Edukira joan

Coles konderria (Illinois)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Coles konderria
Coles County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Illinois
Kodea17029
HiriburuaCharleston
Coles konderria (Illinois) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Coles konderria (Illinois)
Coles konderria (Illinois)

Coles konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak39°31′N 88°13′W / 39.51°N 88.22°W / 39.51; -88.22
Biztanleria46.863 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.321,09 km2
1.316,47 km2 (%99.65)
4,62 km2 (%0.35)
Dentsitatea35,6 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.co.coles.il.us

Coles konderria (ingelesez: Coles County) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Charleston da. Azken erroldaren arabera 46.863 biztanle zituen 1.321 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Coles konderriak 1.321,09 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,62 ura dira. Beste 1.316,47 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 40,78 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Coles konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 11,8 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (24,2 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 29,9 °C) eta hotzena urtarrila (−2,4 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −6,8 °C). Urteko prezipitazioa 1051 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (125 mm) eta lehorrena otsaila (54 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,9 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (11,2 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2023 eta 2024). Urterik beroena 2012 izan zen (13,5 °C) eta hotzena 1917 (9,5 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 2969 berokuntza-gradu-egun eta 619 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Coles konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 2.0 4.7 11.0 18.0 23.6 28.5 29.9 29.2 26.2 19.3 11.1 4.5 17.3
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.4 0.0 5.6 11.9 17.7 22.6 24.2 23.3 19.6 13.1 6.0 0.4 11.8
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -6.8 -4.7 0.2 5.8 11.8 16.8 18.5 17.3 13.0 6.8 0.9 -3.8 6.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 65 54 75 117 113 125 107 76 77 91 89 64 1051
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (11,2 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+1,7+0,7+1,3+1,0+1,10,0+0,4+0,3+0,7+0,9+1,6
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (11,2 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 46.863 biztanle zeuden. Biztanleen % 73,7 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 26,3 landa-eremuetan. Batez besteko adina 38,8 urtekoa zen, 37,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,9 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 19,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 19,0 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 94,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 91,6 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 22.737 gizon, 24.126 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.90
 
85+
 
3.26
2.04
 
80-84
 
2.76
3.15
 
75-79
 
3.70
4.27
 
70-74
 
4.84
5.74
 
65-69
 
6.21
6.94
 
60-64
 
6.94
6.26
 
55-59
 
6.52
5.34
 
50-54
 
5.36
5.81
 
45-49
 
5.07
5.64
 
40-44
 
5.24
6.17
 
35-39
 
5.80
6.36
 
30-34
 
5.50
6.56
 
25-29
 
6.37
9.81
 
20-24
 
10.62
6.83
 
15-19
 
6.57
5.80
 
10-14
 
5.38
5.75
 
5-9
 
5.12
5.63
 
0-4
 
4.73
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 46.863 biztanle zeuden. Herritarren % 3,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 89,5 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 86,1[oh 3]; % 4,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,4; % 1,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,3; % 3,9 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,8; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 4][5]

Arraza/etnia Illinoisko mapa
Etnizitatea
2000
98,6 %
2010
97,9 %
2020
96,2 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
95,4 %
2010
93,6 %
2020
89,5 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 77,8 estatu berean jaiotakoak, % 18,8 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 2,8 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 54,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 45,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 45,0, biztanleria osoaren % 1,2); ondoren Latinoamerikan (% 28,4, % 0,8), Europan (% 19,6, % 0,5) eta Afrikan (% 5,1, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Illinoisko mapa
Jaioterria
77,8 %
18,8 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
54,9 %
45,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
45,0 %
28,4 %
19,6 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ozeania Ipar Amerika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 22.739 etxebizitza zeuden, horietatik % 87,3 okupatuta eta % 12,7 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 61,1 jabeek okupatutakoak ziren eta % 38,9 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 19.861 etxegune zeuden guztira, horietatik % 56,9 familia-etxeguneak ziren eta % 43,1 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 72,1 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 27,9 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 81,5 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 18,5 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 2.690 pertsona (biztanleria osoaren % 5,7); horietatik 215 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 1.485 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

22.739etxebizitza
19.861okupatuak
2.690talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Illinoisko mapa

12.137
7.724
2.878
Jabetzan (12.137) Alokairuan (7.724) Hutsik (2.878)

Etxegune motak

8.141
2.243
6.981
1.586
Ezkondutako bikotea (8.141) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (910) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (2.243) Bakarrik bizi (6.981) Beste norbaitekin (1.586)

Talde-bizilekuetako biztanleria

215
1.485
990
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (215) Unibertsitateko egoitzak (1.485) Beste (990)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 91,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 26,9k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 11,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18923.69348.6%3.61147.5%300
18964.53452.5%3.98246.1%117
19004.70653.6%3.92144.7%152
19044.90155.5%3.43538.9%492
19084.38850.8%3.95745.8%287
19122.26326.9%3.45341.0%2.710
19168.31450.8%7.77247.5%271
19208.56358.8%5.81139.9%200
19248.34254.9%5.54436.5%1.308
192811.47969.1%5.07130.5%57
19327.31339.4%11.08159.7%165
19368.80042.2%11.93157.2%137
194010.52847.8%11.40951.8%77
19449.47351.3%8.93648.4%54
19488.63850.6%8.39349.1%53
195212.66061.6%7.87638.3%20
195612.43662.1%7.56937.8%10
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
196012.16658.5%8.62941.5%19
19648.87843.8%11.37756.2%0
196810.44952.9%7.33737.1%1.980
197213.68162.9%7.98836.7%82
197611.02154.7%8.63942.8%502
198011.99458.0%6.74332.6%1.934
198414.04465.9%7.15633.6%95
198811.04356.6%8.32742.7%134
19928.09836.3%9.40242.2%4.800
19968.03841.7%8.95046.4%2.310
200010.49552.2%8.90444.3%694
200413.01557.1%9.56642.0%199
200810.97847.4%11.71650.6%459
201211.63154.3%9.26243.2%544
201613.00359.3%7.30933.3%1.606
202014.03761.9%8.06735.6%564
202413.60663.0%7.49534.7%512

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 56.478 $ zen ( Illinoisko mapa), eta familiena, 74.287 $. Per capita errenta 33.885 $ zen. Biztanleriaren % 18,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 6,3k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 4,1k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

56.478 $etxegunearen errenta mediana
74.287 $familiaren errenta mediana
33.885 $biztanleko errenta
% 18,7pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,3
% 9,0
% 10,3
% 11,9
% 8,6
% 7,3
< 10.000 $ — % 6,3 (1.321) 10.000-14.999 $ — % 5,3 (1.114) 15.000-19.999 $ — % 4,2 (868) 20.000-24.999 $ — % 5,9 (1.222) 25.000-29.999 $ — % 5,5 (1.151) 30.000-34.999 $ — % 4,9 (1.018) 35.000-39.999 $ — % 4,2 (875) 40.000-44.999 $ — % 3,5 (739) 45.000-49.999 $ — % 4,0 (833) 50.000-59.999 $ — % 9,0 (1.868) 60.000-74.999 $ — % 10,3 (2.152) 75.000-99.999 $ — % 11,9 (2.485) 100.000-124.999 $ — % 8,6 (1.785) 125.000-149.999 $ — % 4,9 (1.012) 150.000-199.999 $ — % 7,3 (1.528) ≥ 200.000 $ — % 4,1 (853)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Coles_konderria_(Illinois)&oldid=11829838"(e)tik eskuratuta