Edukira joan

Chittenden konderria (Vermont)

Chittenden konderria
Chittenden County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Vermont
Kodea50007
HiriburuaBurlington
Chittenden konderria (Vermont) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Chittenden konderria (Vermont)
Chittenden konderria (Vermont)

Chittenden konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak44°28′32″N 73°07′38″W / 44.475681°N 73.127274°W / 44.475681; -73.127274
Biztanleria168.323 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura
1.603,98 km2
1.389,73 km2 (%86.64)
214,25 km2 (%13.36)
Dentsitatea121,12 bizt/km2
Datu gehigarriak

Chittenden konderria (ingelesez: Chittenden County) Vermontko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Burlington da. Azken erroldaren arabera 168.323 biztanle zituen 1.605 kilometro koadroko azaleran.

Chittenden konderriak 1.603,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 214,25 ura dira. Beste 1.389,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 97,6 da.

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 6,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (20,5 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 26,2 °C) eta hotzena urtarrila (−7,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −12,7 °C). Urteko prezipitazioa 1092 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (120 mm) eta lehorrena otsaila (57 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,6 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (5,9 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2012, 2020, 2021, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2024 izan zen (9,0 °C) eta hotzena 1904 (3,8 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4322 berokuntza-gradu-egun eta 185 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Chittenden konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -2.8 -1.2 3.8 11.5 19.0 23.7 26.2 25.2 21.1 13.6 6.7 0.6 12.3
Batez besteko tenperatura (ºC) -7.8 -6.5 -1.5 5.8 12.9 17.7 20.5 19.5 15.3 8.6 2.4 -3.8 6.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -12.7 -11.9 -6.8 0.0 6.7 11.8 14.7 13.7 9.6 3.6 -2.0 -8.1 1.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 66 57 70 87 101 120 113 106 99 111 83 80 1092
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-11-05ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (5,9 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+2,9+1,2+1,2+1,3+1,2+0,8+1,4+1,1+0,7+1,7+2,8
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (5,9 °C)
+4 °C−4 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 168.323 biztanle zeuden. Biztanleen % 73,9 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 26,1 landa-eremuetan. Batez besteko adina 37,5 urtekoa zen, 36,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 38,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 17,7 18 urtetik beherakoak ziren eta % 15,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 95,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 93,0 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea030.00060.00090.000120.000150.000180.0001750180018501900195020002050Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 82.114 gizon, 86.209 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.29
 
85+
 
2.38
1.46
 
80-84
 
1.95
2.54
 
75-79
 
3.00
3.86
 
70-74
 
4.39
5.35
 
65-69
 
5.45
6.61
 
60-64
 
6.64
6.67
 
55-59
 
6.76
6.27
 
50-54
 
6.16
5.75
 
45-49
 
5.58
5.78
 
40-44
 
5.75
6.82
 
35-39
 
6.44
7.27
 
30-34
 
7.00
7.87
 
25-29
 
7.38
9.70
 
20-24
 
9.76
7.54
 
15-19
 
7.68
5.37
 
10-14
 
4.90
5.21
 
5-9
 
4.52
4.64
 
0-4
 
4.28
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 168.323 biztanle zeuden. Herritarren % 2,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 87,3 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 84,9[oh 3]; % 2,9 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,8; % 4,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,3; % 4,7 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,5; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 4][5]

Arraza/etnia Vermonteko mapa
Etnizitatea
2000
98,9 %
2010
98,2 %
2020
97,2 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
95,1 %
2010
92,9 %
2020
87,3 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 42,7 estatu berean jaiotakoak, % 48,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 7,9 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 66,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 33,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 44,6, biztanleria osoaren % 3,5); ondoren Europan (% 23,7, % 1,9), Ipar Amerikan (% 11,1, % 0,9), Afrikan (% 10,5, % 0,8), Latinoamerikan (% 8,4, % 0,7) eta Ozeanian (% 1,6, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Vermonteko mapa
Jaioterria
42,7 %
48,3 %
7,9 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
66,9 %
33,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
44,6 %
23,7 %
11,1 %
10,5 %
8,4 %
Asia Europa Ipar Amerika Afrika Latinoamerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 73.085 etxebizitza zeuden, horietatik % 94,5 okupatuta eta % 5,5 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 62,1 jabeek okupatutakoak ziren eta % 37,9 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 69.052 etxegune zeuden guztira, horietatik % 56,7 familia-etxeguneak ziren eta % 43,3 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 22,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 69,5 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 30,5 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 9.866 pertsona (biztanleria osoaren % 5,9); horietatik 154 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 8.115 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

