Chittenden konderria (Vermont)
| Chittenden konderria Chittenden County | |
|---|---|
| Ameriketako Estatu Batuetako konderria | |
| Banaketa administratiboa | |
| Herrialdea | |
| Estatua | |
| Kodea | 50007 |
| Hiriburua | Burlington |
Chittenden konderriaren kokapena AEBtan | |
| Informazio geografikoa | |
| Koordenatuak | 44°28′32″N 73°07′38″W / 44.475681°N 73.127274°W |
| Biztanleria | 168.323 bizt. |
| Eremua - Lurra - Ura | 1.603,98 km2 1.389,73 km2 (%86.64) 214,25 km2 (%13.36) |
| Dentsitatea | 121,12 bizt/km2 |
| Datu gehigarriak | |
Chittenden konderria (ingelesez: Chittenden County) Vermontko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Burlington da. Azken erroldaren arabera 168.323 biztanle zituen 1.605 kilometro koadroko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Chittenden konderriak 1.603,98 kilometro koadro ditu. Horietatik 214,25 ura dira. Beste 1.389,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 97,6 da.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 6,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (20,5 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 26,2 °C) eta hotzena urtarrila (−7,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −12,7 °C). Urteko prezipitazioa 1092 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (120 mm) eta lehorrena otsaila (57 mm).
1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,6 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (5,9 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2012, 2020, 2021, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2024 izan zen (9,0 °C) eta hotzena 1904 (3,8 °C).[1]
Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4322 berokuntza-gradu-egun eta 185 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -2.8 | -1.2 | 3.8 | 11.5 | 19.0 | 23.7 | 26.2 | 25.2 | 21.1 | 13.6 | 6.7 | 0.6 | 12.3 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -7.8 | -6.5 | -1.5 | 5.8 | 12.9 | 17.7 | 20.5 | 19.5 | 15.3 | 8.6 | 2.4 | -3.8 | 6.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -12.7 | -11.9 | -6.8 | 0.0 | 6.7 | 11.8 | 14.7 | 13.7 | 9.6 | 3.6 | -2.0 | -8.1 | 1.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 66 | 57 | 70 | 87 | 101 | 120 | 113 | 106 | 99 | 111 | 83 | 80 | 1092 |
| Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-11-05ko bertsioa) | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 168.323 biztanle zeuden. Biztanleen % 73,9 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 26,1 landa-eremuetan. Batez besteko adina 37,5 urtekoa zen, 36,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 38,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 17,7 18 urtetik beherakoak ziren eta % 15,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 95,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 93,0 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]
| Biztanleria-piramidea 2020 Guztira: 82.114 gizon, 86.209 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Arraza eta etnizitatea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 168.323 biztanle zeuden. Herritarren % 2,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 87,3 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 84,9[oh 3]; % 2,9 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,8; % 4,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,3; % 4,7 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,5; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 4][5]
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 42,7 estatu berean jaiotakoak, % 48,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 7,9 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 66,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 33,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 44,6, biztanleria osoaren % 3,5); ondoren Europan (% 23,7, % 1,9), Ipar Amerikan (% 11,1, % 0,9), Afrikan (% 10,5, % 0,8), Latinoamerikan (% 8,4, % 0,7) eta Ozeanian (% 1,6, % 0,1).[oh 6][6]
Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Konderrian 73.085 etxebizitza zeuden, horietatik % 94,5 okupatuta eta % 5,5 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 62,1 jabeek okupatutakoak ziren eta % 37,9 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 69.052 etxegune zeuden guztira, horietatik % 56,7 familia-etxeguneak ziren eta % 43,3 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 22,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 69,5 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 30,5 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 9.866 pertsona (biztanleria osoaren % 5,9); horietatik 154 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 8.115 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]
Etxebizitzak
Vermonteko mapa
Etxegune motak
Talde-bizilekuetako biztanleria
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]25 urtetik gorako biztanleen artean, % 96,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 56,8k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 24,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]
Gobernua eta politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1880 | 3.902 | 64.9% | 2.020 | 33.6% | 94 |
| 1884 | 3.629 | 64.6% | 1.875 | 33.4% | 116 |
| 1888 | 4.149 | 65.6% | 1.940 | 30.7% | 237 |
| 1892 | 3.418 | 62.6% | 1.952 | 35.7% | 92 |
| 1896 | 4.743 | 75.3% | 1.416 | 22.5% | 143 |
| 1900 | 3.907 | 67.3% | 1.822 | 31.4% | 80 |
| 1904 | 3.848 | 70.6% | 1.432 | 26.3% | 170 |
| 1908 | 3.806 | 68.3% | 1.650 | 29.6% | 117 |
| 1912 | 2.368 | 36.8% | 2.266 | 35.2% | 1.801 |
| 1916 | 3.786 | 56.8% | 2.772 | 41.6% | 102 |
| 1920 | 7.215 | 66.4% | 3.564 | 32.8% | 86 |
| 1924 | 8.008 | 71.0% | 2.658 | 23.6% | 620 |
| 1928 | 8.156 | 47.3% | 9.052 | 52.5% | 27 |
| 1932 | 7.208 | 43.9% | 9.104 | 55.4% | 123 |
| 1936 | 7.757 | 41.3% | 10.962 | 58.4% | 56 |
| 1940 | 7.926 | 41.6% | 11.069 | 58.1% | 66 |
| 1944 | 7.513 | 41.1% | 10.788 | 58.9% | 0 |
| 1948 | 8.509 | 48.0% | 8.903 | 50.2% | 327 |
| 1952 | 13.533 | 57.9% | 9.746 | 41.7% | 106 |
| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1956 | 14.108 | 57.4% | 10.474 | 42.6% | 0 |
| 1960 | 13.072 | 43.5% | 16.959 | 56.5% | 0 |
| 1964 | 9.050 | 29.3% | 21.817 | 70.7% | 0 |
| 1968 | 14.621 | 45.3% | 16.420 | 50.9% | 1.209 |
| 1972 | 23.063 | 58.1% | 16.163 | 40.7% | 477 |
| 1976 | 22.013 | 53.2% | 17.992 | 43.5% | 1.351 |
| 1980 | 18.310 | 39.0% | 18.967 | 40.4% | 9.666 |
| 1984 | 30.217 | 54.1% | 24.830 | 44.5% | 798 |
| 1988 | 27.380 | 47.7% | 29.185 | 50.9% | 781 |
| 1992 | 19.093 | 27.2% | 35.314 | 50.4% | 15.714 |
| 1996 | 19.020 | 29.8% | 36.299 | 56.8% | 8.541 |
| 2000 | 26.105 | 36.2% | 39.156 | 54.4% | 6.756 |
| 2004 | 26.422 | 34.0% | 49.369 | 63.5% | 1.905 |
| 2008 | 22.237 | 26.7% | 59.611 | 71.4% | 1.592 |
| 2012 | 21.571 | 28.0% | 53.626 | 69.6% | 1.883 |
| 2016 | 18.601 | 22.3% | 54.814 | 65.7% | 10.001 |
| 2020 | 21.017 | 21.2% | 74.961 | 75.8% | 2.937 |
| 2024 | 20.937 | 21.5% | 72.656 | 74.6% | 3.736 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errenta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxeguneen errenta mediana 96.759 $ zen (
Vermonteko mapa), eta familiena, 131.883 $. Per capita errenta 52.322 $ zen. Biztanleriaren % 9,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,7k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 15,2k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]
Etxeguneen errenta banaketa
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
- ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
- ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
- ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-11-05ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

