Dena da ETA

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
ETAren aldeko margoketa, Donostian, bi pauso ezberdinetan egina.

Dena da ETA politika arloan ezagun egin den esaera[1] bat da, hainbat pertsonaren eta erakunderen iritziz gehienbat XXI. mendearen hasieratik PPk kontrolatutako Espainiako gobernuek ETAren eta gobernu honen oposizioaren zati baten (gehienbat ENAMen) aurkako jardueran de facto (baina ez de iure) indarrean izan duten eta izaten duten ideia islatzen duena[2][3][4][5][6][7][8].

Dena da ETA ideiak dioenez, eta betiere PPk gidatutako gobernu eta epaileen interpretazioan, ETA erakundeko partaide edo haren kolaboratzaile egiten ditu nolabait ere ETAren ideiaren batzuekin bat datozen talde eta pertsona guztiak (izatez, milaka pertsona), nahiz eta pertsona edo talde horiek beren helburu politikoetarako inoiz armarik erabili izan ez.

Pertsona, komunikabide eta erakunde horietako batzuen iritzira, PPk, ideia hori gauzatzean, PSOEren laguntasuna edo behinik behin neutraltasuna izan ohi du. Aldi berean, terrorismoaren aurkako erakunde batzuek, Terrorismoaren Biktimen Elkartea (gaztelaniaz Asociación de Víctimas del Terrorismo bezala ezagunagoa) adibidez, edo Covite ideia horren alde egiten dute[9].

Dena da ETAren azken gertakari aipagarriena 2016koa da. 2016ko azaroan, zazpi gazte kartzelatu zituzten Altsasuko ferietan bi guardia zibilekin egondako liskarren ondorioz. ETAk bere jarduera utzi eta sei urte beranduago, Altsasuko 9 gazte 375 urteko urteko zigorra izan ahal dute Carmen Lamela epailearen autoaren ondorioz. Liskarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako. Epailearen iritziz, terrorismoaren ekintza bat izan zen eta epaileak berak, atxilotutakoak ihes egin ahal zutela ziurtatzen zuen eta ETArekin harremana zutela esan zuen.[10][11][12] Horietako batzuk oraindik (2018an) kartzelan daude.

Aurreko horrek guztiak ondorio nabariak ditu Euskal Herriko politikagintzan.

Eduki-taula

Ideiaren funtsa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dena da ETA ideiaren funtsa hau da: Hego Euskal Herrian aritzen diren alderdi politiko, elkarte, egunkari, sindikatu, gobernu eta norbanako asko, ETAren partaide direla. Ideia honen ardatzaren arabera, pistolak eta armak erabiltzeak edo izateak ez dira beharrezkoak ETAren partaide izateko. ETAren ideologia (edo gutxi gorabehera antzeko ideologia) duena, edo ETArekin laguntasuna erakusten duena, ETAko partaidea izan ahal da. Gauzak horrela, euskal abertzale asko jarri dira ETArrak diren susmopean eta askotan akusaziopean. Gehienak Euskal Herrikoak eta abertzaleak dira. Baina badira, baita ere, Euskal Herritarrak ez direnak eta ideologia ezberdina dutenak ere bai, hala nola komunistak, anarkistak[13] eta sozialdemokratak.

Aurrekoaren ondorioz, ETAkoak ziren akusaziopean ipini eta gero horien kontra ideia horiek zituzten epaileek Baltasar Garzón, Juan del Olmo, Fernando Grande Marlaska, Eloy Velasco, Fernando Andreu, Javier Martínez Lázaro, Nicolás Poveda, Santiago Pedraz, Guillermo Ruiz Polanco, Carmen Lamela, Pablo Ruz, Angela Murillo... hau da, Espainiako Auzitegi Nazionalak akusatuen aurkako ekintzak bideratzen zituzten.

Batzuetan ahoz egindako salaketa bat besterik ez da izan. Beste batzuetan "sarekadak" eta atxiloketak egon dira jende kopuru handi edo erakunde oso baten aurka. Badaude beste batzuk non salaketa jarri, atxiloketa asko egon eta komunikabideetan izugarrizko zalaparta sortu eta gero, azkenean absolbituak izan diren.[14] Azkenik, beste batzuetan torturak eta zigor gogorrak jasan dituzte epaitutakoek[15][16][17].

Askotan salaketak komunikabide jakin batzuen partetik izan dira. Beste batzuetan, ETAren biktimen erakunde batzuk, AVTk edo Manos Limpias delako sindikatuak adibidez, egin dituzte salaketak behean agertzen diren erakunde eta pertsonen aurka.

Dena da ETA indarrean dagoen ideia bat dela aldezten dutenek, laburbilduz, hau salatzen dute: Espainiako gobernuak, izugarrizko boterea duten epaileen laguntasunarekin eta Espainiako komunikabide gehienen laguntzarekin, ideia hau Espaniako Gobernuaren interesen arabera erabiltzen dutela.

Espainiako komunikabideek behin bakarrik hautsi zuten bere aliantza. 2004ko martxoaren 11ko atentatuak egon zirenean hain zuzen ere. Egun horretan eta hurrengoetan PPren gobernuak ETAri egotzi zien egun horretan egon ziren atentatuak eta sozialistek ez zuten ideia horrekin bat egin.

Geroago, PSOEk hauteskundeak irabazi eta El Mundo egunkariak eta beste komunikabide batzuk, ETA eta Al Kaidaren arteko aliantza edota harreman bat bazegoela ziurtatu zuen hurrengo urteetan.[18][19][20][21][22] El Mundok hurrengo urteetan "ikerketa" bat egin zuen, PSOE, ETA eta Al Kaidaren arteko konexioak baieztatzeko helburuarekin. Askoren iritziz, gezurra izateaz gain, interes elektoralistak zituen.[23]

Gaur egun, El Mundo, ABC, La Razón, Intereconomía eta 13TV dira komunikabide ezagunenen artean, Dena da ETA ideiaren babesle sutsuenak. Aipagarria da esatea ABC Vocento taldekoa dela; hau da, Euskadin gehien erosi eta irakurtzen diren El Correo eta El Diario Vasco taldekoak. Nahiz eta akusazio larriak egin probarik gabe, askotan akusatua izan da bere burua errugabetu behar izan duena, Podemos alderdiari gertatu zaion moduan[24]. El Mundorekin batera, Espainiako komunikabide gehienak (eta baita ere Hego Euskal Herrian gehien erosi eta irakurtzen diren El Correo, Diario Vasco eta Diario de Navarrak) eztabaidatu gabe idazten eta azaleratzen dute Espainiako Gobernuak esaten diena.

XXI. mendeko Dena da ETA ideiaren jomuga diren alderdi politiko, egunkari, sindikatu, talde eta elkarte batzuk zerrendatuta ageri dira ondoren. Kasu batzuk kontraesankorrak badirudite ere, hainbeste salaketa egon ziren behean agertzen direnen aurka. Lehenago idatzita dagoen moduan, batzuen aurka salaketa bat besterik ez bazen izan, beste batzuen aurka makrosumarioak izan zituzten eta zigor gogorrak jasan dituzte edo jasaten ari dira. Kasu batzuk oraindik ez dira epaitu.

Ilegalak bihurtu diren talde batzuk ibilbide luzeko erakundeak ziren, hala nola Amnistiaren Aldeko Batzordeak. Beste batzuk nahiz eta epaitu eta ilegalak bihurtu, jadanik auto-desegindako erakundeak ziren, adibidez KAS.

Beste kasu batzuetan, ekintza batzuk ETAkide bihurtu dituzte ekintzaile horiek egun batetik bestera; 2000. urtean, Gobernuak egin zuen lege aldaketaren ondorioz, kale borroka egiten zutenak ETAkide bihurtu ziren, eta zigor berberak jasotzen hasi ziren. Adibidez, Nafarroan kutxazain bat erretzeak edo alboko Errioxan erretzeak, zigor epaitegi ezberdinek eramaten dute eta zigorra erabat bestelakoa da, zein lekutan egiten den. Lehenengoan, Nafarroa Garaian egin zelako, ETAren aldeko sabotajetzat hartu zen, hots, ETAren ekintza terroristatzat;[25][26] bigarrenean, Errioxan egin zelako, ekintza bandalikotzat edo umekeriatzat. Ondorioz, Nafarroakoak etakidetzat kondenatuak dira, eta Errioxakoak ez.

Arkaitz Bellonen kasua goian idatzitakoarekin harreman zuzena dauka. Izan ere, besteak beste berari, 13 urte eta 3 hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten. Arrazoia: Donostiako kale istiluetan parte hartzea, bertan kutxa-zain automatiko bat, autobus bi eta edukiontzi batzuk erretzea eta baita ere Ertzaintzaren patruila bati Molotov koktel batzuk botatzea. Bera eta berarekin atxilotutako eta kondenatutako Txomin Lesende ETAkideak ziren bai legearen aurrean, epaileentzat eta baita ere Espainiako komunikabide gehienentzat Bizkaian eta Araban gehien irakurri eta erosten den El Correorentzat barne. [27]

ETAren "alde"[aldatu | aldatu iturburu kodea]

José Luis Rodríguez Zapatero "ETAren aliatua" zelaren salaketa jaso zuen. Sasoi hartan Espainiako presidentea zen eta baita ere PSOEko militante nabarmendua.
Pablo Iglesias, "ETAko presoei laguntza" eman ziela salatu zuten komunikabide batzuk. Sasoi hartan Podemoseko sortzaileetako bat eta burua zen.

Dena da ETAren ideiaren aldaera bat nahiz eta berdina izan ez, ETAren alde egotearen ideia dago. Ideia honen arabera terrorismoaren gorazarre delakoagatik hainbat jende zigortu, mehatxatu eta epaitu dituzte. Besteak beste, kartzela zigorra ETAren alde Interneten idazteagatik (nahiz eta adin txikikoak izan)[28] eta kartelak jartzeagatik. Aldi berean ETAkideen argazkiak erakusteak, etakideak agurtzea, etakideentzat giza eskubideak eskatzeak edo ETAko presoen hurbilketa eskatzea, ETAren alde egotea dela esan du Espainiako gobernuak (eta beraien iritzia jarraituz epaile asko) eta hainbat pertsona honengatik epaituak izan dira.

Batzuetan, Espainiako Gobernuaren, epaileen eta hedabideen hitzetan, "ETAren alde egotea" eta "etakide izatea" sinonimotzat hartu dira.

Dena da ETAren aurkako kritika gehientsuenak alderdi abertzaleengandik etorri dira, nahiz eta PSE edo bere alderdikide batzuk, batzuetan zalantzan jarri Espainiako Gobernuaren ekintza batzuk[29].

2018. urtean, Gobernuaren politika ofizial kontraesankorra hauxe da: batetik (Gobernuaren iritziz), «Espainiak ETA garaitu du»[30]; baina ETA ez da disolbatu. Bestetik (aurrekoari lotuta, kontraesanean dagoen arren), Gobernuaren zati baten iritziz, ETA gaur egun existitzen da, oraindik aktibo dago, hau da, «ETA ez dago garaituta»[31][32]. Beraz, ETAren aurkako neurri guztiak martxan ditu eta noizean behin, atxiloketa asko eta masiboak daude atxilotutakoak ETAkoak diren akusazio orokor baten salaketapean.

Dena da ETA ideia izatearen ustezko Espainiako Gobernuaren arrazoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Politika hau mantentzeko gobernu espainiarrak arrazoi hauek ditu:

  • ETA ez da desagertu, existitzen da eta oraindik armak, baliabide, pertsona eta jende asko dauka antolatuta. ETArekin amaitzeko gogor egin behar da eta ETA ez da talde bat soilik baizik eta erakunde handi eta ikaragarri bat. Gaur egun ahul badago ere, legearen bidez, ETAren aurka irmo mantendu behar da oraindik ez baitago guztiz deseginda eta guztiz garaituta[33]. Bestalde ETAk armak entregatu eta gero[34] espainiar komunikabide batzuk errenditu zela idatzi zuten[35] eta hurrengo astean ez zituela arma guztiak entregatu.[36]
  • Aurrekoarekin lotuta, ETA jadanik garaituta dago baina soilik alde militarrean, hau da, soilik ETA armatuan. Orain ETAren historia nola kontatzearen "gerra" irabazi behar da eta honekin batera, ETAren "alde" dauden guztiei presioa egiteaz gain, jazarri behar dira[37][38].

Goian idatzitakoari gehituz, El Paísen 2013an argitaratutakoaren arabera[39], Espainiako polizientzat, hiru egoera kontraesankor hauek zituzten ETAren egoerari buruz:

  1. ETAk egitura logistikoa indarrean dauka eta erakunde klandestino moduan jarraitu egiten du. Litekeena da, politikoki ezer lortu ezean, ekintzak egiten saiatzea berriro. (Espainiako Polizia Nazionalaren, Comisaría General de Información delakoaren arabera.
  2. ETA oso jota dago, zaila dauka ezer egiten hastea, baina bazterreko zerbait egiten saia daitezke militante gazte deskontrolaturen batzuek. (Guardia Zibilaren arabera).
  3. ETA amaituta dago eta ez du atzerabiderik (Espainiako Inteligentzia Zentroa (CNI) delakoaren arabera).

Espainiako gobernuaren politika kritikatzen dutenen artean Dena da ETA ideia indarrean mantentzeko ustezko arrazoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

A) ETAren biktimen aurka dauden erakundeek Gobernu espainiarraren aurka egiten duten presioa. [40]

B) Aurrekoaren ondorioz, Gobernuak bideratutako ekintzen ondorioz hauteskundeen emaitzetan eragin positibo bat izatearen arrazoia, hau da, kalkulu elektorala. [41]

C) Euskal presoen defentsan edo bitartekaritzan dabiltzan herritarren aurka presioa egitea eta haiekiko solaskidetza oztopatzea. Egon ahal den bake prozesua elikatu dezakeen edozer oztopatzea.[42]

D) Espainiako Gobernuaren partetik, mendeku politikoa.[43]

E) Espainiako Gobernuaren aldetik, beraien arazoak estaltzeko (ustelkeri kasuak adibidez) eta espainiarren arreta beste norabide batean jartzeko estrategia bat[44].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ETAren sorreratik gobernuek ahaleginak eta bi egin zituzten ETArekin amaitzeko. Francoren diktadurapean hainbeste sarraski egin zituzten non espero zutenaren aurkakoa lortu zuten. Hau da, ekintza-errepresioa-ekintza moduan ezagutu zena. ETAk egindako ekintza eta gero, Espainiako indar armatuek errepresio bortitza eta orokorra egiten zuten, etakideak zein ziren gutxi axola zitzaiela. Ondorioz, ETAn gero eta jende gehiago sartu zen eta ETAren aldeko gero eta pertsona gehiago zegoen.

Honen adibide argi bat Burgoseko Prozesua da. Ordurako ETA ahul eta barne liskarren ondorioz zatituta bazegoen ere, indartuta atera zen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Franco hil eta gero, alderdi politikoak sortuz joan ziren eta denborarekin alderdi politiko batzuk indar handia lortu zuten. Horrela ETA politiko-militarraren ideologiaren ingurukoerk Euskadiko Ezkerra sortu zuten. ETA militarra ingurukoek Herri Batasuna.