73.085etxebizitza
69.052okupatuak
9.866talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Vermonteko mapa

42.866
26.186
Jabetzan (42.866) Alokairuan (26.186) Hutsik (4.033)

Etxegune motak

30.533
5.946
20.754
9.123
Ezkondutako bikotea (30.533) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (2.696) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (5.946) Bakarrik bizi (20.754) Beste norbaitekin (9.123)

Talde-bizilekuetako biztanleria

8.115
1.597
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (154) Unibertsitateko egoitzak (8.115) Beste (1.597)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 96,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 56,8k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 24,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18803.90264.9%2.02033.6%94
18843.62964.6%1.87533.4%116
18884.14965.6%1.94030.7%237
18923.41862.6%1.95235.7%92
18964.74375.3%1.41622.5%143
19003.90767.3%1.82231.4%80
19043.84870.6%1.43226.3%170
19083.80668.3%1.65029.6%117
19122.36836.8%2.26635.2%1.801
19163.78656.8%2.77241.6%102
19207.21566.4%3.56432.8%86
19248.00871.0%2.65823.6%620
19288.15647.3%9.05252.5%27
19327.20843.9%9.10455.4%123
19367.75741.3%10.96258.4%56
19407.92641.6%11.06958.1%66
19447.51341.1%10.78858.9%0
19488.50948.0%8.90350.2%327
195213.53357.9%9.74641.7%106
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
195614.10857.4%10.47442.6%0
196013.07243.5%16.95956.5%0
19649.05029.3%21.81770.7%0
196814.62145.3%16.42050.9%1.209
197223.06358.1%16.16340.7%477
197622.01353.2%17.99243.5%1.351
198018.31039.0%18.96740.4%9.666
198430.21754.1%24.83044.5%798
198827.38047.7%29.18550.9%781
199219.09327.2%35.31450.4%15.714
199619.02029.8%36.29956.8%8.541
200026.10536.2%39.15654.4%6.756
200426.42234.0%49.36963.5%1.905
200822.23726.7%59.61171.4%1.592
201221.57128.0%53.62669.6%1.883
201618.60122.3%54.81465.7%10.001
202021.01721.2%74.96175.8%2.937
202420.93721.5%72.65674.6%3.736

Etxeguneen errenta mediana 96.759 $ zen ( Vermonteko mapa), eta familiena, 131.883 $. Per capita errenta 52.322 $ zen. Biztanleriaren % 9,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,7k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 15,2k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

96.759 $etxegunearen errenta mediana
131.883 $familiaren errenta mediana
52.322 $biztanleko errenta
% 9,7pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,4
% 9,1
% 11,4
% 11,3
% 9,2
% 12,9
% 15,2
< 10.000 $ — % 3,7 (2.662) 10.000-14.999 $ — % 2,3 (1.659) 15.000-19.999 $ — % 2,4 (1.699) 20.000-24.999 $ — % 2,7 (1.919) 25.000-29.999 $ — % 2,9 (2.107) 30.000-34.999 $ — % 2,5 (1.760) 35.000-39.999 $ — % 3,2 (2.253) 40.000-44.999 $ — % 2,1 (1.471) 45.000-49.999 $ — % 2,8 (2.023) 50.000-59.999 $ — % 6,4 (4.539) 60.000-74.999 $ — % 9,1 (6.482) 75.000-99.999 $ — % 11,4 (8.131) 100.000-124.999 $ — % 11,3 (8.054) 125.000-149.999 $ — % 9,2 (6.595) 150.000-199.999 $ — % 12,9 (9.233) ≥ 200.000 $ — % 15,2 (10.869)
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-11-05ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]