7,3 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (19,0 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 27,1 °C) eta hotzena abendua (−2,3 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −8,7 °C). Urteko prezipitazioa 524 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (72 mm) eta lehorrena abendua (23 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,1 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (6,6 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2016 eta 2017). Urterik beroena 1934 izan zen (8,5 °C) eta hotzena 1895 (4,6 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4087 berokuntza-gradu-egun eta 91 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Boulder konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4.2 4.9 9.3 12.7 17.6 23.9 27.1 25.8 21.8 14.9 8.4 4.0 14.6
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.1 -1.6 2.3 5.5 10.3 15.8 19.0 17.9 13.9 7.6 1.9 -2.3 7.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -8.5 -8.1 -4.8 -1.7 3.1 7.7 11.0 10.0 6.0 0.2 -4.7 -8.7 0.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 25 29 48 71 72 47 53 50 41 36 30 23 524
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (6,6 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,7+1,2+2,0+0,8+0,9+1,1+1,4+0,9+1,0+0,5+0,6+1,4
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (6,6 °C)
+2 °C−2 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 330.758 biztanle zeuden. Biztanleen % 90,6 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 9,4 landa-eremuetan. Batez besteko adina 37,6 urtekoa zen, 35,9 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,3 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 18,8 18 urtetik beherakoak ziren eta % 15,5 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 101,7 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 100,7 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea050.000100.000150.000200.000250.000300.000350.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 166.794 gizon, 163.964 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.15
 
85+
 
1.97
1.43
 
80-84
 
1.81
2.34
 
75-79
 
2.90
4.02
 
70-74
 
4.53
5.19
 
65-69
 
5.69
5.92
 
60-64
 
6.44
6.11
 
55-59
 
6.47
6.21
 
50-54
 
6.42
6.33
 
45-49
 
6.44
6.14
 
40-44
 
6.48
6.45
 
35-39
 
6.34
7.27
 
30-34
 
6.56
8.03
 
25-29
 
6.74
9.85
 
20-24
 
8.52
8.16
 
15-19
 
7.82
6.01
 
10-14
 
5.74
5.15
 
5-9
 
5.00
4.25
 
0-4
 
4.13
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 330.758 biztanle zeuden. Herritarren % 14,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 86,8 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 74,1[oh 3]; % 1,1 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,0; % 5,8 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,9; % 5,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,5; % 0,4 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,6 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6.[oh 4][5]

Arraza/etnia Coloradoko mapa
Etnizitatea
2000
89,5 %
10,5 %
2010
86,7 %
13,3 %
2020
85,4 %
14,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
88,5 %
2010
91,6 %
2020
86,8 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 33,0 estatu berean jaiotakoak, % 55,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 10,1 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 52,1 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 47,9 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 34,2, biztanleria osoaren % 3,5); ondoren Latinoamerikan (% 31,0, % 3,1), Europan (% 26,0, % 2,6), Ipar Amerikan (% 4,5, % 0,5), Afrikan (% 2,6, % 0,3) eta Ozeanian (% 1,6, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Coloradoko mapa
Jaioterria
33,0 %
55,3 %
10,1 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
52,1 %
47,9 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
34,2 %
31,0 %
26,0 %
Asia Latinoamerika Europa Ipar Amerika Afrika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 140.848 etxebizitza zeuden, horietatik % 94,1 okupatuta eta % 5,9 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 61,0 jabeek okupatutakoak ziren eta % 39,0 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 132.551 etxegune zeuden guztira, horietatik % 58,1 familia-etxeguneak ziren eta % 41,9 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 78,2 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 21,8 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 68,5 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 31,5 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 15.351 pertsona (biztanleria osoaren % 4,6); horietatik 400 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 12.094 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

140.848etxebizitza
132.551okupatuak
15.351talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Coloradoko mapa

80.791
51.760
Jabetzan (80.791) Alokairuan (51.760) Hutsik (8.297)

Etxegune motak

60.218
10.900
38.066
17.518
Ezkondutako bikotea (60.218) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (5.849) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (10.900) Bakarrik bizi (38.066) Beste norbaitekin (17.518)

Talde-bizilekuetako biztanleria

12.094
2.857
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (400) Unibertsitateko egoitzak (12.094) Beste (2.857)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 95,8k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 64,2k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 30,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18801.31354.7%79633.1%293
18841.44551.6%95434.1%402
18881.63955.0%1.17639.4%166
18921.33836.4%00.0%2.336
18961.03314.3%6.04683.9%130
19003.71940.6%5.11755.8%332
19045.48353.9%4.03039.6%659
19084.85641.8%5.77249.6%1.001
19122.44523.0%4.33040.8%3.845
19163.98633.0%7.41961.5%666
19206.45657.9%4.20037.7%492
19247.59558.8%3.27325.3%2.059
19289.45767.5%4.36331.1%195
19327.48744.8%8.41250.4%808
19367.24441.4%9.78855.9%469
194010.52553.2%9.03945.7%212
194410.05457.1%7.44242.3%114
194810.33552.1%8.79244.3%712
195215.06965.3%7.76733.7%243
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
195616.74866.9%8.14932.5%142
196019.79161.5%12.27638.1%130
196417.37343.1%22.73756.4%220
196827.67157.7%17.42236.3%2.895
197240.76656.8%29.48441.1%1.520
197642.83052.7%33.28441.0%5.139
198040.69846.7%28.42232.6%17.949
198453.53555.1%42.19543.4%1.493
198848.17444.9%57.26553.4%1.784
199233.55326.5%64.56750.9%28.651
199641.92234.5%63.31652.2%16.116
200050.87336.4%69.98350.1%18.770
200451.58632.4%105.56466.3%2.109
200844.90426.1%124.15972.3%2.700
201249.98127.8%125.09169.7%4.427
201641.39622.0%132.33470.3%14.415
202042.50120.6%159.08977.2%4.521
202440.75820.8%150.14976.5%5.397

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 103.994 $ zen ( Coloradoko mapa), eta familiena, 147.203 $. Per capita errenta 62.436 $ zen. Biztanleriaren % 11,2 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 5,0k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 23,7k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

103.994 $etxegunearen errenta mediana
147.203 $familiaren errenta mediana
62.436 $biztanleko errenta
% 11,2pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,6
% 10,9
% 8,8
% 8,2
% 11,0
% 23,7
< 10.000 $ — % 5,0 (6.851) 10.000-14.999 $ — % 2,3 (3.085) 15.000-19.999 $ — % 2,6 (3.512) 20.000-24.999 $ — % 2,7 (3.745) 25.000-29.999 $ — % 2,5 (3.446) 30.000-34.999 $ — % 2,5 (3.452) 35.000-39.999 $ — % 2,3 (3.152) 40.000-44.999 $ — % 2,3 (3.149) 45.000-49.999 $ — % 2,5 (3.442) 50.000-59.999 $ — % 5,1 (7.008) 60.000-74.999 $ — % 7,6 (10.359) 75.000-99.999 $ — % 10,9 (14.906) 100.000-124.999 $ — % 8,8 (12.073) 125.000-149.999 $ — % 8,2 (11.170) 150.000-199.999 $ — % 11,0 (15.138) ≥ 200.000 $ — % 23,7 (32.520)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Boulder_konderria_(Colorado)&oldid=11829473"(e)tik eskuratuta