Frankismoaren sendi askoren ondorengoek (Aznartarrak, Orejatarrak, Manuel Fraga Iribarne... Alianza Popular alderdia sortu zuten, gaur egungo Alderdi Popularra sortu zuen alderdi nagusienetako bat. Hori gauza ezaguna zen eta beste alderdiek askotan leporatzen zioten Alderdi Popularrari iraganeko ideologia zuela. Adibidez, Alderdi Popularraren aurkakoek "frankista " eta "faxista " deitzen zieten iraintzeko helburuarekin. Gauzak ez ziren hain sinpleak nahiz eta frankista izandako asko egon Alderdi Popularrean. Hala eta guztiz, legalki Alderdi Popularrekoak ez ziren faxistak edo frankistak, ez eta Herri Batasunekoak etakideak ere.

1980ko hamarkadan Euskal Nazio Askapenerako Mugimenduak (ENAM, edo MLNV gaztelaniaz) harreman ideologiko estua zuen ETArekin. Konparagarriak ziren Alderdi Popularrak frankismoaren ideologiarekin zituen harreman estuak.

Beranduago Ezker Abertzale deituko zenak, Ezker Abertzale Erradikala edo eta hamarkadak beranduago Aralarren iritziz "ezker abertzale historikoa" deitutakoa, hau da, 90. hamarkadararte Herri Batasunaren inguruan batzen zena, harreman ideologiko estuak zituen ETArekin. Hala eta guztiz, harreman horiek ez zituzten etakide bihurtzen, hau da, ez ziren ETAko partaide.

Dena da ETA ideiak, legez, etakide bihurtu zituen ETArekiko nolabaiteko lotura leporatu dieten alderdi, sindikatu, erakunde eta pertsona ugari.

Espainiako Gobernu ezberdinek ETAren aurkako borrokan estrategia ezberdinak erabili zituen. Besteak beste hilketak antolatu zituen[45]: Estatu terrorismoa izen eta estrategia ezberdinekin hau da, (GAL, Triple A, Batallon Vasco Español... Guardia Zibilak egiten zituen torturaren aurka neurririk ez ipini...[46][47]

ETAren aurka, Espainiak garai horietan ematen ziren legeen urraketak babesten zituen Espainiako gobernuak berak. Atxiloketa sarekada orokorrak burutu zituzten. Askotan komunikabideei agindu zien (edo aginduak ematen ahalegindu zen) zer eta nola idatzi behar zuten ETAri buruz, plan bereziak egin ETAren aurka (ZEN plana besteak beste)...

ETAren aurkako hainbat ekintzen artean ETAko buruzagien atxiloketak zeuden. Bazirudien etengabe buruzagiak atxilotzen zituztenez, ETA buruzagirik gabe zegoela sarritan. Aste batean ETAn bakarrik zaharrak zeudela ziurtatzen zuten komunikabideek baina hurrengo asteetan iritziz aldatu eta bakarrik gazte nobatoak zeudela ziurtatzen edo iradokitzen zuten.[48] Beste momentu batean, esperientziarik gabeko gazte horiei leporatzen zieten ETAren "ahultasuna"[49] eta hurrengo bueltan ETAko beteranoei. Beste momentu edo urte batzuetan, ETA droga trafikatzen aberasten zela adierazten zuten hedabideek,[50] nahiz eta askoren ustetan Espainiako polizia egon negozio horren atzean.[51]

Gobernuaren arabera ETA beti desagertzear zegoen atxiloketa kopuru handi bat zegoenean eta oso ohikoa zen hurrengo egunean ETAk atentatu bat eginda norbait erailtzea.

Gauzak horrela, 90. hamarkadan, ETAren indar militarra eztabaidaezina zen nahiz eta gobernuek (Espainiarra, Euskadikoa eta Nafarroakoa) behin eta berriro hori ukatu. Hamarkada honetan, Espainiako Gobernu eta komunikabideetan gero eta indar gehiago hartu zuen ETAren ingurukoen aurka ekin behar zela. Honetan ere EAJko batzuk ere ez ziren atzean geratu. Juan Maria Atutxak adibidez, 1996an, Egin egunkariaren aurkako esaldi gogorrak egin zituen: "Egunero amosalezko bonba txiki batek egiten du eztanda: Egin egunkariak". Artean PPko gobernuburuek ez zeuden Egin iztearen alde: "Pistolek hiltzen dute ez hitzek" esan zuen Miguel Ángel Rodríguezek, Komunikaziorako arduradunak.[52]

Nahiz eta ilegalizazioaren aldeko mezuak ez esan, gutxienez 1992tik, CESIDek eta Espainiako legediaren aurrean, era ilegal batean Herri Batasuna espiatzen zuen. Herri Batasunako pertsona batzuk horretaz enteratu ziren 1998an, kasualitatez, bertan telefono harietan aldaketa batzuk egin zituztenean. Nahiz eta epaituak izan, CESIDeko inork ez zen kasu honengatik kondenatuta izan.[53]

Baita ere ilegalizazioaren aldeko mezurik ez egon ETAren ingurua (gaztelaniaz askotan erabiltzen zen Entorno de ETA esakera) sarritan erabiltzen zen komunikabide espainiarretan[54][55][56]. Baina esan bezala, ez zen ilegalizaziorik eskatzen ez eta planteatzen.

1993ko azaroan, ETAk Ertzaintzako sargentua eta jeltzalea zen Joseba Goikoetxea erail zuen[57]. Hemetik aurrera, EAJ eta Herri Batasunaren arteko lizkarrak areagotu ziren eta beraien arteko harremana gaiztotu zen. Besteak beste EGIk honelako kartelak ipini zituen: "Pepe Rei apunta, Egin escribe, ETA dispara, Herri Batasuna calla" hau da, Pepe Reik apuntatzen du, Eginek idazten du, ETAk disparatzen du eta Herri Batasuna isilik geratzen da. [58]. Ondorioz, giroa ez zen lasaia Euskal Herriko herri askotan.

Aldi berean, ezker abertzaleko hainbat gazte hasieran era inprobisatuan baina gero leku batzuetan gero eta antolatuagoak, kale borroka deituko zitzaion ekintzak egiten hasi ziren. Ekintza hauen hasierako helburuak askotan kutxazainak ziren baina batzuetan, alderdi batzuen egoitzak erasoak jasan zituzten hala nola batzokiak edo PSOEren "Casa del Pueblo" delakoen aurka.

Baltasar Garzón. Nahiz eta bera izan "Dena da ETA"ren lehen epailea, ironikoki Dena da ETAren espainiar batzuen kritika jaso zituen sarean Altsasu auzia terrorismoko ekintza bat ez zelaren iritzia eman zuenean[59][60]. Sasoi hartan Nazioarteko Zigor Gorteko aholkularia zen Hagan.

Hasiera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1996ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak izan ziren. Lehenengo aldiz 1982tik Felipe Gonzalez ez zuen gehiengoa lortu. Alderdi Popularrak garaipena lortu zuen, gehiengo absolutura iritsi gabe. Dena da ETA ideiaren hasiera izango zen.

1998ko uztailan, Baltasar Garzonek aginduta Egin egunkaria itxi zuten ETAren egunkaria zela argudiatuz. Orduan erabiltzen ez zen hitza baina geroago ezagun bihurtuko zen Dena da ETAren lehen mugarria izan zen ekintza hau.

2000. urtean AEKko lau kide auziperatu zituzten Jarrairi dirua emateagatik (azkenean ezerezean geratu zen inputazio hau). Poliki-poliki Espainiako alderdi politiko nagusiek gauzak zehazten joan ziren. 2000-12-12an PP-PSOE ituna egin zuten. PPk eta PSOEk "Terrorismoaren Aurkako eta Askatasunen Aldeko Ituna" sinatu zuten Moncloan; itun horren barruan sortuko zen, bi urte beranduago Alderdien Legea.

2001eko urrian, José María Aznar, orduan Espainiako lehendakaria zena, PSOEri publikoki proposatu zion momentu horietan "ETAren ingurukoak" deitzen zituztenak ETAkide bihurtzea. [61] Espainiako komunikabideetan urte batzuk zeramatzaten "ETAren ingurukoak" zirela esaten hainbeste talde. . Besteak beste Batasuna, ETA finantziatzen zuela esan zuen Aznarrek. Mundu mailan 2001eko irailaren 11ko atentatuek sorrarazi zuten giroa aprobetzatuz, Batasuna, Segi eta hainbeste taldeen aurka, beraien ilegalizazioa proposatu zuen. Urte horietan, Alfredo Pérez Rubalcabak, PSOEko buruzagi bat zenak, ez zuen hain argi ikusten. Zera esan zuen "Nola ilegalizatu daiteke 200.000 boto dituen erakunde bat?"[62]

2002-2-19an ETAk PSEko Eduardo Madinaren aurkako atentatua burutu zuen. ETAk atentatua egin zuen egun horretan, PPk eta PSOEk Alderdien Legea aldatzeko akordioa iragarri zuten.

Segi "ETAren zati" izateagatik ilegalizatua eta bere kideak gartzelara bidalita. Sasoi hartan Ezker Abertzalearen gazteriaren erreferentea zen.

2002-6-4an Espainiako Kongresuak lege erreforma onartu zuen . Espainiako Diputatuen Kongresuak aurrez Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak onartutako legeari aldaketa txiki batzuk egin zizkion, eta onartu egin zuen legea.

Hilabete horren 29an Alderdien Legea indarrean jarri zen besteak beste CIUren babesarekin. PPk eta PSOEk Alderdien Legea aldatzea hitzartu eta lau hilabetera, indarrean sartu zen.

Urte horretan lege berri honen aurkako manifestazio asko burutu ziren besteak beste 2002-8-23an, legez kanporatzeen kontrako manifestazio jendetsua egin zuten Bilbon, Batasunak antolatuta, "Faxismoari Stop" lelopean. Manifestazioa egin zuten egun berean iragarri zuen Auzitegi Nazionaleko Garzon epaileak alderdiaren jarduerak etengo zituela.

Urte horren abuztuaren 26an Baltasar Garzon Auzitegi Nazionaleko epaileak auto bat kaleratu zuen eta Batasunaren egoitzak ixteko eta alderdiaren jarduerak eteteko agindu zuen. Egun berean, Espainiako Kongresuak Batasuna debekatzeko prozesua hasteko eskaera egin zion Jose Maria Aznar PPkoaren gobernuari.

Espainiako alderdi politikoek bat eginda eta Espainiako fiskaltzaren babesarekin Alderdien legea ezarri eta Hego Euskal Herrian egon zen erantzun mugatuak, Dena da ETAren bigarren mugarria bihurtu zen. Izatez, Ezker abertzaleko buruzagiek ezin izan zuen edo ez zuen jakin izan nola aurre egin Espainiako legediari. Aldi berean eta manisfestazioak manifestazio Euskadiko bizitza eta egoera politikoa aldaketa eta tirabira handiegirik gabe aurrera jarraitu zuen.

Hemetik aurrera Espainiako Gobernuak gidatuta bere nahieran bihurtuko dituzte ETA erakundeko partaide edo haren kolaboratzaile ETAren ideiaren batzuekin bat datozen talde, erakunde edo nahi duten pertsona guztiak nahiz eta pertsona edo talde horiek beren helburu politikoetarako inoiz armarik erabili ez izan. Ezker Abertzaleak aldiz, ezin izan zion ganoraz aurre egin etorri gainean etorri zitzaion egoera berriari eta orokorrean, gainerako euskal gizarteko kideek ez zuten Dena da ETAren aurkako ekintzetan parte zuzena hartu.

Alderdien Legearen aurka ez baina Egunkariaren itxieraren ondorioz, euskal gizartearen aldetik erantzun zabalago eta irmoago bat egon zen. Erantzunak erantzun, Espainiako Gobernuak norabide berdinean jarraitu zuen. Izatez, hau izan zen Dena da ETAren hirugarren mugarria eta hemetik aurrera, ETAkide edo ETAko partaide nortzuk ziren guztiz desitxuratu zen betiere Espainiako komunikabide gehienen laguntasunarekin.

Juan Manuel Sánchez Gordillo "ETAren laguna" izatearen salaketak jaso zituen. Sasoi hartan Marinaledako alkatea, Izquierda Unidako partaidea eta Espainiako ezker politikoan erreferente bat zen[63].

PSOE, Zapateroren garaian. 2004-2011[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2004tik 2011ra, PSOE gobernuan egon zen. ETAren aurkako neurriak eta Dena da ETA ideia indarrean zeuden. Hala eta guztiz, Rodriguez Zapaterok, Espainiako lehendakaria zena, ezberdin jokatu zuen betiere hiru idei hauen arabera:

A) ETAren suetena egon hala ez. ETA suetenean egon zenean, nahiz eta legea eta ikuspuntua bere horretan egon, aplikatzeko era zehatzagoa izan zuten.

B) Gobernuaren aurkako oposizio irmoaren aurka erantzun egokia emateko intentzioarekin. Suetena amaitu zenean, gauzak aldatu ziren. Besteak beste Arnaldo Otegi gartzelara sartu zuten ETAk suetenarekin amaitu eta 81 ordu pasatu ostean[64].

C) PSOEren alderdiko interesak babestearren.

2011. Alderdi Popularrak gehiengo absolutua lortu zuenetik[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko hauteskundeak eta gero, PPk gehingo absolutua lortu zuen. Aurreko lege guztiak indarrean mantentzeaz gainera, ETAren ideiaren kontzeptua gehiagi zabaldu zuen. Barne ministroaren aginduz, atxiloketa asko bultzatu eta kondena asko egon ziren eta epaileek PPko agintariek nahi zutena esaten edo egiten ez zutenean, Espainiako gobernuak gogor kritikatu eta presionatu zituen, Parot Doktrinaren amaierarekin oso argi agertu zen bezela.[65] Hala eta guztiz Arnaldo Otegi, agian era ingenuoan, aurkakoa zioen: "PPren gehiengo absolutua abantaila bat izan daiteke bakearentzat borondatea badago"[66] esan zuen gartzelatik. PPren politika hala eta guztiz, gai guztiekin, bere gehingo absolutua erabiltzea izan zen nahi izan zituen murrizketak eta legeak egiteko inorekin hitz egin gabe. Besteak beste Eusko Jaurlaritzari eta Kataluniarekin politika berdina erabili zuten. Ez entzun ez eta eztabaidatu ezer ere ez.[67]

2013ko maiatzean, Carlos Bautistak, Auzitegi Nazionalaren fiskalak ETA zatitu eta atentatuak egingo zituela ziurtatu zuen.[68]

Via Catalana ekintza ETA moduko "hiltzaileak" zirela esan zuen PPko edil batek. 2013an Kataluniako independentziaren alde Katalunian osatu zen giza kate erraldoia izan zen[69].

2015. Dena da ETAren amaiera?[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2015eko irailean, atxiloketa batzuk eta gero, Espainiako Barne ministroak nabarmendu zuen ETAko kide gehienak “kartzelan” daudela eta libre daudenak “mikrobus batean” sartzen zirela. Alabaina, “ETA suntsituta badago ere, juridikoki bizirik dago, eta, ondorioz, Estatuko segurtasun indarrek borrokan jarraituko dute”, ohartarazi zuen.[70]. 2015eko amaieran ondorioz, nahiz eta orokorrean ETA garaituta dagoela esan bazeuden aurkakoa esaten zutenek. 2016ko urtarrilean Juan Antonio Chicharro erreserbako jeneral espainiarrak adierazi zuen Vianako Printzearen sari banaketara Espainiako erregea ez gonbidatzeak erakusten zuela ETA oraindik ez zela garaitua izan. “Sumindu egiten nau politikariek ETA garaitua izan dela errepikatzen dutenean. Lehenik eta behin, ez ditu armak entregatu eta ez da desegin. Bigarrenik, badirudi eurek agintzen dutela Nafarroan eta erregea bera ere bere erreinuak bistatzea debekatzeko gai dira”.[71].

