Herri Batasun Hautagaitza

Wikipedia, Entziklopedia askea
Candidatura d'Unitat Popular» orritik birbideratua)
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Candidatura d'Unitat Popular
Herri Batasun Hautagaitza
Sorrera 1986
Egoitza nagusia Gispert Enparantza, 4, 1. (Manresa)
Ideologia politikoa Kataluniar nazionalismo
Ezker iraultzaile
Independentismo
Pankatalanismo
Sozialismo
Antikapitalismo
Eserlekuak erakundeetan Kataluniako Parlamentuan
10 / 135

Zinegotziak Kataluniako udaletan
382 / 9.077

Zinegotziak Valentziako Erkidegoko udaletan
3 / 5.742

www.cup.cat

Herri Batasun Hautagaitza (katalanez, Candidatura d'Unitat Popular [CUP]) Katalan Herrietako ezkerreko alderdi politiko independentista bat da. Hiru katalan herrialde nagusietan hedatua dago, alegia, Katalunian, Balearretan eta Valentziako Erkidegoan.

Nazionalki, Ezker Independentistaren Udal-batzarraren inguruan koordinatzen da; han, erakundearen programen lana eta ideologia ardatzak eztabaidatzen dira, demokrazia partizipatiboaren sakontzea, berdintasun sozialaren hobekuntza, Katalan Herrien eraikuntza nazionala, garapen iraunkorrerako politikak, baita elkarte-sarearen sustapena ere. Bestelako alderdi politikoak ez bezala erabakiak militanteek eta ez politikariek jartzen dituzte. Modu horretan, alderdiak defendutako demokrazia zuzena bermatzen da (adibidez, udal-batzarretan Udal Asanbleatan erabakitako errespetatuz). Gaur egun, laurogei bat hiritan du presentzia, bai Katalunian bai Valentziako Erkidegoan.

1986ko abenduaren 14an sortu zen.

Ideologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko Ezohiko Asanblea Nazionalean (Assemblea Nacional Extraordinària), La CUP, l'alternativa necessària (CUP, beharrezko alternatiba), modu honetan definitzen du bere projektu politikoa:

« CUP erakunde politiko eta asanblearioa da, Katalan Herri-mailakoa, eta, hirigintzan oinarriturik, Katalan Herri independente, sozialista, ekologikoki jasangarria, lurralde-orekatua eta patriarkaturik gabeko bat lortzeko helburuarekin lan egiten duena. »
La CUP, l'alternativa neccessària, 2009ko urtarrilaren 11a

Aldi berean, CUP, unitat popular-raren bidez hainbat ideia defendatzen ditu:

  1. Herri katalanen eskubide politikoen defentsa: autodeterminazio-eskubidea eta independentziarako eskubidea, partaidetza-demokrazia eta Katalan Herrien osotasunaren batasunaren defentsa.
  2. Langile-klasearen eskubideen eta berdintasunaren defentsa: ondasunen birbanaketa, langabeziaren eta prekarietatearen aurkako borroka, zerbitzu publikoen defentsa, ekonomia-kontrolerako herri-mekanismoen ezarpena eta genero-berdintasuna bermatuko duten politiken inplementazioa.
  3. Lurraldearen defentsa: suntsipen ekologikoen aurka, lurraldearen banaketa irregularraren aurka, betiere gutxi batzuen onuran, eta benetako garapen jasankor baten alde.
  4. Identitate- eta hizkuntza nazionalaren defentsa: hizkuntza-batasuna, katalanaren ofizialtasuna lurralde osoan eta ehun kulturalaren indarberritzea Katalan Herri osoen zehar.

Herriaren Batasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriaren Batasuna (Unitat popular) kontzeptuak Salvador Allendek bultzatutako Txileko ezkertiar-alderdien aliantza politikoari egiten dio erreferentzia, non mugimendu transformatzaile sozialista baten bidez Augusto Pinocheten estatu-kolperaino gobernatu zuen. Beraz, unitat popular kontzeptua erreferentzia marxista argi bat kontsidera daiteke.

