Brezhnev doktrina

Brezhnev doktrina edo subiranotasun mugatuko doktrina Sobietar Batasuneko doktrina politikoa izan zen, Leonid Brezhnev KPSSko idazkari nagusiak sortua SESBren kanpo-politikarako gida gisa, 1968ko azaroan Pravda egunkari sobietarrean argitaratutako artikulu baten arabera.

Formulazioa

«Brezhnev doktrina»k Leonid Brezhnev buruzagi sobietarraren planteamendu bat jasotzen zuen, Pravdako artikulu batean adierazia, Pragako Udaberria baino bi hilabete geroago, zeinaren testuan honako hau ezartzen baitzen:

Sozialismoaren aurkako indarrak daudenean eta herrialde sozialistaren baten garapena kapitalismorantz aldatzen saiatzen direnean, herrialde horren arazo ez ezik, herrialde komunista guztiei dagokien arazo komun ere bihurtzen dira.

Horrek esan nahi zuen herrialde bat "sozialismotik kapitalismora igarotzen" saiatzen bazen arazo politiko bat sortzen zela, eta arazo hori ez zela soilik Estatu komunistaren eskumena, baizik eta ulertu behar zela erregimen komunista baten pean zeuden gainerako herrialde guztiak egoera horren eraginpean zeudela. Izan ere, doktrina horrek justifikatzen zuen Varsoviako Itunak Txekoslovakia inbaditu izana, "sozialismoaren aurkako indarrak" agertzen ziren lekuan. "Doktrina" Pravdaren artikulu batean formulatu izana, eta ez nazioarteko goi-bilera batean, SESBek doktrina berriaren mugak eta irismena ezartzeko eskubidea bere gain hartu izanaren seinaletzat hartu zen.

Era berean, Brezhnev jaunaren hitzez uler zitekeen Varsoviako Ituna osatzen zuen ezein herrialderi ezin zitzaiola bertatik irten, eta tokiko alderdi komunista bakoitzaren boterearen monopolioa ezin zuela ezabatu, bere subiranotasun nazionala alde batera utziz. Horrela, doktrina Varsoviako Itunak 1953ko Ekialdeko Alemaniako Altxamenduan, 1956ko Hungariako Iraultzan eta 1968ko Varsoviako Itunak, Pragako Udaberriarekin amaitzeko Txekoslovakian egindako inbasioa atzera begira justifikatzeko erabili zen.

Brezhneven esaldiak ere modu inplizituan zehazten zuen SESBek bakarrik defini zezakeela zer zen "sozialismoaren aurkako indarra", edo zehaztu zezakeela zein unetan igaroko zen herrialde bat "sozialismotik kapitalismora" eta, horrela, esku-hartze militar bat justifikatu. Brezhnev doktrina 1989an ordezkatu zuen Sinatra doktrinak.

Historia

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea] Subiranotasun mugatuaren doktrinaren jatorria Errusiako gerra zibilean aurki daiteke. Testuinguru horretan, Herriaren Komisarioen Sobietak 1918an "Aberri sozialista arriskuan dago!" izeneko aldarrikapena egin zuen, eta, besteak beste, bi zerrendatu zituen:

1. Herrialdeko indar eta baliabide guztiak defentsa iraultzailearen zerbitzura jartzen dira erabat.
2. Sobiet eta erakunde iraultzaile guztiei posizio bakoitza azken odol tantaraino defendatzeko betebeharra ezartzen zaie.

Subiranotasun mugatuaren doktrina asko erabili zen gerra hotzean. Hungaria eta Txekoslovakiako inbasioez gain, Sobietar Batasunak, doktrina hori ustez erabiliz, Polonian ere esku hartu zuen 1982an.

Gaur egun

Analista batzuen ustez, subiranotasun mugatuaren doktrinak indarrean jarraitzen du. Izan ere, Errusiak 2022an Ukrainan egindako inbasio militarra doktrina honen aplikaziotzat jotzen da.

Bibliografia

• Freedman, Lawrence, and Jeffrey Michaels. "Soviet Doctrine from Brezhnev to Gorbachev." in The Evolution of Nuclear Strategy (Palgrave Macmillan, London, 2019) pp. 527-542.
• Gompert, David C.; Binnendijk, Hans; Lin, Bonny (2014). Blinders, Blunders, and Wars: What America and China Can Learn. Santa Monica: Rand Corporation..
• Jones, Robert A. The Soviet Concept of 'Limited Sovereignty' from Lenin to Gorbachev: The Brezhnev Doctrine (Springer, 2016).
• Kramer, Mark. "The Kremlin, the Prague Spring, and the Brezhnev Doctrine." in Promises of 1968 (2010) pp: 285-370.
• Ouimet, Matthew: The Rise and Fall of the Brezhnev Doctrine in Soviet Foreign Policy. University of North Carolina Press, Chapel Hill and London. 2003.
• Rostow, N. (1981). «Law and the use of force by states: The Brezhnev Doctrine». Yale Journal of International Law 7 (2): 209-243.
• Schwebel, Stephen M. (1972). «The Brezhnev Doctrine Repealed and Peaceful Co-Existence Enacted». The American Journal of International Law 66 (5): 816-819.

Kanpo estekak

• Datuak: Q223777