2016ko azaroan, zazpi gazte kartzeleratu zituzten Altsasuko jaietan bi guardia zibilekin egondako liskarren ondorioz terrorismo delitua leporatuta. ETAk bere jarduera utzi eta bost urte beranduago, gazte hauek 10 eta 15 urteko zigorra izan ahal dute Carmen Lamela epaileak hala aginduta, ETAren ingurukoak direla argudiatuta. Liskarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako. Izatez hau izan da orain arteko Dena da ETAren laugarren mugarria. Ez Euskal Herrian ezta gainerako lekuetan ere ezin izan zaio Espainiako Gobernuaren politika honi aurre egin eta 2018an oraindik kartzela prebentiboan dauden gazte hauek argi erakusten duten kaleko erantzun mugatua eta aldiz Espainiako Gobernuaren indarra[72].

Goian irakurri ahal den moduan egun batean aske zeuden ETAkide guztiak mikrobusean sartu ahal ziren baina hurrengo bueltan herri bateko gazte talde esanguratsu bat (hasiera batean, 50 gobernuaren arabera)[73] ETAkideak izan ahal zirenez, "Dena da ETA"ren esaera amaituta ez zegoela argi uzten zuen.

Sakontzeko, irakurri: «Altsasu auzia»

Ondorioz, gobernuaren arabera nahiz eta era kontraesankorrean, egun batetik bestera ideia hau aldakorra zen edo izan ahal zen. Egun batean ETA garaituta zegoela ziurtatzen zuen eta hurrengoan esandako hori bera ukatzen zuen.

Altsasu auzian gartzelan daudenen aldeko manifestazioa Altsasun. ETA desagertu eta bost urte beranduago "ekintza terrorista" bat egiteagatik behin behineko gartzelan daude. Gertara hauek ETArekin lotu zituen Carmen Lamela epaileak.

ETAren aurka egon arren, ETAren kolaboratzaile edo ETAren alde egoteagatik salaketapean edo eta epaitutakoen adibide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ETAren aurka egonagatik, ETAren aurka egindako legeen ondorioz kondenatuta: Juan María Atutxa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juan Mari Atutxa "ETAren alde" egoteagatik kondenatua. Sasoi hartan Eusko Legebiltzarraren lehendakaria zen eta EAJ alderdian zegoen.

Juan María Atutxa, Eusko Jaurlaritzako Barne Sailburua izan zena Espainiar nazionalismoarekin laguntasun handia izan zuen. 1996an besteak beste KAS, Jarrai, eta Amnistiaren aldeko batzordeak legez kanpo uztearen alde agertu zen. Garai horietan Onda Ceron egindako hitzaldian, Atutxak zera esan zuen: "Nik ulertzen dut agian ez dela zuzenena baina zera esan ahal dut: legez kanpo utz ditzagun sigla alegal horiek. Ilegaltzat har ditzagun. Eta hauek legez kanpo uztea diot: Jarrai, Egizan, Amnistiaren Aldeko Batzordeak eta KAS. Gutxienez sigla hauek. Beraz, komunikabideen aurrean erakunde hauen siglen ordezkari, bozeramaile edo arduraduna ustezko delitugilea dela adierazi dezagun". Hau da, erakunde horiek legez kanpo uztearen alde jo zuen argi eta garbi.[74]. Aldi berean ETAk hainbeste atentatu saiakera egin zituen Atutxaren aurka. [75] Horrek denak ez zion balio izan inputatua eta kondenatua izateko. 2003an parlamentuaren zati ziren ezker abertzaleko taldea (hau da, legez ETAkoak) ez desegiteagatik inhabilitazioa eta 18.000 euroko isuna jaso zuen[76]. Prozesu judizial luze batean, eta Espainiako justiziako maila guztietan goragoko helegiteak eginda gero, azkenean, Europako justiziak kendu zion arrazoia Espainiako justiziari[77].

Juan Jose Ibarretxe, Batasunako kideekin hitz egiteagatik inputatua izan zen. Sasoi hartan Eusko Jaurlaritzako lehendakaria zen eta EAJ alderdian zegoen.
Patxi Lopez, Batasunako kideekin hitz egiteagatik inputatua izan zen. Sasoi hartan PSEko burua zen.

Lehendakari izateko aukera gehien dituzten bi lehendakarigaiak ETAren kolaboratzaile direlakoan inputatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2006an besteak beste Juan José Ibarretxe eta Patxi López Batasunako buruzagi batzuekin egindako bilera baten ondorioz, 2009an epaitu zituzten. Azkenean artxibatuko zen epaiketan, hauteskundeak izan baino pixka bat lehenago. Nahiz eta elkarrizketa publikoa izan, Foro de Ermua eta Dignidad y Justicia taldeak, ETAren kolaboratzaileak zirela ziurtatu zuten eta bi urte eta bi urte eta bederatzi hilabeteetako kartzela zigorra eskatu zuten Juan José Ibarretxerentzat. Patxi López eta Rodolfo Aresentzat 9 hilabete eta urte baten arteko kartzela zigorra eskatu zuten.[78]. Azkenean, epaiketa bertan behera geratu zen.

ETAren aurka egonagatik, ETAren kolaboratzaile izendatua: Rodolfo Ares[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurreko adibidearekin harreman zuzena badu ere, adibide hau ere aipagarria da.

Nola eta zergatik epaitu zuten Rodolfo Ares, ETAren aurkako Eusko Jaurlaritzako segurtasun sailburua bihurtuko zena ETAren kolaboratzailea?

Lehenik eta behin, esan behar da Batasuna dagoeneko ETAren zati bat zela ebatzi zutela epaileek. Arnaldo Otegi Batasunako buruzagi bat zenez bera ETAko buruzagi bat zen. Hala eta guztiz ere, oraindik epaitu gabea zegoenez eta aske zegoenez, batzarrak mantendu zituen hainbat alderdirekin. Besteak beste PSEko Patxi Lopez eta Rodolfo Aresekin hitz egin zuen. Logika honen barruan, Rodolfo Ares ETAko buruzagi batekin elkarrizketatu zen. Garai horietan eta gai hauetarako elkarrizketa eta negoziazioa sinonimoak zirenez, Rodolfo Ares ETAko batekin hitz eginez, ETArekin kolaboratu zutela argudiatu zuten Foro de Ermua eta Dignidad y Justicia erakundeek.[79]

Nafarroa Baiko alkatea, ETAren alde omen dagoelako inputatuta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko urrian, Atarrabiako alkatea zen Pello Gurbindo, Nafarroa Baiko alderdikoa, Eusko Abertzale Ekintzako, (EAEko), zinegotzi bati herriko jaietan txupinazoa botatzen utzi zion. Ordurako EAEren partaide izatea, ETAkide izatearen parekoa zen eta beraz, legez, ETAkide bati utzi zion txupinazoa botatzen. Ondorioz, ETAren aldekotzat inputatu zuten Pello Gurbindo. [80]

Dena da ETA ideiaren aplikazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Askotan kontraesankorra badirudi ere, behean agertzen direnei etakide izatea, ETAren alde borrokatzea edo ETAren alde egotea leporatu zaie. PSOE da adibide kontraesankor argi bat: Espainiako alderdi nagusienetako bat, boterean egon da eta bere momentuan, ETAren alde egoteaz akusatuta izan zen. Hala eta guztiz ere, kasu honetan, akusazioaz harago, ez zen ezer gertatu.

Inputatutako asko, nahiz eta gerora absolbituta geratu, boikota eta presioak jasan dituzte; adibidez Soziedad Alkoholika musika taldeak pairatu zituen presio eta boikotak. El Corte Inglések bere diskoak ez saltzea erabaki zuten beraren aurkako salaketak entzun zirenean.[81]

Soziedad Alkoholika musika taldea "ETAren alde" egoteagatik epaitua. Sasoi hartan musika talde ezaguna zen.

Beste kasu askotan tortura eta zigor gogorrak[82][83] egon direnez, kasu guztiak alderatzea testuinguru politikoa eta historikoa ezagutu gabe, harrigarria eta ulertezina bihur daiteke. Behean era ezberdinetan daude banatuta "ETAkideak", ezker abertzaleko alderdia zen Batasuna, eusko-espainiar sozialista den Patxi López edota Pablo Hasél komunista "zaku berean" nola sartuta egon diren ahalik eta era txukunean azaltzeko.

ETAren «alde» egoteagatik edo ETAren «apologia» egiteagatik akusatu edo eta inputatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iñaki Soto[84] (Garako zuzendaria), Periko Solabarria,[85] Espainian egindako zinema pelikulak,[86] Burgosko bi gazte etakide itxuraz mozorrotzeagatik Burgosen.[87], Pablo Hasél[88][89], ETAko presoen eskubideen aldeko kalejira batzuk [90], , Indar Gorri, Herri Norte Taldea [91], Bukaneros de Izquierda Castellana (IzCa)[92], Manuela Carmena (Madrileko alkatea)[93], Cesar Augusto Montaña Lehman "Cesar Strawberry" Def Con Dos musika taldeko burua[94], Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduaren (ATA) kide batzuk[95],

ETAren «kolaboratzaile» izatea une jakinen batean leporatu zaienak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

PSOE, EAJ [96], ERC[97], EAJ,[98], Podemos,[99] Nafarroa Bai,[100][101] EA, Gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentzia[102],Nafarroako irakasleen %26a (batez ere D eredukoak) [103], Adierazi EH, Zabaltzen "argitaletxea", LAB,[104] ELA, La Tuerka (Facu Díaz), Gazte Topagunea[105], Pablo Iglesias Turrión[99], Iker Acero, Xabier Paya[106], Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Gorka Agirre[107], Juan Carlos Monedero, Juan Mari Arzak[108], Pedro Subijana [109], Karlos Arguiñano, Martin Berasategi, Pablo Escobar[110], Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz [111], Josep Lluís Carod Rovira, Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Soziedad Alkoholika, Los Chikos del Maíz, Su Ta Gar, Pablo Hasél, Al Kaida, Sendero Luminoso, Uruguai, Mexiko, Nikaragua, Kolonbia[112], Norvegia, 15-M mugimendua,[113] Hipotekak Kalteturikoen Plataforma, Ada Colau[114], EHU,[115] Pablo Muñoz[116], Jesus Iruretagoiena[117],

Periko Solabarria "ETA goratzea"gatik epaitua. Sasoi hartan Ezker Abertzaleko militante historikoa zen.

Google[118], CNT[119], Maiatzaren Plazako Amak[120] Maputxeak[121], José Luis Rodríguez Zapatero[122][123], CUP[124], Eroski[125][126] [127], Zaharraz Harro,[128] Egizan[129], Gazteriak, Mondragon (korporazioa),[130] Nunca Máis.[131], Elkar [132], Zabaltzen argitaletxea[133], Pello Gurbindo Atarrabiako Nafarroa Baiko alkatea[134], Kataluniar nazionalismoa [135], Hatortxu Rock[136], Tantaz Tanta ekimena [137], Bilboko konpartsak[138],

Ronnie Kasrils ETAren indarkeriaren behin betiko amaiera sustatzeko eta egiaztatzeko partaidea Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzera joan behar izan zen. Sasoi hartan Nazioarteko Egiaztatze Batzordearen kide nabarmena zen.

ETAren «kolaboratzaile» izatea sistematikoki leporatu zaienak edota horregatik zigortuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Patxi Lopez[139] Juan José Ibarretxe,[140], Rodolfo Ares[141], IRA, FARC, Venezuela, Kuba, Herrira, Udalbiltza, Juan Mari Atutxa, Gorka Knörr, Kontxi Bilbao, Soziedad Alkoholika[142],

ETArekin "kide" izateagatik salatuak, une jakinen batean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

AEK[143][144],

AEK "ETA zatia" delakoan inputatua. Sasoi hartan helduei euskara irakasten ziharduen erakunderik nagusiena eta ezagunena zen.

ETArekin "kide" izateagatik sistematikoki salatuak, edota zigortuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arnaldo Otegi "ETAren agindupean" egoteagatik kondenatua. Sasoi hartan Batasunako kide nabarmendua zen.

Euskaldunon Egunkaria [145], Egin[146], Egin irratia, Joxemi Zumalabe Fundazioa, Asel Luzarraga, Batasuna, Bildu,[147][148] Sortu, Segi,[149], Haika, Jarrai, KAS, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), D3M, Askatasuna, Herritarren Zerrenda, EAE, Xaki, Askatasuna,Ardi Beltza, Topatu.info, Apurtu.org, 18/98ko makrosumarioan epaitutakoak, 26/11 auzia, Bateragune auzia, 33/01 auzia, Arnaldo Otegi, Pepe Rei, Bilboko Askapeña[150] konpartsa, Askapena,[151] Herriak Aske elkartea, Elkartruke elkartea, Kale Gorria aldizkaria, Xarlo Etxezaharreta, Herriko tabernak, Hasier Arraiz,[152] Udalbiltza Kursaal.[153], Xabier Alegria[154], Asel Luzarraga[155]

Akusaziopean edo salaketapean dauden edo egon diren hainbat talde eta kide[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Behean errepikatuta daude goiko kasu batzuk. Garbi agertzen dira alderdi, komunikabide, sindikatu, musika talde, herrialde... mota askotarikoak daudela, akusaziopean dauden taldeak haien artean oso bestelakoak direla.

Alderdi edo erakunde politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

PSOE[156][157][158], EAJ[159], ERC[160], Podemos,[161] Batasuna[162], Bildu[163], Sortu, Nafarroa Bai[164][165], EA, KAS, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), D3M, Askatasuna, Herritarren Zerrenda, EAE, Xaki, IU [166][167] , Independentziaren aldeko Kataluniar Solidaritatea [168], Izquierda Castellana [169], Ekin[170], Asamblea Nacional Catalana (ANC)[171], Generalitata[172], Eusko Jaurlaritza[173], Ahora Madrid[174], Euskadi-Cuba[175], CUP[176],

Eusko Abertzale Ekintza, 1930an sortutako alderdia "ETAren zati" bat delakoan ilegala. Europar Batasunaren ustezko erakunde terrorista ere bada alderdi historiko hau. Sasoi hartan bere alderdiko alkateak eta hainbeste zinegotzi zituen Hego Euskal Herrian.

Gazteen alderdi edo erakunde politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Segi, Haika, Jarrai, Gazteria Independentistaren Biltzarra (galizieraz: Assembleia da Mocidade Independentista [AMI]).[177], Ernai[178],

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaldunon Egunkaria[179], Egin, Egin irratia, Gaztesarea, Ardi Beltza[180], Topatu.info, Apurtu.org, Apurtu telebista[181], Sare antifaxista[182], Kale Gorria[183][184], Gara[185], Cubainformación[186],

Sindikatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

LAB[187], ELA[188], Ikasle Abertzaleak[189], Sindicato Andaluz de Trabajadores (SAT)[190],

Erakundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko tabernak[191], Amnistiaren Aldeko Batzordeak, Herrira, Udalbiltza, AEK, Askatasuna, Joxemi Zumalabe Fundazioa[192][193], EHU [194], Elkarri, Lokarri [195], Giza Eskubideen Europako Auzitegia[196] [197], Senideak[198], Euskal Herrian Euskaraz[199], Sare[200], Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduaren (ATA) kide batzuk[201], Kakitzat[202]

Enpresaburuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juan Mari Arzak, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz, José Javier Azpiroz, Juan Maria Saralegi).[203]

Egin egunkaria, ENAMeko erreferentziazko egunkaria ere bazena "ETAk gidatutako erakunde-sare baten parte" zirela leporatuta itxiarazi zuten.

Taldeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentziako kide batzuk (behean zehaztuak),[204] Nafarroako irakasleen % 26 (batez ere D eredukoak)[205], Adierazi EH, Askapeña, Bilboko konpartsak[206], Kimuak[207], [208], Torturaren Aurkako Taldea[209], Behatokia[210], Gernika Network[211],

Ekintzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Via Catalanaren partaideak[212], Escrachearan partaideak[213], manifestazioak[214], abortua[215], Kataluniako prozesu independentista[216], Institutuetako grebak[217], Lehenengo jaunartzea[218], Donostiako Zinemaldia[219], Ospa Mugimendua[220], Askeguneak[221],

Kirol taldeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Athletic Kluba [222], Real Sociedad [223],

Musika talde batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Soziedad Alkoholika[224], Los Chikos del Maíz[225][226], Su Ta Gar[227], Pablo Hasél, E.H. Sukarra, Reincidentes, Habeas Corpus[228], Skalariak[229][230], La Oreja de Van Gogh[231], Pantxoa eta Peio[232], Betagarri, Banda Bassotti, Piperrak, Lendakaris Muertos[233], Def Con Dos[234], Cicatriz, Boikot, Berri Txarrak[235], Zartako[236][237],

ETArekin kolaboratzea leporatuta Auzitegi Nazionalak 111 Herriko taberna konfiskatzeko agindu zuen, eta horien jabetza estatuarena izatera pasako zen.

Norbanako politikari batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pablo Iglesias Turrión,[99] [238]Arnaldo Otegi, Patxi Lopez, Juan José Ibarretxe, Rodolfo Ares, Juan Mari Atutxa, Gorka Knörr, Kontxi Bilbao, Gorka Agirre, Juan Carlos Monedero, Hasier Arraiz, Josep Lluís Carod-Rovira, Pablo Gorostiaga[239], Juan Manuel Sánchez Gordillo [240], Joan Tardà[241],

Norbanako aktore edo zinema zuzendari batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Willy Toledo[242], Pilar Bardem [243], Julio Medem [244], Pedro Almodóvar[245],

Norbanako musika edo kultura arloko batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asel Luzarraga, Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Fermin Muguruza [246], Fito Rodríguez[247], Dorleta Urretabizkaia[248], Manu Chao[249], Pablo Hasél,

Pablo Hasél Terrorismoari gorazarre egiteagatik, "ETAren aldeko mezuak zabaltzeagatik", kartzelara kondenatua. Sasoi hartan Hasélek komunismoaren aldeko jarrera argia zuen.

Norbanako kirolari batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iker Acero[250], Mikel Aranburu, Mikel Labaka, Imanol Agirretxe, Eñaut Zubikarai, Markel Bergara, Jon Ansotegi, Mikel Gonzalez, David Zurutuza[251], Oleguer Presas[252]

Norbanako batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pepe Rei[253], Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Burgosko bi gazte (Gamonalen ETAko kideen itxuraz mozorrotzeagatik),[254] Walter Wendelin, Teresa Toda[255], Joseba Asiron[256],

Herrialdeak eta talde armatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

IRA[257], FARC[258], Al Qaeda[259], Sendero Luminoso [260], Venezuela[258], Kuba[261], Uruguai[262], Mexiko, FMLN[258] Tupac Amaru[263][258], Nikaragua[258][264], Frantzia[265], Norvegia[266], Terra Lliure, CNI [267], maputxeak[268],

Beste auzi batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

(Hemen agertzen den auzi batzuk behean agertzen diren norbanako batzuekin errepikatzen da. Modu berean, goiko erakunde, edo komunikabide batzuk hemen agertzen diren "makrosumario" edo auzi handi hauen zati bat dira). 18/98ko makrosumarioan epaitutakoak, 26/11 auzia, Bateragune auzia, 33/01 auzia, La Tuerka (Facu Díaz), Gazte Topagunea[269], 04/08 auzia[270], Donostiako gazte auziperatuak (Espainiako Auzitegi Nazionalaren 86/2008 sumarioa),

Fermin Muguruza "ETAren alde egoteagatik" bere kontzertu batzuen aurka boikota jaso zuen. Sasoi horretan musikari ezagun eta ezker abertzalearen aldeko idei irmoak zituen.

Data aipagarri batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1996. PPk Espainiako hauteskundeak irabazi zituen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1996ko martxoan Espainiar Hauteskunde Orokorrak izan ziren. Alderdi Popularrak garaipena lortu zuen baina gehiengo absoluturik gabe.

1996ko apirila: Itoitzekiko Elkartasun Taldeak edo "Solidarioak" zearka ETAren bortizkeriarekin harremana izan ahal dutela esan zuen César Milanok, Nafarroako Gobernuaren Ordezkariak. Besteak beste honen ondorioz, lau urteko kartzela zigorra jazoko dute Itoizen urtegiaren aurkako ekintza antolatu zutenak.[271]

Herri Batasunako Mahai Nazionala kartzelara bidali zuen Baltasar Garzonek, HBk telebistan zuen bere doako hauteskundeetarako espazioa ETAren mezu bat zabaltzeko erabili zuelako.

1997ko uztaila. Miguel Ángel Blanco Alderdi Popularraren zinegotziaren erailketa.

1998ko uztailaren 15a Dena da ETAren lehenengo mugarria. Baltasar Garzon epaileak Egin eta Egin Irratia ixteko agindua eman zuen. Nahiz eta orduan esaldi hau ez erabili, Eginen itxiera Dena da ETAren lehenengo mugarria izango zen.

  • Irailan, Euskal Herritarrok alderdia sortzen dute ezker abertzaleko hainbat pertsonek. Besteak beste, Herri Batasunaren ilegalizazioa aurreikusten zutelako.[272]. Ilegalizazioa aurreikusten dutenek, Jaime Mayor Oreja ilegalizazioaren sustatzaileen buru eta Garzón epailea ilegaziorako autoak egiten dituena dela ziurtatzen dute.

1999. Enrique Villarren iritziz, Eusko Jaurlaritzak, ETArekin kolaboratzen du.[273] Enrique Villaren iritziz, Aitor eta Asier asko daude Kale Borrokaren ekintzen atzean.[274]

  • azaroa: ETAk su-etena bertan behera utzi zuen.

2000: Kale borroka ETAren estrategiarekin bat datorrela, hots, kale borroka egiten dutenak etakideak direla legeztatu zen. Adingabeen erantzukizun zibilen lege aldaketa, Zigor Kodeko 577. artikulua aldatuta.[275]

Kale Borroka, (kasu honetan Getxoko batzoki baten aurkakoa) "ETAren ekintza" bihurtu zen 2000. urtetik aurrera. Sasoi hartan ohikoak ziren ezker abertzalearen ideologia zuten gazte antolatuak egindako bortizkeriazko ekintzak.
  • Abuztuan, Jon Abril atxilotu zuten Audientzia Nazionalaren kanpoaldean, akreditazio gabe grabatzen ari zelako, ETArekin lotura zuelakoan. Aske utzi zuten, fidantza ordainduta.

2001: * Martxoa. Euskal Oiloaren ezaugarriak zehaztu eta gero, Alderdi Popularraren aldetik, honen aurkako kanpainia egiten du. Besteak beste, gainerako "Euskal Arraza" ez duten oiloak erail egingo direla zihurtatzen du La Razón egunkariak. [276]. Espainiako Gobernuak, Euskal Oiloa dagoenik ukatzen du, eta oilo guztiak espainiarrak direla eta denak babestuko dituela agintzen du.[277] [278]

  • Maiatza. Haika ilegalizatua. Jadanik desagertuta zegoen Jarrai ilegalizatuta auto berean.

2001eko irailaren 11ko atentatuak Amerikako Estatu Batuetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2002: Otsailean, Segi ilegalizatua, ETAk dituen helburu berak dituelako. Aldi berean, Haikaren ondorengoa dela argudiatu zuen Garzon epaileak. Askatasuna ilegalizatua. [279]

  • Euskal Autonomia Erkidegoko eskola eta institutuetako liburu batzuk ETAren alde mintzo zirela adierazi zuen Espainiak erkidego horretan zuen ordezkari Enrique Villarrek; eta liburu horiek Eusko Jaurlaritzaren laguntasuna izan zutela.[280]
  • Martxoa. Hego Euskal Herriko 18.000 gazte, "kale borrokan sartzeko prest" omen daude[281]. El Mundo egunkarian agertzen den arabera.
  • Irailaren 14an Batasuna debekatzearen kontra "Gora Euskal Herria" lelopean Bilbon antolatutako manifestazio isila galarazi zuen Ertzaintzak, oldartuta. Ura botaz saiatu ziren jendea sakabanatzen. Garzonek Eusko Jaurlaritzari ohartarazi zion manifestazioa ETAk antolatu zuela, eta galarazteko «neurriak» hartzeko eskatu zion. Urte horretan Garzonek agindutako Batasunaren egoitzak ixteko eta alderdiaren jarduerak eteteko agindua (2002-8-26), Batasunaren egoitzen itxiera, Espainiako Gobernuak eta Fiskaltza Nagusiak egun berean aurkeztutako Batasuna legez kanpo uzteko eskaera Auzitegi Gorenean (2002-9-3) eta Euskal Herriko erantzun mugatua[282] eta Espainiako komunikabideen bertsio eztabaidaezina eta bateratua[283] "Dena da ETA"ri egin zitzaion erantzuna nahikoa ez zela baieztatu zuen. Kontutan hartu behar da baita ere Jaurlaritzak helegitea jarri zuela Konstituzionalean (2002-9-28) Alderdien Legearen aurka, Konstituzionalean. Legeak oinarrizko eskubideak urratzen dituela argudiatu zuen. Erantzuna Jaurlaritzaren helegiteari 2003-3-12an heldu zen eta Auzitegi Konstituzionalak Alderdien Legearen baliagarritasuna berretsi zuen, eta Jaurlaritzaren helegitea atzera bota.[284]

2003tik salbuespen txikiekin ezker abertzalea ilegala hauteskundeetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003ko urtarrilean, etakideentzat eta "delitu oso larriak egin dutenentzat" gehieneko espetxealdia 30 urte izatetik, 40 izatera luzatu zuten.

Egunkaria, euskaraz idazten zen egunkari bakarra "ETAren tresna" zelakoaren akusaziopean itxiarazi zuten.

Amnistiaren Aldeko Batzordeak eta Batasuna ilegalizatuak.

2004ko otsaila. ETAren suetena Kataluniarako.

  • Apirila. Xabier Zumalde "El Cabra" ezizena zuena, Francoren garaiko ETAri buruzko museo txiki eta sinple bat zabaldu[286] eta hortik gutxira ixtera behartzen dute Euskadiko PSE eta PPren presioen ondorioz[287]. "Museoa" zabalduta mantentzearen alde badago ere, azkenean, mehatxuen ondorioz, itxi egiten du[288]
  • Bilboko ihauterien desfilea bertan behera geratzen dira Txori Barroteko konpartsak presoen aldeko argazkiak dituelako eta Alderdi Popularraren eskaerari kasu eginez[289].
  • Eskuin muturreko ideologia duen Libertad Digital komunikabideak diru laguntza handi bat jasotzen du (salaketaren arabera 400.000 euro izan ziren) PPren aldetik. Ángel Acebesek 10 urte pasata, gai honen inguruan honen kontura epaitua izango da. [290]

2005eko urtarrilean, Ibarretxe Plana bertan atzera botatzen du Espainiako Kongresuak.

2006 ETAko su-etena. Abenduaren 30ean ETAk su-etena apurtu zuen. Arnaldo Otegi kartzelatu dute handik lasterrera, besteak beste su-etena amaitzearen ondorioz.

Alderdi politiko hau aurkeztu eta bereala salatua eta epaitegietara heldu zen bere kasua. 2009an Demokrazia Hiru Milioi ilegala bihurtu zen Hego Euskal Herrian. 2003. urtetik 2011. urtera alderdi askorekin gertatu zen hau horretarako Alderdien Legea era azkarrean eta irmoan erabili baitzuen Espainiako Gobernuak. Besteak beste honen ondorioz Patxi Lopez lehendakari bihurtu zen.

2007ko urtarrilean, Espainiako Auzitegi Gorenak Jarrai, Haika eta SEGIko kideak etakidetzat jo zituen. Beraien erakundeak talde terrorista bihurtu zituen Espainiako Auzitegi Nazionala edo Entzutegi Nazionalaren iritziaren aurka. Espainiako Auzitegi Nazionalak erakunde hauek legez kanpo egotearen alde zegoen baina ez terrorista izendatzearekin. Azken hauen iritziz, ETAren helburu berdina izateak ez zuen derrigorrez terrorista bihurtzen erakundeak azkenean gertatu zena.[292] Beraz, besteak beste talde terroristatzat hartu zuten SEGI, eta haren militanteak epaitu eta kartzelatu zituzten.

  • Nafarroa Garaia "ETAren mende", Alderdi Popularraren arabera. Geroago, PSOEko buruzagiak atzera egin zuen, eta UPNren aurkako bozketarik ez zuten egingo, Nafarroa Bairekin bat egiteak Madrilen ekarriko liokeen eragin orokor txarrengatik.
  • Azaroa. Alfredo Pérez Rubalcabaren iritziz, kale borrokan parte hartzen duten %30a ETAn amaitzen dute, nahiz eta legalki, kale borrokako kideak, ETAkide moduan epaituak izan. [293]
  • Abendua. Ekin, Xaki eta aspaldi autodeseginda zegoen KAS, ilegalizatuak izan ziren.

2008ko urtarrila. Igor Portu eta Mattin Sarasolaren atxiloketen ondoren, eta torturak zantzuak dituztela ikusi eta gero, Espainiako hedabideetan bertsio hau agertu zen: ETAren aginduz, atxilotutako guztiak torturatuak izan direla esan behar dute. Horretarako, eskuliburu bat eman omen die ETAk, nola egin behar duten agintzeko: "ETAren torturen eskuliburua".[294][295][296]

2008ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak martxoaren 9an izan ziren. Bigarren aldiz PSOEko José Luis Rodríguez Zapatero atera zen garaile.

  • Abendua: Hamar euskal herritar, Ezker Abertzaleko militanteak, ETAn sartzea erabakitzen dute. Beraien iritziz, Espainian demokrazia ez dagoenez, beste aukerarik ez dute izan.

"Gure antolakundeetan borrokatzeko aukerarik jada ez dugula ikusirik, adierazpen hau izenpetzen dugunok ez dugu borrokarako etsipenean erortzeko edota gure burua Espainiako «Audiencia Nacional»ean aurkezteko inongo asmorik. Etsaiak gu neutralizatzeko asmoa bazuen, oker dabil.