La CUP, l'alternativa necessària-n ere unitat popular-raren inguruko defentsa plazaratzen da:

« Herri Batasuna hainbat herri-mugimendu eta erakunde politiko ezberdinen elkartze baten moduan ulertzen dugu, sektore ezberdinetako langile-klase antikapitalistak barneratzen dituena eta aldarrikapen zehatz batzuk defendatzen dituena. [...] Herri Batasunak herri-mobilizazioa eta desobedientzia zibila batu egiten ditu, ekintza instituzionalekin batera, alderdi politiko bat baino gehiago izaten lortuz. Modu horretan, gizarte bateko alderdi eraldatzaile guztiak batzen dituen talde bat lortuko da, aldarrikapen zehatz batzuek programa baten azpian, alderdi bateko helburu eta elementu estratejiko zehatzak ahaztu gabe. »
La CUP, l'alternativa necessària, 2009ko urtarrilaren 11a

Aipatutako aldarrikapen zehatz horiek, kasu honetan eta modu laburrean, lehen aipatutako lau ideiak izango dira.

Kataluniako ezker independentistaren barruan, Herri Batasun kontzeptua lehen aldiz Lurralderako Defentsa-mugimendua-k (Moviment de Defensa de la Terra edo MDT) garatu zuen XX. mendearen amaieran. MDTrako Herri Batasuna independentismoak bultzatu behar zuen herri-mugimendua zen, mobiliziazioak eta borroka ideologikoa bultzatu behar zituena, bereziki herri-mailan. MDTak sei puntutan definitutako alternatibako aglutinazio politiko bat sortu nahi zuen: katalanen eskubide politikoen defentsa, langile-klasearen eskubide sozialen defensa, lurraldearen defentsa, hizkuntzaren eta identitate nazionalaren defentsa, «errepresionaren aurka. Abertzale katalanen askatasunaren alde» eta «nazionarteko solidaritatea. Nazioen Europa baten alde ». Uste zuten hasiera batean praktika hau maila lokal eta munizipalera mugatu behar zela eta proiektuaren fase berantiar batean, eta ez lehenago, nazio-mailara pasatzea.

Endavant OSAN-ek, 2001. urtean, bere Cap a la Unitat Popular (Herriaren Batasunerantz) dokumentuan kontzeptuaren berrikuste bat egin zuen:

« Herriaren Batasunak gaur egunerako arazoetarako alternatiba berri bat planteatu behar du, Kataluniako errealitatera moldatua eta, aldi berean, betiko langile-borrokarekin talka egin ezin duena eta hauen interesekin identifikatzen dena; azken finean, borroka-potentziak handiena duten sektore baztertu berri hauekin. Orain arte egon diren akatsak konpondu jakin behar du, sozialismoa boterera iristean zuzenean aplikatu behar den zerbait moduan ulertu beharrean, helburu estatiko moduan, etengabeko transformazio-prozesu bat bezala ulertuz; mugitzen ari den eraikitze-prozesu bat bezala, gehiengoaren interesetan oinarriturik, benetako demokrazia izango dena. »
Cap a la Unitat Popular, 2001eko maiatzaren 12a

Eta Kataluniaren kasuan Herriaren Batasunaren borroka nagusia Kataluniako independentzia zela defendatzen zuen:

« (...)Herriaren Batasuna bezalako proiektu bat, gure herriaren biziraupenerako irtenbide bezala independentziaren beharra defendatzen duena, Katalan Herrien osotasuna defendatzen duena eta gure hizkuntza eta gure kultura defendatzen dituena. Askatasun nazionalerako proiektu bat, ezerri ere ez uko edo amore eman gabe. Herriaren Batasunak ezin du soilik independentziaren beharra aurkeztu behar, baizik eta aplikagarria den estrategia bat ere, independentzia helburu duena; Kataluniako naziorako estatu propio bat lortzeko helburuarekin. »
Cap a la Unitat Popular, 2001eko maiatzaren 12a

Antolakuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CUP alderdia erakunde asanbleario bat da eta, beraz, jerarkia gabekoa. Idazkaritza Nazionalak (SN; Secreatariat Nacional) alderdiaren egunerokotasuna kudeatzen du. 15 militantek osatzen dute, lau urtero kargua aldatzen delarik.

