Deimos (satelitea)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Deimos (satelitea)
Deimos2.jpg
Aurkikuntza
Aurkitzailea Asaph Hall
Data 1877ko Abuztuaren 12
Ezaugarri orbitala
Zeren satelite Marte
Ardatzerdi handia 23.458 km
Eszentrikotasuna 0,0002
Orbita-periodoa 1,262 egun
Inklinazioa 1,793º
Ezaugarri fisikoak
Masa 2,244×1015
Grabitatea azalean 0,0039 m/s2
Albedoa 0,07
Tenperatura 313

Deimos Marte planetaren bi sateliteetako txikiena eta aldenduena da. Deimos izenak grezieraz "izua" esan nahi du.

Seguru aski Deimos asteroide bat izandakoa da, Jupiterren eraginagatik bere orbitatik aldendu zena eta Marteren eraginean erori zen. Hala ere, ez dago adostasun osoa hipotesi honekin.

Geologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat objektu txiki bezala, bere itxura irregularra da, 15×12×10 km-ko dimentsioekin. Martetik ikusita, beste izar bat bezalakoa irudituko litzaiguke tamainan. Ilargi betean, Lurrean Artizarrak bezalako argitasuna edukiko luke; ilgoran edo ilbeheran, Vega izarrak beste.

Karbono ugari duen arroka bat da eta izotza ere badu. Kraterrak badituen arren bere azala Phobosena baino leunagoa da, izan ere krater ugari erregolitoak estali baititu.

Deimosen errotazioa Marte berarena baino geldoagoa da[1].

Historia eta etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asaph Hall astronomo estatubatuarrak aurkitu zituen satelite biak, aurrena Deimos, 1877ko abuztuaren 12an eta hurrena Fobos, sei egun beranduago, abuztuaren 17an[2]. Hall berak izendatu zituen gainera. Marte gerraren jainkoa izanik Fobos ("beldurra") eta Deimos ("izua") izenak eman zizkien[3].

Jonathan Swift idazle britainiarraren Gulliverren bidaiak liburuan Marteko bi sateliteak aipatzen dira, Laputa hiriko astronomoen kapituluan hain zuzen ere[4]. Voltairek ere aipatzen ditu Micromegas liburuan. Hori dela eta Deimosen dauden bi krater handienek Swift eta Voltaire izenak dituzte[5].

Explorazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hain tamaina txikia izanik Lurretik ikusteko zaila da eta Marterekin oposizioan dagoenean baino ezin da behatu[6]. Phobosek baino albedo handiagoa du ordea eta errazago ikusten da beste satelitea baino[7].

Mars Global Surveyor zunda 1997 urtean iritsi zen Martera eta 2006 artean planetaz gain satelite biak aztertu zituen, erresoluzio handiko irudiak lortuz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Veverka, J, Burns, J. A. (1980), «The moons of Mars», Annual review of earth and planetary sciences 8 .
  2.   Solar System Exploration: Planets: Mars: Moons: Phobos: Facts & Figures, 2013-10-19, https://web.archive.org/web/20131019162634/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mar_Phobos&Display=Facts. Noiz kontsultatua: 2018-10-07  .
  3.   «1878AN.....92...47K Page 47/48», adsabs.harvard.edu, http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AN.../0092//0000031.000.html. Noiz kontsultatua: 2018-10-07  .
  4. (Ingelesez)  «Planetary Names: Categories for Naming Features on Planets and Satellites», planetarynames.wr.usgs.gov, https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories. Noiz kontsultatua: 2018-10-07  .
  5. (Ingelesez)  «Planetary Names: Welcome», planetarynames.wr.usgs.gov, https://planetarynames.wr.usgs.gov/?systemID=4&bodyID=21&typeID=9&system=Mars&body=Deimos&type=Crater,%2520craters&sort=AName&show=Fname&show=Lat&show=Long&show=Diam&show=Stat&show=Orig. Noiz kontsultatua: 2018-10-07  .
  6.   Moore, D. (2000), Mars, CRC Press, 102-120. orrialdeak  .
  7.   North, G. (1997), Advanced Amateur Astronomy, Cambridge University Press, 200. orrialdea  .


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Deimos (satelitea) Aldatu lotura Wikidatan