Guk hartua dugu gure erabakia: Armekin etorri dira gure etxeko atea botatzera, torturatzera eta espetxeratzera. Espainian hain errotuta dagoen armen arrazoiarekin etorri zaizkigu, eta guri bederen, borrokarako beste aukerarik ez digute utzi; armen inposizioari armen bidez aurre egitea geratzen zaigu, eta determinazioz egingo dugu!

ETAkoak ez izan arren, ETAko kide bagina bezala epaitu eta bahitu nahi izan gaituzte, eta horren aurrean ez gara kikiltzen: Armak eskutan hartu eta, gure aurretik beste askok egin duten bezala, Euskadi Ta Askatasunean sartzeko hautua egin dugu." [299]

2009: Europako hauteskundeak. Iniziatiba Internazionalista inputatua. Azkenean hauteskundeetara aurkeztu ahal izan zen.

  • Ekaina. PPko Marisa Arrueren aurkako hiltzeko mehatxuak egiteagatik, bi urteko kartzela zigorra Getxoko Zigor Goikoetxeari.
Argazkian Joxe Mari Agirretxe, Porrotx. Pirritx, Porrotx eta Marimototsek boikot latzak jaso zituzten euskal presoen eskubideen aldeko adierazpenak egiteagatik, eta Zulaika (Pirritx) eta Agirretxe (Porrotx) ezker abertzaleko kideak direlako.
  • Abuztua. Etakideen argazkiak tabernetan agertzea edo edonon jartzea, ETAren aldeko apologiatzat hartu zen leku askotan.[302]
  • Bilboko udalak ez zituen Pirritx eta Porrotx kontratatu, PPren presioagatik, ETAren ingurukoak direlakoan. Presio hori 2011 arte helduko da Euskal Autonomia Erkidegoko herri askotan, besteak beste PPren presioen ondorioz.

2010ko urtarrila. Nahiz eta aurkako froga ugari izan, Begoña Urroz izendatu zuen ETAren lehenengo biktima Espainiako Gobernuak egindako lege batek.

  • Martxoa. Espainiako Gobernuaren aginduz, ETAren lehenengo biktimatzat izendatu zuenaren omenez, ekainaren 27a bihurtu zen Espainiako Terrorismoko Biktimen Eguna.
  • ETAri droga trafiko egitea leporatu zitzaion.
  • Abuztua. "Gora ETA" eta "Euskadi Ta Askatasuna" oihukatu zutela dioen pertsona anonimo baten lekukotasuna froga nahikotzat hartuta, Espainiako Audientzia Nazionalak Aritz Labiano eta Haritz Garatxotenea urtebeteko kartzela zigorra betetzera zigortu zituen.
  • Uztaila. Espainiako Barne Ministerioak milioi bat euroko diru laguntza ematen zien terrorismoaren aurkako hogeita hamar erakunderi. Gehiena AVT erakundearentzat da.
  • Iraila. Askapena, "ETAren beso internazionala" delakoan inputatua.

2011tik ezker abertzalea de facto legala Bildurekin. Gutxira PPk gehiengo absolutua lortu zuen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Epaile batek Ernairen web orria itxi zuen "ETAkide baten aldeko apologia" egiteagatik. Sasoi hartan ezker abertzalearen gazteen erreferentea zen.

Hego Euskal Herrian maiatzean egindako toki hauteskundeetan, Bildu ilegalizatzeko besteak beste, poliziak froga hauek erabili zituen: D3Mren alde sinatzea, Gazte Topagunera joatea,[303] ilegalizatu dituzten alderdietakoa (Batasuna, EAE...) izan den ahaideren bat izatea.

  • Iraila. Basauriko jaietan ETAko presoen aldeko kartelak jartzeagatik, lau lagun urtebetera kondenatuta.[304]
  • Iraila. Espainiako erregearen diskurtsoaren parodia bat dela eta Koroa iraintzea eta Espainia iraintzea leporatzen diete altsasuko bi gazteei eta altsasuko alkateari. AVT eta Manos Limpias herri akusazioek egindako salaketaren ondorioz, Santiago Pedraz]] epailearen aurrean bi altsasuarrez deklaratu behar dute Madrilen. [305]. Bideoa gaur egun ere, ikusgai dago Youtuben [306]
  • Azaroa. Nafarroako Foru Erkidegoko Auzitegi Nagusiak Arbizun dauden ETAko presoen aldeko argazki eta pankartak kentzera behartu zuen udala. 2011ko azaroaren 20an Espainiako Gorte Orokorretarako hauteskundeak egin ziren. PPk gehiengo absolutua lortu zuen.

2012 urtarrila. Asturiasko Alberto Ortega Rivas gazteari, Tuentin ETAren alde eta Guardia Zibilaren aurka egindako irainengatik, urtebeteko kartzela zigorra.[307]

  • Otsaila. Audientzia Nazionalak kartzelara urte eta erdirako kondenatzen du Joseba Andoni Ullibarri Gasteiztarra. Arrazoia: PPko Teresa Jiménez Becerril "iseka egitea eta humiliatzea" 2010eko ekainean interneta erabiliz.[310]

2013ko apirila. Argi Gastaka, Telecincoko Anaia Handia saioan parte hartzen ari zen neska, Gran Hermanotik kanporatua, ETAri buruz egin zuen txantxa bategatik. Badirudi Víctimas del Terrorismo taldearen presioen ondorioz kanporatu zutela[311].

  • Ekaina. BurlataHerria.org web orria itxiarazita ETAren alde dagoelakoan[313].
Xabier López Peña, ETA kidearen heriotza salatzeagatik edo bere heriotzaren argibidea eskatzeagatik, hainbeste pertsona eta erakunde epaitua izan zen "terrorismoa goratzea"gatik.


  • Abuztua. Etxarri Aranatzeko jaietan txupinazoan ETAko presoen argazkiak ateratzeagatik ikerketa fiskaltzara eraman zuen Guardia Zibilak eta Polizia Foralak[314]
  • Urria. Bilboko prostituten erakunde bat, Askabide, ETAkidea delakoan inputatua izan eta gero, absolbitzen dute. Izatez, Herriko Taberna batekin errakuntza bat egon zela esan zuten geroago[317][318][319]. Errakuntza honen ondorioz, izen berdina zuen Zorrotzako Askabide taberna, Herriko Tabernen aurkako epaiketatik kanpo geratu zen.
  • Azaroa. www.ateakireki.com, www.egindezagunbideadonostia.com, www.etengabe.wordpress.com eta www.zarauzkoherrira.wordpress.com. webguneak itxiarazi zituzten, ETAren aldekoak zirela leporatuta.[321]

2014ko urtarrila. Santiago Pedraz, Auzitegi Nazionaleko epailea, PPk eta hainbat taldek presionatua, Parot Doktrina baliogabetu eta gero Durangon euskal presoek egin zuten ekitaldia ez ilegalizatzeagatik.[323]

  • Urtarrila. Atxiloketak egon baino lehenago, atxiloketak egon direla informatzen dute Barne Ministeritzatik. Kasu honetan, ETAren abokatuak atxilotzen dituzte, ETAren agindupean lanean, eta ondorioz ETAkideak direlakoan.[324]
  • Otsaila. Bilboko bost pertsonei urte osoko zigor batetara kondenatu zituzten Gara egunkarian iritzi artikulu bat emateagatik[325]. Audientzia Nazionalak aipatutako esaldi bat "herri honen iparrorratzetako bat bihurtu zinenean" izan zen. Honen ondorioz terrorismoa goratzearen helburua argia zela ziurtatu zuten epaileek. Artikulu horregatik Iñaki Soto, Garako zuzendaria ere auziperatua izan zen[326]. Bitxikeri moduan, sarean oraindik topatu daiteko besteak beste gararen web orria den naiz.eus-en[327].
Ibarra herriko jaien txupinazoa debekatu zuten "terrorismoa goratzen" zuelako. Urte horietan herri askotan gertatu zen hau gehienbat Carlos Urkijok bideratutako salaketen ondorioz.
  • Ekaina. Guardia Zibilak Aritxulegiko gainean dagoen ‘Gudarien Basoa’ suntsitu eta lau lagun atxilotu zituen, «terrorismoa goratzea» leporatuta. Hildako euskal militanteen omenez landatutako haritzak eta hauek identifikatzeko hesolak eta txapak erauzi eta eraman egin zituzten.[328]
  • Apirila 21 atxilotu interneten sareetan "terrorismoaren" (gehienbat ETAren) aldeko idatziak egiteagatik interneten. Euskal Herritik gainera, atxilotuak Gaztela eta Leon, Galizia, Asturias eta Kataluniakoak dira. Atxilotutako bi adin txikikoak dira.
  • Abuztua. Guardia Zibilak 21 urteko gazte leitzarra inputatu zuen, bideo parodia batean terrorismoa gorazatzeaz akusatuta. Bideoko protagonista “ETAren aldeko pintadak” egiten agertzen dela argudiatuta atxilotu du poliziak. “Zakarrak botatzen” izenburupean, Leitzako Atekabeltz gaztetxeak antolatutako film laburren lehiaketako irabazlea da bideoa. [329]. Gaur egun, Youtuben jarraitzen du ikusgai [330]
  • Azaroa. 19 atxilotu, Interneten "terrorismoaren" (gehienbat ETAren) aldeko idatziak egiteagatik. Euskal Herriko atxilotuez gainera, badira Madrilgoak, Bartzelonakoak, Toledokoak eta Leongoak ere. 14 urteko beste bi gazte, inputatuta, arrazoi beragatik.[331] Hilabete bat geroago, Kataluniaren aurkako antzeko mehatxuak egitea, aldiz, ez da larria epaile batzuentzat.[332]
  • Abendua. Europak zigorrak batzeko 2008an hartu zuen erabakia aplikatu zuen Espainiak. Lege agindu hori ezartzea ahal zuen guztia atzeratu eta gero, erabakia hartu zuen. Frantzian zigorra bete zuten euskal presoei Espainian bete beharrekoa ez gutxitzeko neurriak hartu zituen PPk.[333]

2015ko urtarrila. Euskal presoen abokatuen eta Herrira erakundeko hiru lagunen aurkako sarekada.

  • Urtarrila. ETAko kide izandako Santiago Arrospide espetxeratua. Espainiako Gobernuak dioenez, hauek izan ziren arrazoiak: 1987ko atentatu baten ardura izan lezakeela, eta berriro atentatuak egin ahal dituela[334]. 2015eko maiatzan 17 urteko gartzela zigorra ezarri zioten Luis Antonio Buron Barba Espainiako fiskal nagusi ohia hiltzeko agindu omen zuelako [335]
Areatza herriko euskal preso politikoen aldeko txokolatada debekatuta "terrorismo goratzearen" salaketapean. Carlos Urkijok egin zituen bulkada politikoen ondorioz Euskadin horrelako kasu asko egon ziren urte horietan.
  • Otsaila. De facto, biziarteko gartzela zigorra ezarri zen etakideentzat eta delitu oso larriak egin dituztenentzat.[337] Era berean, irakasle izatea debekatu zaie Dena da ETA ideiari jarraituz zigortutako pertsona guztiei. Interneten terrorismoari buruzko informazioa bilatzeak etakide bihur dezake pertsona bat.
  • Otsaila. Jorge Olaiz espetxeratua, salaketa anonimo baten ondorioz, etakideen laguntzarekin ihes egingo duelako arriskua dagoela argudiatuta. 13 urte ziegan eman eta gero kanpoan zeraman urte bat. Presio mediatiko baten ondorioz, jadanik artxibatuta zegoen 2002ko ekintza bat leporatu zioten eta epaitu baino lehen gartzelara sartu zuten. [338]
  • Martxoa. Fernando Grande Marlaskak, euskal presoen kartzelaldia murriztu edo ez erabakitzeko Luxenburgoko auzitegiari egin ahal zaion zuzeneko galdera eragozten du. Luxenburgok 15 hilabetean erantzungo luke. Horiek horrela, eta agian Estrasburgora helduko denez kasua, Europatik etorritako 2010eko legea beste 7 urte atzeratu ahal da, hau da, 2022raino.[339]
  • Abuztua. Bilboko epaitegi batek bertan behera utzi zuen 25ean, goizaldean Areatzan, Udalak jai egitarauaren barruan antolatuta, egitekoa zen presoen aldeko "txokolatada", Carlos Urkijok egindako eskaeraren ondorioz[343].
  • Abuztua. Tafallako festetan presoen alde egindako ohiko brindisean parte hartzeagatik hiru tafallar epaituko zituen Angela Murillok. Bi urteko kartzela zigorra, hiru urteko zaintzapeko askatasuna, bederatzi urteko inhabilitazioa eta 4.800 euroko isuna eskatu zituen fiskaltzak[344]
  • Iraila. Bermeon presoen alde egitekoak ziren bi ekitaldi bertan behera utzi zituen epaileak. Carlos Urkijo Espainiako Gobernuaren ordezkariaren eskaria aintzat hartu zuen Bilboko Administrazio Auzietarako Epaitegiak.[345]
  • Iraila. Santurtziko Mamarigako jaietan, espetxean dauden auzokideen senideen pregoia –pregoi ofizialaren ondotik egitekoa zena– eta igandean ospatu behar zuten «pintxo solidarioa» debekatu zituzten Carlos Urkijoren ekimenez.[346]
  • Iraila. Berri Txarrak Zaragozan egin behar zuen kontzertua debekatzea eskatzen du Alderdi Popularrak beraien ustetan ETAren alde dagoelako eta "terrorismoa goraipatzen du eta ETAko presoei babesa ematen die".[347]
  • Iraila. Guardia Zibilak lau pertsona atxilotu ditu goizaldean, Otxandion (Bizkaia), ustez terrorismoa goratzeagatik. Lau lagunek ustez Luzia Urigoitia Ajuria ETAko kideari uztailaren 25ean, Otxandion, egindako omenaldia antolatu, zuzendu eta koordinatu zuten[348].
  • Iraila. Espainiako Poliziak Gasteizen eta Donostian zazpi gazte atxilotu zituen, eta aske utzi ditu gero, karguekin. Joan den urteko eta aurtengo Gasteizko jaietan ETAren ikurrak soinean eramatea leporatzen zieten.
  • Iraila. Herriko festetan udaletxeko balkoian zintzilik zegoen pankartarekin “terrorismoa goratzea” leporatu zioten Tafallako alkate Arturo Goldarazenari. EH Bildukoa[349].
  • Urria. Atarrabian presoen aldeko kalejira debekatu zuten. Guardia Zibilaren txostenetan oinarrituta, "terrorismoa goratzeko aukera handia" zegoela ebatzi zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak[350].
  • Urria. ETBk emititutako Barrura begiratzeko leihoak dokumentalaren aurka jartzen dira Euskadiko PP, PSOE eta UPyD eta Covite. ETAren aldeko dokumentala da hauen iritziz, eta ondorioz, EITBk ETAren alde egin zuen. Besteak beste, Laura Garrido EAEko PPko bozeramailea, "ETAren historia kriminala zuritzen saiatzea" egotzi zion ETBri.[353]
Titiritero batzuk bere antzezkizunean "Gora Alka-ETA" zioen kartekin satira egiteagatik, "terrorismoa goratu" zutelakoan espetxeratu zituzten. Sasoi hartan titiritero hauek Euskal Herriko politikarekin harremana ez zuten gazte batzuk ziren.
  • Urria. Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu zen Hezkuntza Departamentuak Imanol Haranburu izendatu zuela Hizkuntza Eskolen eta Egiaztapenen bulegoko buru izateko. UPNk salatu zuen gobernuak «ETAko kide ohi bat» jarri zuela Hezkuntzako goi kargu batean, eta «terrorismoaren biktimekiko sentsibilitaterik eza» erakutsi duela. UPNren oharrean zioen Haranburu 1988an atxilotu zutela ETAko kide izatea egotzita, eta 21 urteko espetxe zigorra ezarri zizkiotela. 2003an Nafarroako Parlamenturako AuB ren zerrendatan 17. postuan aurkeztu zela gaineratu zuen. Handik gutxira, foru agindu bidez, Jose Luis Mendoza Hezkuntza kontseilariak atzera egin zuen.[354]

2016ko urtarrila. Juan Antonio Chicharro erreserbako jeneral espainiarraren iritziz, "badirudi eurek (ETAkideak) agintzen dutela Nafarroan eta erregea bera ere bere erreinuak bistatzea debekatzeko gai dira”.[355].