Alderdia Asanblea Lokal edo munizipal (AL; Assemblees Locals) ezberdinez osaturik dago, lurralde osoan zehar hedaturik daudenak eta modu autonomoan funtzionatzen dutenak. Asanblea bakoitzeko erabakiak hiri edo herri horretako militantziak hartzen ditu. AL hauek hamahiru Lurralde-Asanbleatan (AT; Assemblees Territorials) taldekatzen dira, ez dutenak zertan ofizialki ezarrita dauden eskualde edo probintziekin bat etorri behar. AT hauen helburua AL ezberdinen koordinazioa erraztea da. bai eta nazio-mailako erabakien inplementazioa erraztea. Erabaki-organo gorena Asanblea Nazionala da (AN; Assemblea Nacional), bere militantziak osatzen duena eta gai orokorren inguruko erabaki garrantzitsuenak hartzen ditu; hala nola, jarraitu beharreko lerro estratejiko eta taktikoak, Idazkaritza Nazionala hautatu, aurrekontuak onetsi, estatutu berriak onartu, besteak beste. ANa, gehienez, urtero aldatu beharrekoa da.

Hilero Kontseilu Politiko Nazionala (CPN; Consell Polític Nacional) deitzen da, AN-arteko erabaki-organoa izango dena. Kontseilu honetan, AT bakoitzeko ordezkariak bai eta SNa bere osotasunean parte hartzen dute, non aurkeztutako posizionamendu ezberdinak eztabaidatzen diren eta, ondoren, ebazpen politiko bat onartzen den. ATko ordezkariek, halaber, ATan adostu den posizionamendua defendatu beharko du.

Ekintza Parlamentariorako Taldeak (GAP; Grup d'Acció Parlamentari), bestalde, Kataluniako Parlamentuan agertzen diren gaiak jorratzen ditu. Bertan, alderdiko AT guztiek dute bozeramaileren bat, bai eta alderdiarekin batera ekintza parlamentarioan parte hartzen duten beste erakundeek ere. Hilero biltzen dira. Aldi berean, Lan Taldeak daude ere (GT; Grups de Treball), non militante zein jarraitzaileek proposamenak aurkez ditzakete modu indibidualean.

2016ko abuztuaren 6tik aurrera, Idazkaritza Nazionala hurrengoek osatzen dute: Quim Arrufat (Vilanova i la Geltrú), Natàlia Sànchez (Figueres), Lluc Salellas (Girona), Núria Gilbert (Sant Cugat del Vallès), Dani Corpas (Sant Celoni), Anna Gabaldà (Sant Pere de Ribes), Juanma Rojas (La Garriga), Elisabet Punset (Sacalm), Eduardo Càliz (Barcelona), Aida Sanuy (Alpicat), Ricard Torné (Olot), Laura Rafecas (Subirats), Xevi Generó (Manlleu), Albert Serrats (Bordils) eta Òscar Simón (Barcelona). 2016ko irailaren 21etik aurrera, halaber, SNaren bozeramailean Quim Arrufat eta Núria Gibert dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1986-1995: Sorrera eta gainbehera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erakundeak baditu oinarri moduan Francoren heriotzaren osteko lehenengo hauteskunde munizipalak, 1979an. Haustekunde horietarako, erakunde ezberdin, garaiko gertakariekin oso kritikoak zirenak, hautagaitz independenteetan antolatzen hasi ziren. Laurogeiko hamarkadan, munizipalismoaren erreferenteak Sant Pere de Ribes-en eta Arbúcies-en gobernatzen zuten bi hautagaitzak ziren: Unitat Municipal 9 eta CUPA, hurrenez hurren. Bi hautagaitza hauetan oinarrituz, 1986an, MEN-eko (Ezkerreko Mugimendu Nazionalista; Moviment d'Esquerra Nacionalista) zein MDT-eko Asanblea Lokalek Ezker Independentistaren Asanblea Munizipala sortu zuten (AMEI; Assemblea Municipal de l'Esquerra Independentista), Masnou, Premià de Mar eta Salt herrietako hauteskunde munizipaletan hautagaitza independente hauek koordinatzeko eta bultzatzeko. Hauteskundeen ondorioz errejidore bat lortu zuten Masnou-n; Jaume Oliveras i Maristany.