  • Urtarrila. 04/08 sumarioan inputatutako 35 lagunek ez zituzten kartzelan sartu, Dignidad y Justiciak eta AVT Terrorismoaren Biktimen Elkarteak osatutako herri akusazioarekin eta fiskaltzarekin akordioaren ondorioz. ETAri laguntza ematea egotzita, «erakunde terroristako kide» izatea leporatu zien fiskalak. Auzipetuek, akusazioak onartu, eta aitortu zuten Espainiako legeria urratu zutela beren jardunean. «Indarkeriaren erabilera ororekiko arbuioan» beren konpromisoa agertu zuten, horrela biktimei «eragin zaien minaren aitortza eta erreparazioa» egiteko.[356].
  • Otsaila. Gora Alka-ETA zioen kartel bat erakusteagatik Madrilen atxilotu eta bost egunetako espetxealdia jaso zuten bi titiritero. Ikuskizunean "terrorismoa goratu" zutelakoan espetxeratu zituen Auzitegi Nazionaleko Ismael Moreno epaileak eta bertan 5 egun pasatu zituzten. Ihes egiteko eta delitua errepikatzeko arriskurik ez dagoela iritzita egin du Fiskaltzak eskaera. Hala ere, ustez terrorismoa goratzeagatik leporatutako delituak mantendu ditu epaileak bi titiriteroen aurka. [357]. 5. egunean, epaileak ontzat eman zuen Raul Garcia Perez eta Alfonso Lazaro de la Torre titiriteroek espetxeratze aginduaren aurka jarri zuten helegitea. Dena dela, baldintzapean aske utzi zituzten. Egunero joan behar izan ziren epaitegira, eta Espainiako Estatutik ateratzea debekatu zieten, pasaportea kenduta. Akusatuen defentsaren argudioak entzun ostean, epaileak uste zuen lotura familiarraren ondorioz, ez zirudiela "Justizia saihesteko" (hau da ihes egiteko) asmorik zutenik[358].
  • Otsaila. Poliziak gazte bat identifikatu zuen Ourenseko inauterietan, titiriteroz jantzita, Gora Alka-ETA lelodun kartel bat soinean eramateagatik[359].
  • Otsaila. Inauterietan bizkarrean titiriteroz mozorrotuta Gora la cuchufl-ETA zihoen kartel bat eramateagatik, Gijóneko neska bat eta berarekin zihoazten lagunak identifikatzen ditu poliziak.[360].
  • Otsaila. Jorge Fernández Díaz, Espainiako Barne Ministroaren arabera, ETA desiatzen dago Espainian PSOE eta Podemosen arteko gobernu eraketa bat.[361]
  • Iraila. Lekeitioko udala Covitek inputatu zuen bere udaletxean ETAkidea izan zen Andoni Gabiolari alkatearen aulkian esertzea utzi ziolako.[362]
  • Urria. Hernaniko Institutu bat Covitek inputatu zuen bertan, Gudari Egunean ikasle batzuk ETAkide batzuen argazkiak erakusteagatik.

[363]

  • Urria. Dena da ETAren laugarren mugarria Altsasun, larunbat goizaldean, 04:55ean, gazte batzuk Guardia Zibil batzuen eta bere neskalagunen aurkako borroka bat dela eta, ETAk Altsasun (Geroa Baiko alkatea izanda) gobernatzen duela ziurtatzen dute komunikabide batzuk[364][365][366]
  • Urria. Felipe Gonzalezen aurkako Escrache bat dela eta, ABC egunkariak ETAren aldeko banderak daudela idazten du. ETAren aldeko bandera omen zena, ETAren presoak Euskal Herrira hurbiltzearen aldeko bandera zen.[367]
  • Azaroa. ETAk bere ekintzat bertan behera utzi eta bost urte beranduago, Altsasuko zazpi gazte gartzeleratu zituzten terroristatzat (hots ETAkideak) hartuz bertako jaietan goizeko 4:55ak inguru bi guardia zibilekin egondako lizkarren ondorioz. Carmen Lamela epailearen aginduz gartzelara bihaldu zituzten. Lizkarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako[368][369].

2017ko martxoa. Alfonso Alonso EAEko PPren presidentearen arabera, Iñigo Urkullu lehendakaria «ETAren bozeramaile»a zen. Preso politikoak gerturatzeko Jaurlaritzaren proposamenaren harira esan zituen hitz hauek[370].

Interneta erabiliz Itziar Ituñoren aktorearen aurkako boikota bultzatu zuten sarean hainbat espainiarrek. Arrazoia; era publikoan Euskal presoen sakabanaketaren aurka hitz egin zuela. Sasoi hartan aktore ezaguna zen bai Euskal Herri baita Espainia mailan ere.
  • Iraila. Fe de etarras pelikula ETAren aldeko apologia egitetik hurbil dagoela adierazten du Guardia Zibilak.[371]. ETAren aurkako erakundeek pelikula honen aurkako salaketa jarri zuen eta ere baita horietako batzuk boikota bultzatu Donostin jarri zuten propaganda kartela dela eta[372].
  • Azaroa. “Terrorismoari gorazarre” egiten dioten mezuak bertxiotzea delitu bihurtu zituen Espainiako Auzitegi Gorenak. Urte eta erdiko gartzela zigorrara zigortu zuten Andeka Jurado gaztea 2014 eta 2015 artean bideo batzuk zabaldu izan zituelako. Bideo hauetan Josu Uribetxebarriari eginiko omenaldiaren zati bat ageri zen. Epailearen ustez, irudi horiek[375] “agur eta ohore” mezuarekin lagunduta terrorismo delitua ziren[376][377].

2018ko urtarrilaː 24 urteko Julen Ibarrola Pérez Amurriotarra urte bateko gartzela zigorra jazotzen du errotulki batekin orri baten neurriko ETAren anagrama margotzeagatik[378].

  • Otsailaː Egoi Alberdi euskal preso ohiaren ama den Mari Paz Casanovari 50 eurotako isuna jarri zioten Mozal Legearen aplikazioan. Semea espetzetik atera zen egunean, Navalcarneroko espetxearen atarian identifikatu egin, ustez "komunikatu gabeko elkarretaratze baten arduradun izateagatik"[379].

Ondorioak akusatu eta inputatuentzat[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batzuk ez dituzte inputatu. Beste batzuk inputatuak baina absolbituak izan dira. Inputatuak eta zigortuak egon diren asko ere badaude. Azkenik, oraindik hainbeste talde eta norbanako oraindik ez dira epaituak izan.

  • Inputatuak izan ez direnak:

PSOE, Podemos, Pablo Iglesias Turrión, Iker Acero, Juan Carlos Monedero, Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Nafarroako irakasleak, Nafarroa Bai, Burgosen Etakide mozorrotu ziren gazteak.

  • Inputatuak baina absolbituak:

Patxi Lopez, Juan José Ibarretxe, Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Gaztesarea (baina inputazioak ekarri zituen ondorioz itxi behar izan zuten web gune hau), Udalbiltza, AEK, 26/11 auzia, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Gorka Agirre, Juan Mari Arzak, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Euskaldunon Egunkaria, La Tuerka (Facu Díaz), Apurtu.org, Askapeña

  • Zigortuak:

(Parentesien artean bere ideologia edo alderdi politikoa agertzen da). Hala eta guztiz, zigorren aldea nabaria da: Batzuentzat urte luzeko gartzela zigorra eta beste batzuentzat adibidez isuna edo/eta urte batzuetarako, funtzionarioa izateko aukera kendu.

Arnaldo Otegi (ezker abertzalea), Juan Mari Atutxa (EAJ), Gorka Knörr (EA), Kontxi Bilbao (EB), Asel Luzarraga, KAS, Pablo Hasél (komunista), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), Askatasuna, Asier Arraiz, Pepe Rei, Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz (aizpak, enpresariak) "zerga iraultzailea" ordaintzeagatik epaituak), Herriko Tabernak,

  • Oraindik epaitu gabeak edo epaiketetan:

Topatu.info,

Ondorio politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondorio politikoak Espainian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batzuetan, Dena da ETA ideiak Polizia Nazionalaren aurka ere jo du, Faisan aferan adibidez.

Epaile espainiarrak presionatu eta batzuetan hauek presioaren aurkako protesta publikoa egin dute. Epaileei egindako presioa eta bere independentzia eza ikusita, botereen banaketaren printzipioa urratuta ikusi dute askok. Azken kasua, ETAkoek Frantziako kartzeletan preso egindako urteak ez gehitzea dira. Europar Batasunetik datorren lege bat eta ziuraski Estrasburgon amaituko duena, Parot Doktrinaren kasuan gertatu zen bezela.[380]

Hego Euskal Herrian lan egiten duten Estatuko poliziak (Guardia Zibila, Polizia Nazionala) gainerako tokietan baino soldata gehiago kobratzen dute, bataz beste 640 euro gehiago eta 30 eguneko "atseden berezia", "arriskuagatik dagoen geigarria" delakoagatik. Aldi berean, polizia horien lan ia esklusiboa da ETAren inguruko lana kontrolatzea, hots: kale borroka, kontrolak eta Dena da ETAren inguruko guztia. Gaur egun Hego Euskal Herrian 10.000 pertsona baino gehiago kobratzen du ETAren aurkako plus bat. Epaileak, fiskala, poliziak eta Barne ministerioko funtzionarioak besteak beste. "Terrorismoaren sortzen duen arriskuagatik" eta baita ere "gizartearen aldetik sufritzen duten bazterketagatik"[381]

Frantzian, Espainian darabilten politika antzekoa egiten dute baina batzuetan Frantziar estatuak ez du Espainiako Gobernuaren politika jarraitu, Aurore Martinen kasuan gertatu zen bezala adibidez.

Beste batzuetan, Kongresura eztabaida bitxiak heldu dira . Adibidez, UPyDk Espainiako gobernuari ingelesezko Wikipediaren aurka egitea eskatu zion 2013ko abenduan, bertan idatzita zegoena, euskal gatazkari buruz ematen zuen iritzia ez zela ona ezta legezkoa esanez. [382]

2015eko urtarrilean, Bilboko PPren egoitza, ETAren aurkako diruarekin ordaindu omen zela azaleratu da.[383] Izatez, 80. hamarkadatik aurrera, Espainian diru asko mugitu da ETAri aurre egiteko helburu teorikoarekin. Azkenengoetako bat Mario Fernandez, Kutxabankeko lehendakari ohiarena da. Mikel Cabiecesi lansaria ematea aitortu zuen. Antonio Basagoiti, Iñaki Anasagastiren arabera— 2012ko hasieran egindako dei batek eragin zuen Kutxabankek Cabiecesi «lan irteera bat» ematea. Cabieces aferan, Mario Fernandez bere burua zuritu zuen «idatzi gabeko lege» bat zegoela esanda eta ETAren biktimen aldeko trataera hau, gobernu eta alderdi guztiekin funtzionatu duela azken 30 urteotan. [384]

2016ko amaieran, ETAren gaiak Espainiako politikan oso gutxitan azaleratzen ziren gaiak ziren. Batzuetan eugunkari edo komunikabide batzuk ateratzen zuten gaia De Juana Chaosen kasuarekin adibidez[385] , beste batzueten gobernuak berak ateratzen zuen ETAk Podemos eta PSOEren arteko gobernu bat nahi zuela esanez[386] eta askotan euskal preso poliltikoen aurkako irmotasuna mantentzen zuela aitortzeko egiten zituen adierazpenak ziren.[387]. Hala eta guztiz, orokorrean Alderdi Popularrak gobernatutako gobernuak ETAren arloan berdin jarraitu zuen.

Aurrekoaren ondorioz bi gauza kontraesankorrak mantentzen ditu gaur egun: ETA jadanik garaituta dagoela esaten du egun batean eta hurrengo egunean ETA desegin behar dela, armak entregatu eta barkamena eskatu. Tesi honen iritziz ETA ez dagoenez guztiz garaituta, aldi berean ETAkideak jazarri eta Altsasuko gazteei gertatu zitzaien moduan, ETAkidetzat jende asko hartu eta horien aurkako jazarpenak eta zigorrak daude. Besteak beste gartzelan sartu eta Euskal preso politikoekin Espainiako presondegietan urrunketa eta sakabanaketa mantentzen du azken urteetan ezer gertatu izan ez balitz bezala.

Guzti honen ondorioz, besteak beste ETA Europako erakunde ilegal armatu zaharrena bihurtu da. Aldi berean, Espainiako komunikabideentzat noizean behin agertzen den gaia bihurtu zen.[388].

Beste gauza kontraesankorra hauxe daː 2018an, ETAk bere ekintzak bertan behera utzi eta zazpi urte beranduago ETAren aldeko jarrera egiteagatik hamarnaka kasu daudela epaiketaren zain[389]. Antzeko egoeren zeuden horrelako beste epaiketa batzuetako pertsona batzuk kartzelan amaitu dute edo izunak ordaindu behar izan dituzte. ETAren aurka egin zituzten legeen aldaketen ondorioz, jadanik ez dira euskaldunak bakarrik zigortutakoak baizik eta espainiar asko ere salaketapean daude eta zigortuak izan dira. 2016tik 2017ko martxora bitartean 30 pertsona kondenatu zuten gehienbat ETA goratzeagatik terrorismoa goratzearen akusasiopean[390]. 2018an datuak altuagoak izango direla ematen du[391][392].

Aldi berean terrorismoarekin lotutako salaketak asko zabaldu dira eta Katalunian jadanik epaile batzuk bortizkeria eta terrorismoko salaketak egin dituzte nahiz eta ETArekin loturarik ez egin. Adibide argi bat CDRen aurka (Comitès de Defensa de la República euskaraz "Errepublika Babesteko Batzordeak"[393][394] egindako sarekada bat. Bertan batzorde hauetako batzuk delitu terroristak egin zituztelakoan atxilotu zituzten. Nahiz eta azkenean ez zen aurrera atera terrorismoaren salaketa, Espainia mailan espainiar batzuen sustegua eta laguntasuna izan zuen CDRak terrorismoarekin lotzearen ideiak[395][396] eta beste batzuk aldiz gehiegikeria zela ziurtatu zuten[397][398].

Ondorio politikoak Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hego Euskal Herriarentzat, politika baldintzatuta dago egoera honengatik. Hala eta guztiz batez ere UPyD eta PP alderdiek eta era leunago batean PSE alderdiak, ideia honen alde hitz egiten dute behin eta berriro.

ETAko presoen aldeko eskubideen alde egoteagatik, presioa jazan dutenak ere badira. Gotzon Sánchezen kasua adibidez. Coca Colarentzat aktore moduan lan egin zuen iragarki bat erretiratzea erabaki zuen enpresak, Dignidad y Justicia taldeak aktoreak Herrira erakundeko ekintzetan parte hartu zuela salatu ondoren. [399] Horren ondorioz, normalean baino oztopo gehiago topatu ditu lana lortzeko. Honekin lotuta eta antzeko egoeran, Unax Ugalde aktorea dugu. Lasa eta Zabalaren pelikula egitea eskeini ziotenean, lasai eta gustora hartu zuen izatez, sumarioan oinarritutako pelikula bat izan zen. [400] Hala eta guztiz, berak egindako Iñigo Iruinen paperaren ondorioz, lana topatzea neketsuago bihurtu zaio. [401]. Honekin lotuta, Itziar Ituño eta berak parte hartu zuen El guardián invisibleri eta baita ere Miren Gaztañagari antzeko gauzak jazo zituzten, besteak beste sarean izugarrizko boikotak pairatuz.

Dena da ETA indarrean eta Alderdien Legea indarrean egoteak Hego Euskal Herriko politika baldintzatzen jarraitzen du. EH Bildu noizean behin ilegalizatua izango delaren mehatzupeak jazotzen baititu[402]. Aldi berean, kasu gutxi batzuetan, Euskadiko Alderdi Popularraren aldetik politika aldaketa bat eskatu da, baina Madriletik politika bera jarraitzeko agindu diete alderdikide zehatz hauei, Arantza Quirogari gertatu zitzaion moduan[403].

Beste ondorio garrantzitsu bat zera daː ETAren arloan kontuz ibiltzearena alegia[404][405]. ETAri buruz erakunde hau kritikatu edo barregarri utzi ezean arriskutsua izan liteke goian idatzitako hainbat pertsona eta erakundeei gertatu zaien modura[406]. Ondorioz, "ETAren errelatoa" edo ETAri buruz hitz egitean gauzak aipatutako eran egin ezean selatatuta eta salatuta izateko arriskua egon badago.

Datu ofizialen arabera, Hego Euskal Herrian azken 2016tik honako bi urte eta erdian 11.000 prozedura zabaldu dituzte mozal legea erabilita, eta horietatik 4.000 inguruk zerikusi zuzena dute eskubide zibil eta politikoen arloarekin —manifestazioak, protestak, afixak jartzea eta beste—.

Eleak/Libre mugimenduko eledun Joseba Alvarezen iritzira, ETAk jarduera armatua bukatutzat eman aurreko ziklo politikoan legez kanporatzeak eta makrosumarioak ziren Espainiako Estatuaren tresna ohikoenak. Aro hori amaitu zen —presoen defentsan aritutako elkarteen aurkako makrosumarioa oraindik egiteko dago, ordea—, oraingo egoeraren ezaugarriak beste batzuk dira, «eta badirudi norbait urtebeterako kartzelara badoa zorte onekoa dela, edo soilki kalean egoteagatik isuna jasotzea ez dela hainbesterako. Errepresioa banalizatu egin da»[407].

Joseba Alvarezen iritzira baita ere, «jazarpen mota berriak oharkabean pasatzen dira, baina eraginkorrak dira oso. Espainiako Barne Ministerioak emandako datuen arabera, azken urtean gutxitu egin dira mobilizazioak Espainian. Eta ez dago arazorik pentsatzeko Euskal Herrian joera desberdina denik: «Euskal Herrian dagoen desmobilizazioaren arrazoietako bat da, seguru asko, gaur egun kalean zerbait eginez gero gerta dakizukeen gutxienekoa dela isuna jasotzea, eta kartzelara joateko aukera ere ez dagoela urrun».

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ángel Acebesek Euskal Pilota. Larrua harriaren kontra dokumentalaren aurkako hitz gogorrak esan zituen nahiz eta pelikula ez zuela ikusi aitortu. Sasoi hartan PPko buruzagi nabarmena eta Espainiako Barne Ministroa zen.
  • Nazio Batuen Erakundearentzat, Madrilgo 2004ko martxoaren 11ko atentatuak, ETAk egin zituen. Espainiako Gobernuaren presioaren ondorioz, egun horretan bertan ETAri egotzi zioten atentatuak eta akta bat sinatu zuen ETAren aurka. NBEko "The Security Council" edo euskaraz, Babeserako Kontseiluak, ezin du akta bat aldatu behin sinatu eta gero, beraz horrela geratu da eta horrela dago bere internetekon orrietan.[410]
  • 2007ko azaroan Alfredo Pérez Rubalcabaren iritziz, kale borrokan parte hartzen duten %30a ETAn amaitzen zuten. Era kontraesankorrean, 2000. urtetik aurrera, Espainiako zigor legeetarako, kale borrokarekin harremana zuten pertsonak, ETAkideak ziren eta ETAren aurkako neurri berberak esartzen zizkieten. [411]
  • 2011tik, ETAk bere ekintza armatuak bertan behera utzi zituenetik, 3000 bizkarzain baino gehiago geratu dira langabezian. Askok 6000 euro baino gehiago kobratzen zuten hilero. ETAren kontura, diru pilo bat xahutu dela baieztatzen du SUPek, poliziako sindikatuak. [412]
  • 2015ean Mario Fernandez, Kutxabankeko lehendakari ohia, Mikel Cabiecesi lansaria ematea aitortu zuen. Antonio Basagoiti, Iñaki Anasagastiren arabera— 2012ko hasieran egindako dei batek eragin zuen Kutxabankek Cabiecesi «lan irteera bat» ematea. Cabieces aferan, Mario Fernandez bere burua zuritu zuen «idatzi gabeko lege» bat zegoela esanda eta ETAren biktimen aldeko trataera hau, gobernu eta alderdi guztiekin funtzionatu duela azken 30 urteotan. [413]
  • ETAren aurkako borrokan, Estatuak diru gehien gastatu omen dena indemnizazioetan da. Kasu batzuetan berebilezko istripuak kenduta, indemnizazioak ez dira lortzen erruduna dirurik ez badu eta horrela gertatzen da %90 kasutan.[414]

Terrorismoaren arloko kasuetan aldiz, Estatuak ordaintzen du errudunak dirurik ez badu.

  • Hamas erakunde palestinarra 2014ko abendutik jadanik ez da terroristatzat hartzen Europar Batasunean. Izan ere epaileentzat, 2003an Europar Batasuneko buruzagiek Hamas terroristen taldean sartu zuten soilik interneten eta komunikabideetan agertzen diren berriengatik. Urte horren urrian Tigre Tamilekin antzeko erabakia hartu zuen Europako Auzitegi Gorenak. [415]
  • 2015ean Iñaki de Juana Chaos ETAko kideak epaitegietan “ebatzi gabeko auziak” dituela azaldu zuen Iñigo Urkulluk. Lehendakariaren ahotan, Justizia Ministerioak auzia “aztertu” eta “beharrezkoa baldin bada, estradizioa eskatu beharko du”.[416]

Izatez Iñaki de Juana Chaosen akusazioa hauxe da: Iñaki egon ez zen eta bere omenez Donostiako Alde Zaharrean eginiko ekitaldian irakurritako gutun batean agertzen ziren gauza batzuk. Espainiako Audientzia Nazionalean ekitaldi horretan irakurri zen gutun horren inguruan deklaratzera deitu zuten ETAren aldeko esaldiak zirela eta berak idatzi zituela esanez. Iñakik, Belfasten zegoela, berak idatzitako gutuna zela ukatu zuen.