1991eko hausteskunde munizipaletan hautagaitza hauek berriro ere aurkeztu ziren Alcanar, Argentona, Banyoles, Manresa, Masnou, Valls, Vilafranca del Penedès eta Vilassar de Dalt-en. Hala ere, soilik bi errejidore lortu zituzten: Pere Bosch i Cuenca Banyoles-en eta bigarren errejidore bat Valls-en. Ondorioz, hurrengo urteetan, CUPeko hainbat errejidore, ex-errejidore eta kargu ERCn militatzera pasatuko dira. MENa ere beste alderdi batzuekin fusionatuko da (hautagaitza independente zein ICVrekin); MDTa, berriz, 1993ko Asanblearen ostean, Herriaren Batasunaren Asanblea bultzatzen du, Katalunia Aske-k bere hautagaitza propioak aurkezten dituen bitartean. Beraz, 1995eko hauteskundeetan ez da aurkeztuko CUP siglak aurkeztuko dituen hautagaitzarik.

1998-2001: Vinaròseko Manifestua (Procés de Vinaròs)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1998tik aurrera, hainbat herri ezberdinetako ezker independentistaren taldeek (Biosca, Manresa, Navarcles, Sabadell, Salt, Torà, Valls eta Sant Pere de Ribes-eko UM9 alderdi politikoa (Unitat Municipal 9)) AMEIa berpiztu zuten. Benetako lehen bultzada 1999ko hauteskunde munizipaletan eman zen eta, handik gutxira, Vinaròseko Manifestuak Candidatura d'Unitat Popular alderdiaren bultzada berria suposatu zuen.

2002: Vilafrancako Deklarazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2002ko ekainaren 23an alderdiaren aldizkari munizipalaren (Unitat Popular) '0' zenbakia argitaratu zen. Aldizkari bertan, urte bereko abenduan, Vilafranca del Penedès-en asanblean onetsitako asmo-deklarazioa argitaratu zen. Deklarazio honek, Declaració de Vilafranca (Vilafrancako Deklarazioa) moduan ezaguna, CUParen handitzeari erantzuna emateko xedea zuen, bai eta alderdiaren helburuan epe ertainerako:

« Hiri-mailako ezker independentistaren erreferentea izatea gauzatzea, bai eta langile-klaseko zein hiri-klaseetako sektore guztiena, betiere gure gizartearen transformazio sozialistaren beharraren eta marko politiko berri baten ezarpenaren beharren jakitun; eskubide sozialak, demokarzia eta gure herriaren askatasun nazionala bermatuko dituena. »
Vilafrancako Deklarazioa

Halaber, "herri-borrokoaren (lluita municipal) taldeekin" kooperazioa defendatu zen, bai eta lurraldean zeharreko CUP ezberdinen koordinazioa eta elkarren arteko laguntza ere.

2003: Hauteskunde munizipalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hausteskundeak bauno hilabete batzuk lehenago, alderdia erdi-mailako hirietan sartzearen ondorio, Vilafrancako Deklarazioak 50 bat hautagaitza ezberdinez hitzegiten zen. Hainbat komunikabideetan baikortasuna are handiagoa zen, zenbakia hirurogeita hamar hautagaitzetara iritsiz. Dena dela, errealitatea ezberdina izan zen. 2003ko maiatzaren 25eko hauteskunde munizipaletan 10 zerrenda aurkeztu ziren, CUP moduan, eta beste 8 beste hainbat plataformekin batera, koalizioan. Hauteskundeen ondorioz formazioak 4 errejidore lortu zituen bakarka aurkeztutako zerrendetatik: bi errejidore Torà-n eta errejidore bana Vilafranca del Penedès-en eta Valls-en. Aldi berean, aipatu berriko plataforma horietan ere errepresentazioa lortu zuten: Sabadell (2), Salt (1), Sant Pere de Ribes (5), Ripollet (6) (ERC eta EUiA-rekin batera Col·lectiu Obrer i Popular (COP) izeneko plataforman), Viladamat (1), Cerdanyola del Vallès (1), Sallent (2) eta Arbúcies (3).

Emaitza hoberenak Vilafranca del Penedès eta Sallent-ekoak izan ziren; izan ere, lehen aldiz erdi-mailako hirietako udaletan sartzea lortzen zuten. Aldi berean, Valls-eko errejidorea berriro lortu egin zuten. Valls-en, diskurtsoa hirigintzaren eta parte-hartze demokratikoaren inguruan egin zen (bertako zerrenda gehien bat emakumez osaturik baitzegoen). Viladamat-en, adibidez, lehen aldiz sartu zen alderdia udalean eta Salt-en, berriz, nahiz eta bozka-kopurua emendatu, ez zen nahikoa izan bigarren errejidorea lortzeko. Viladamat-eko zerrenda gazteez zegoen josita, zaharrena 25 urte baino gutxiago zituelarik.

Mataró eta Vic bezalako hiri ertainetan CUP alderdia lehen aldiz aurkeztu zen. Bertan, 1.170 eta 605 bozka lortu zituen arren, hurrenez hurren, udalean ordezkaritzarik lortzeko gutxiegiak izan ziren. Manresa-n ere, 1999an AUPak (Assemblea d'Unitat Popular) lortutako bozka-zenbakia ia bikoiztu zuten arren -1.114-, ez zen nahikoa izan. Navarcles-en, amaitzeko, hautesleen %6.02aren babesa lortu zuen arren, ERCrekin koalizioa berrargitaratu ez zenez, boto gutxiren faltan ez zuten errepresentaziorik lortu.

Bestalde, emaitza negatiboak ere pairatu ziren 2003an. Torà-n, 1999rekin alderatuz, 31 bozka eta errejidore bat galdu zuten. Arbúcies-en, udala galdu zuten, 24 urteren ostean, ERC hiri-koaliziotik irten eta bere kabuz aurkeztu zelako, hausteskudeak irabaziz. Dena dela, Torà-n, CUParen eta Independents per Torà (InTo) alderdien arteko itun batek CiU udaletik kanporatzea lortu zuen, hilabete gutxi batzuk iraun zuena soilik, InTo-n eman ziren barne-arazoen ondorioz. Sabadell-en ere, ICV-EUiA Sabadell-eko hautagaitza popularretik irten zenez (L'Entesa per Sabadell; Sabadell-erako akordioa), 8 errejidore galdu zituzten 2003an, 1999arekin alderatuz (10-2). Modu horretan, Xavi Oca (CUP), zerrendan hirugarrena, kanpo geratu zen.

Bakarka aurkeztutako hautagaitzak:

Hiria Bozkak % Errejidoreak
Biosca 53 29,61 0
Girona 381 1,01 0
Manresa 1.114 3,55 0
Mataró 1.170 2,31 0
Navarcles 205 6,02 0
Terrassa 418 0,53 0
Torà 173 20,79 2
Valls 640 5,83 1
Vic 605 3,68 0
Vilafranca del Penedès 1.105 6,56 1

Koalizioan aurkeztutako hautagaitzak:

Hiria Koalizioaren izena Bozkak % Errejidoreak
Arbúcies CUPA - EP 836 25,91 3
Cerdanyola del Vallès PAISC 1.391 5,32 1
Ripollet CR - Acord Municipal 3.827 27,05 6
Sabadell Entesa per Sabadell 6.111 6,99 2
Sallent RCD - CUP de Sallent 563 13,62 2
Salt ICV - EPM - IPC 618 6,33 1
Sant Pere de Ribes UM9 - EN 2.225 22,05 5
Viladamat EPM - CUP de Viladamat 50 17,24 1

2004: «CUPrekin, Ezker Independentista Europara» («Amb la CUP, l'Esquerra Independentista a Europa»)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Herri Batasun Hautagaitza Aldatu lotura Wikidatan