Sabin Aranaren "ideologiaren ondorioz jaio zen ETA" Euskadiko Alderdi Popularraren iritzian.
  • XXI. mendean, ETAkideak izan direnak, nahiz eta gartzelatik atera eta libre egon kargurik gabe, ETAkide izaten jarraitzen dute komunikabide askorentzat. Ondorioz, ETAkidetzat salatuta, era publikoan bere iritzia ematea galarazten saiatzen dira Mikel Zubimendiri ETBrekin gertatu zitzaion moduan.[418][419].
  • Goikoarekin arreman zuzenean, ETAren inguruko atxiloketak daudenean, izen-abizenak agertzen dira eta baita bere argazkiak ere. XXI. mendetik aurrera ez dira "ustezko ETAkideak" baizik eta zuzenean ETAkideak. Nahiz eta gartzelatik atera eta epaituak ez izan ere, ETAkide izaten jarraitzen dute Espainiako komunikabide gehienetan. [420]
  • 2015ean Interneten eta euskaraz bakarrik ia 62.000 sarrera daude "ETAko buruzagiak" googlelen sakatu eskero. Izan ere, Espainiako indar armatuentzat, gobernuentzat edo eta epaileentzat, ehundaka (agian milaka) ETAkide ETAko buruzagiak izan omen dira.[421]. Googelen gaztelaniaz "Jefes de ETA" sakatuta, 382.000 sarrera daude.
  • 2016ko hasieran, ETAk armak bertan bera utzi lau urte pasa zirenetik eta PPk lau urte boterean egon eta gero, ETAren aldeko gorazarraren epaiketak bozkoiztu ziren.[422]
  • 2016ko azaroa. ETAran aurkako azker 109 bizkartzainak langabezian geratzen dira ETA desagertu eta bost urte pasatu eta gero.[423]
  • 2016ko azaroaren 18ean Donostia 2016k euskal ETAko presoen artelanak zentsuratu zituen "terrorismoaren biktimak mindu ditzakete"lako Pablo Berastegi D2016ko zuzendari nagusiak esan zuenaren arabera eta eta Denis Itxaso Gipuzkoako Kultura diputatuaren laguntasunarekin. Beste presoen artelanak ez ziren kendu. Komisarioak haserre agertu ziren erabakiarekin.[424]
  • 2016ko azaroaren 30ean «ETA ez» zioen kartela kendu zuen Gasteizko Udalak.[425]
  • 2017ko urtarrilean Podemos alderdia "ETAko presoen alde antolatzen da" El Mundo egunkariaren lehen orrialdean agertzen den titulua da. Izatez, Ahal dugu alderdiko kide zehatz batzuk eta era pertsonalean ETA edo ETAkidetzat hartu diren presoen eskubideen aldeko urtarrileko Sarek antolatutako manifestaziora joan ziren besterik gabe.[426]
  • 2017ko urtarrila. Bilbolko Alderdi Popularraren iritziz, ETAren jaiotza Sabino Aranaren ideologiaren ondorioa da. Hau da, Sabino Aranaren ideologia berdin ETA .[427]
  • 2017ko ekainean, Imanol Ariasek ETAk ematen zion beldurraren ondorioz, bere diruaren zati bat "Panamako paperetan", paraiso fiskalean zituela esan zuen.[428]
  • 2017an Espainiar Estatuko poliziek diru gehigarri bat jasotzen zuten "arriskuan" omen zeudelako. Gehigarri hori 2012an baino handiagoa zen[429]. 2012 eta 2015 urteen artean Espainiako gobernuak 246 milioi euroko soldata gehigarria ordaindu zien EAEn lanean zeuden Espainiako Guardia Zibil eta Polizia Nazionalari polizia hauek Euskadin zuten "arriskuagatik".[430]
  • 2018ko martxoan Euskadiko Alderdi Popularrarentzat eta Amaya Fernandezen ahotan Euskadin torturak (ia-ia) ez zirela existitu baieztatu zuen. Honen harira, egin ziren azkenengo ikerketa independienteak (5000 torturatu inguruko emaitzekin) gezurra eta lotsagarriak ("ignominia" hitza erabili zuen) zirela esan zuen[432].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Letona, Xabier (2015-01-12), «Pixa buru gainean, Madrilek euskal gizarteari», Argia (on-line), http://www.argia.eus/blogak/xabier-letona/2015/01/12/pixa-buru-gainean-madrilek-euskal-gizarteari/ .
  2. (Gaztelaniaz)  Todo es ETA, salvo alguna cosa, http://www.publico.es/politica/increibles-miembros-eta.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  3. (Gaztelaniaz)  «Todo es ETA», eldiario.es, http://www.eldiario.es/escolar/ETA_6_58854139.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  4. (Gaztelaniaz)  «El Parlamento vasco denuncia la estrategia del PP con operaciones policiales bajo el principio de "todo es ETA"», eldiario.es, https://www.eldiario.es/politica/Parlamento-estrategia-PP-operaciones-ETA_0_347515630.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  5. (Gaztelaniaz)  Arana, Felix, «El "todo es ETA" de Garzón se desmorona», www.unidadcivicaporlarepublica.es, http://www.unidadcivicaporlarepublica.es/index.php/opinion-actualidad/politica/-793-el-qtodo-es-etaq-de-garzon-se-. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  6. (Gaztelaniaz)  «Obanos.net - La red de Obanos», www.onceuponatimeinobanos.com, http://www.onceuponatimeinobanos.com/todo-es-eta.htm. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  7. (Gaztelaniaz)  Público, «Juristas denuncian “el sin sentido” del registro “de malos ciudadanos” que prepara el PP - Público», m.publico.es, http://m.publico.es/politica/1369081/juristas-denuncian-el-sin-sentido-del-registro-de-malos-ciudadanos-que-prepara-el-pp. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  8. http://www.grupotortuga.com/IMG/pdf/Mil_y_2_coces.pdf
  9. (Gaztelaniaz)  Press, Europa (2010-04-12), «AVT y DyJ creen que la absolución es "un duro golpe a la lucha contra el terrorismo"», europapress.es, http://www.europapress.es/nacional/noticia-egunkaria-avt-dyj-creen-absolucion-duro-golpe-lucha-contra-terrorismo-20100412171037.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  10. (Gaztelaniaz)  «Prisión por lesiones terroristas para seis de los detenidos por la agresión a los guardias civiles de Alsasua», eldiario.es, http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  11. (Gaztelaniaz)  «Prisión para otro de los acusados de agredir a los guardia civiles de Alsasua», ELMUNDO, http://www.elmundo.es/espana/2016/11/16/582c8c4ce5fdea13028b4621.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  12. (Gaztelaniaz)  Belaza, Mónica Ceberio (2016-10-26), «¿Qué es terrorismo después de ETA?», EL PAÍS, http://politica.elpais.com/politica/2016/10/26/actualidad/1477488319_848342.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  13. (Gaztelaniaz)  lahaine.org, «El fascismo mediático español, criminaliza a CNT, asociándola a ETA», www.lahaine.org, https://www.lahaine.org/mm_ss_est_esp.php/el-fascismo-mediatico-espanol-criminaliz. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  14. (Euskaraz)  «'Egunkaria' absolbitua», uztarria.eus, http://uztarria.eus/aktualitatea/1271071810. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  15. (Ingelesez)  «UN says Spain tortured ETA 'terrorists'», The Independent, 2004-03-11, http://www.independent.co.uk/news/world/europe/un-says-spain-tortured-eta-terrorists-565914.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  16.   «Relato de torturas de Martxelo Otamendi», Juicio a Egunkaria, http://www.javierortiz.net/voz/egunkaria/relato-de-torturas-de-martxelo-otamendi. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  17. (Euskaraz)  Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, «Torrealdaik minbizia duela jakinarazi du, eta torturarekin lotu du», www.eitb.eus, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3126422/torrealdai--minbizia-du-eta-gaitza-torturen-ondorio-dela-esan-du/. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  18.   «e-pesimo Auxiliar 1: CARTA DEL DIRECTOR | PEDRO J. RAMÍREZ: La 'joint…», archive.is, 2012-06-29, http://archive.is/fkLs. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  19. Folleto de la "Campaña de la Memoria" promovida por Luis del Pino en su bitácora.
  20. Luis del Pino: «Los enigmas del 11-M. 3. ¿Participó ETA en el 11-M?», Libertad Digital.
  21. «Los indicios que apuntan a ETA», gehigarria, Libertad Digital.
  22. Jaime Ignacio del Burgo (PPko diputatua): «España tras el 11-M (3)», Libertad Digital, 2006-06-22. Aipua:
    Y aunque no haya prueba que demuestre su implicación en el 11-M, mientras no se lleve a cabo una investigación rigurosa y a fondo de todos los datos que apuntan a una estrecha amistad entre etarras e islamistas, tejida dentro y fuera de las cárceles españolas, la idea de una colaboración operativa no puede ser descartada de raíz. La hipótesis del 11-M como un atentado de encargo no puede descartarse.
  23. (Gaztelaniaz)  «ASÍ VIVÍ EL 11M (12.03.2015)», Ignacio Trillo, 2014-03-11, https://ignaciotrillo.wordpress.com/2014/03/11/21912/. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  24. (Gaztelaniaz)  LaInformacion, «Podemos se desmarca de ETA y denuncia una campaña informativa para difamarles», La Información, https://www.lainformacion.com/espana/podemos-se-desmarca-de-eta-y-denuncia-una-campana-informativa-para-difamarles_otkq6wPrdBNDgWKV3YAwo7/. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  25. (Gaztelaniaz)  EFE.Madrid, «El TS confirma las penas a 3 condenados por quemar cajeros en Pamplona en 2008», diariodenavarra.es, http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/mas_navarra/ts_confirma_las_penas_condenados_por_quemar_cajeros_pamplona_2008.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  26.   «http://baietz.org/?q=eu/node/3120», baietz.org, http://baietz.org/?q=eu/node/3120. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  27. (Gaztelaniaz)  «El preso de ETA Txomin Lesende, en libertad tras cumplir condena por violencia callejera», Bizkaia - El Correo.com, http://www.elcorreo.com/bizkaia/politica/201405/18/preso-txomin-lesende-libertad-20140518181059.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  28. (Gaztelaniaz)  Press, Europa (2015-05-02), «Seis meses de tareas socioeducativas para dos menores por enaltecer a ETA», europapress.es, http://www.europapress.es/nacional/noticia-seis-meses-tareas-socioeducativas-dos-menores-enaltecer-eta-20150502124735.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  29. (Gaztelaniaz)  «El PSE no apoya las críticas del partido en San Sebastián a las detenciones», eldiario.es, http://www.eldiario.es/politica/PSE-criticas-San-Sebastian-detenciones_0_216628509.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  30.   «Jorge Fernández Díaz destaca que ETA ya ha sido derrotada y esperan su rendición», La Vanguardia, http://www.lavanguardia.com/politica/20131104/54393059706/jorge-fernandez-eta-derrotada-rendicion.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  31. (Gaztelaniaz)  «Aguirre: 'ETA no ha sido derrotada, por mucho que gentes del PP crean que sí'», ELMUNDO, http://www.elmundo.es/espana/2014/02/01/52ece106268e3ebd4f8b456e.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  32. (Euskaraz)  Berria.eus, «Bideko kontrolak justifikatu ditu Guardia Zibilen Batasunak», Berria, http://www.berria.eus/albisteak/105645/bideko_kontrolak_justifikatu_ditu_guardia_zibilen_batasunak.htm. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  33. (Gaztelaniaz)  Press, Europa (2014-01-31), «Fernández Díaz asegura que ETA está "infinitamente más débil" aunque el PP no parará hasta que se disuelva», europapress.es, http://www.europapress.es/castilla-y-leon/noticia-fernandez-diaz-asegura-eta-infinitamente-mas-debil-pp-no-parara-disuelva-20140131200043.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  34. (Euskaraz)  Berria.eus, «ETAren arma guztiak Frantziako Poliziaren esku daude», Berria, http://www.berria.eus/albisteak/133568/arma_guztiak_frantziako_poliziaren_esku_daude.htm. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  35. (Gaztelaniaz)  «ETA se rinde: entrega 120 armas de fuego, tres toneladas de explosivos, miles de detonadores y munición», ELMUNDO, http://www.elmundo.es/espana/2017/04/08/58e7fa00468aeb575e8b4597.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  36. (Gaztelaniaz)  «ETA mintió y sólo entregó la mitad de las armas que dijo», ELMUNDO, http://www.elmundo.es/espana/2017/04/24/58fce31c22601da7448b457f.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  37.   Teruel, Efe., «Gustavo Alcalde: "ETA está vencida policiamente, pero no disuelta"», heraldo.es, http://www.heraldo.es/noticias/aragon/teruel_provincia/teruel/2014/06/05/gustavo_alcalde_quot_eta_esta_vencida_policiamente_pero_disuelta_quot_292251_303.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  38. (Gaztelaniaz)  Press, Europa (2017-07-05), «Aznar dice que ETA no está "políticamente derrotada" y es partidario de que sus marcas no estén en las instituciones», europapress.es, http://www.europapress.es/nacional/noticia-aznar-dice-eta-no-politicamente-derrotada-partidario-marcas-no-esten-instituciones-20170705175200.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  39. (Gaztelaniaz)  País, Ediciones El (2013-05-05), «Rajoy llama al orden a la cúpula policial y del CNI por su disputa sobre el fin de ETA», EL PAÍS, http://politica.elpais.com/politica/2013/05/04/actualidad/1367698168_978732.html. Noiz kontsultatua: 2018-04-15 .
  40. {{erreferentzia|url=http://www.noticiasdegipuzkoa.com/2015/01/17/politica/la-muerte-de-uribetxebarria-alivia-la-presion-de-las-victimas-sobre-el-pp
  41. {{erreferentzia|url=http://perso.wanadoo.es/agusromero/nc45/ppconflictovasco.htm
  42.   , http://www.argia.eus/blogak/xabier-letona/2015/01/12/pixa-buru-gainean-madrilek-euskal-gizarteari/ .
  43. {{erreferentzia|url= ttp://elprogreso.galiciae.com/noticia/341534/erc-dice-que-la-politica-penitenciaria-solo-busca-la-venganza-con-eta
  44. https://www.asivaespana.com/politica/para-el-partido-popular-todo-es-eta-flipante
  45. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1984/01/06/espana/442191603_850215.html
  46. {{erreferentzia|url=http://www.lamarea.com/2014/12/10/silencio-y-ocultacion-de-la-tortura-en-espana/
  47. {{erreferentzia|url=http://www.diarioinformacion.com/nacional/2014/10/07/espana-condenada-investigar-torturas-etarra/1553286.html
  48. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/1997/06/08/espana/865720821_850215.html .
  49. (Gaztelaniaz)  La Voz de Galicia, http://www.lavozdegalicia.es/espana/2010/02/21/0003_8308654.htm .
  50. (Gaztelaniaz)  Periodista Digital, http://www.periodistadigital.com/periodismo/prensa/2015/01/05/mundo-eta-farc-ira-contrabando-crimen.shtml .
  51. (Gaztelaniaz)  Iniciativa de Debate, http://iniciativadebate.org/2014/09/07/de-como-se-inundo-de-droga-el-pais-vasco-y-espana-en-los-anos-80-y-90-el-informe-navajas/ .
  52.   , http://elpais.com/diario/1996/08/22/espana/840664807_850215.html= El País .
  53. http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2004/04/16/2596531.shtml
  54. http://www.elmundo.es/eta/entorno/
  55. https://elpais.com/tag/entorno_eta/a
  56. https://www.20minutos.es/noticia/1890277/0/eta/proyectil/documentos/
  57. http://www.berria.eus/paperekoa/1484/008/001/2013-11-23/bizikidetza_ariketa_bihurtu_da_joseba_goikoetxearen_omenezko_ekitaldia.htm
  58. {{erreferentzia|url=http://igormeltxor.com/el-pnv-colaboro-en-el-cierre-de-egin/
  59. http://www.periodistadigital.com/periodismo/prensa/2017/07/13/garzon-baltasar-alsasua-terrorismo-eta-paliza-guardia-civil.shtm
  60. https://elpais.com/elpais/2017/07/11/opinion/1499767392_924816.html
  61. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2001/10/20/espana/1003528801_850215.html
  62. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2001/10/20/espana/1003528801_850215.html
  63. https://www.larazon.es/historico/9217-sanchez-gordillo-acogio-a-los-proetarras-vetados-en-sevilla-PLLA_RAZON_363883
  64. http://red.diariocritico.com/noticia/24908/noticias/a-otegi-se-complica-la-vida:-detenido-en-san-sebastian-cuando-se-disponia-a-hacer-una-rueda-de-prensa.html
  65. http://politica.elpais.com/politica/2013/10/21/actualidad/1382384326_267715.html
  66. http://www.rtve.es/noticias/20111128/otegi-cree-mayoria-absoluta-pp-puede-ser-ventaja-para-paz/478706.shtml
  67. http://www.publico.es/espana/urkullu-insolito-eta-quiera-entregar.html
  68. http://www.huffingtonpost.es/2013/05/27/interior-no-tiene-informe_n_3342403.html
  69. https://www.elperiodico.com/es/politica/20130915/concejal-popular-lleida-llama-asesinos-asistentes-via-catalana-2659530
  70. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3509724/etaren-agiria--fernandez-diaz-etari-desegitea-geratzen-zaio/
  71. http://www.argia.eus/albistea/katalunian-militarki-esku-hartu-behar-zela-esan-zuen-jenerala-nafarroako-gobernuaren-aurka
  72. http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html
  73. http://politica.elpais.com/politica/2016/10/15/actualidad/1476532098_053112.html
  74. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1996/02/07/espana/823647623_850215.html
  75. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/53360/0/atutxa/perfil/abandona/
  76. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2013/12/05/52a05b8461fd3dc2058b45a0.html
  77. (Gaztelaniaz)  Agentziak (2017-06-13), «La Justicia europea condena a España por la inhabilitación de Atutxa», La Vanguardia, http://www.lavanguardia.com/politica/20170613/423369053751/justicia-europea-condena-espana-inhabilitacion-atutxa.html. Noiz kontsultatua: 2018-01-11 .
  78. {{erreferentzia|url=http://www.elcomercio.es/gijon/20090108/politica/ibarretxe-patxi-lopez-sientan-20090108.html
  79. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/441357/0/juicio/ibarretxe/otegi/%7Cegunkaria=20minutos
  80. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/11/17/espana/1258417026.html
  81.   , http://www.gsmspain.com/foros/h364572_Off-topic-Politica_Corte-Ingles-Retira-Discos-Soziedad-Alkoholika.html .
  82. http://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/mezularia/audioak/osoa/4199314/olatz-barrenetxea-garai-guztietan-egon-da-tortura/
  83. https://www.berria.eus/albisteak/124314/gutxienez_4009_tortura_kasu_identifikatu_dituzte_039tortura_1960_2013039_txostenean.htm
  84. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/73803/iritzi_artikulu_bat_argitaratzeagatik_inputatu_eta_deitu_dute_deklaratzera_gara_ko_zuzendaria.htm%7Cegunkaria= Berria
  85.   Naiz, http://www.naiz.eus/es/actualidad/noticia/20141218/espetxe-zigor-eskaerak-periko-solabarria-ernaiko-zazpi-kide-eta-topatu-infoko-batentzako# .
  86. {{erreferentzia|url=http://hoycinema.abc.es/noticias/20141014/abci-reportaje-201410132204.html
  87. {{erreferentzia|url=http://www.diariodeburgos.es/NoticiasFicha.aspx?Id=ZCE2E0598-955F-C75E-4F22187649F2AA71&ini=10
  88. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2015/03/12/5501b91f22601df5018b456d.html
  89. {{erreferentzia|url=http://www.publico.es/culturas/son-canciones-rapero-pablo-hasel.html
  90. {{erreferentzia|url=http://ccaa.elpais.com/ccaa/2013/06/20/paisvasco/1371765382_519233.html
  91. http://www.elmundo.es/cronica/2000/CR270/CR270-01.html
  92. http://www.elmundo.es/deportes/2013/12/05/529fc31463fd3dc9058b4595.html
  93. http://ecodiario.eleconomista.es/elecciones-Autonomicas-2015/noticias/6724296/05/15/Aguirre-acusa-a-Carmena-de-liberar-etarras-e-incluir-abertzales-en-sus-listas.html#.Kku88F6MVJAttIx
  94. http://www.berria.eus/albisteak/117614/def_con_dos_taldeko_abeslaria_epaitzeko_agindu_du_auzitegi_nazionalak.htm
  95. http://www.deia.com/2016/03/23/politica/euskadi/cuatro-miembros-de-ata-no-iran-a-la-audiencia-nacional
  96. {{erreferentzia|url=http://www.ilustracionliberal.com/13-14/una-radiografia-del-terror-amparado-por-el-pnv-julio-vidorreta.html
  97. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-ts-anula-sentencia-condenaba-cope-jimenez-losantos-indemnizar-erc-decir-era-aliado-eta-20100204195102.html
  98. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/ideas/una-radiografia-del-terror-amparado-por-el-pnv-1275324049.html%7Cegunkaria= Libertad Digital
  99. a b c   «Pablo Iglesias ayudó a la red de apoyo a los presos de ETA», , El Mundo, http://www.elmundo.es/espana/2014/06/30/53b06a85e2704e2e3a8b4579.html .
  100.   Navarraconfidendial, http://www.navarraconfidencial.com/2010/04/06/una-parte-de-nafarroa-bai-ya-camina-con-eta .
  101.   El País, http://elpais.com/elpais/2011/02/16/actualidad/1297847827_850215.html .
  102. http://www.abc.es/20111018/espana/abci-alcaraz-201110181624.html
  103. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2013/11/21/528d1a930ab740620d8b4585.html
  104.   «Garzón apunta al sindicato abertzale LAB», , El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/espana/garzon-apunta-sindicato-abertzale-lab-20091015.html .
  105. http://www.elconfidencialdigital.com/politica/cachorros-ETA-independencia-socialismo-Segi_0_905909412.html
  106. http://www.abc.es/cultura/20140408/abci-nuevo-lider-sebastian-2016-201404072056.html
  107. http://www.elconfidencial.com/espana/2010-12-16/la-policia-investigo-durante-dos-anos-al-dirigente-del-pnv-gorka-aguirre-por-mediar-con-eta_241695/
  108. {{erreferentzia|url=http://www.diariocordoba.com/noticias/espana/arzak-subijana-siguen-imputados-declarar-pagos-eta_149803.html
  109. {{erreferentzia|url=http://www.diariocordoba.com/noticias/espana/arzak-subijana-siguen-imputados-declarar-pagos-eta_149803.html
  110.   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  111. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-eta-absueltas-empresarias-condenadas-pago-revolucionario-no-haber-prueba-fuera-voluntario-20121003161113.html
  112.   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  113.   , http://www.publico.es/espana/indignados-elche-denunciaran-alcaldesa-vincularlos.html .
  114. {{erreferentzia|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/10/20/actualidad/1413831587_443514.html
  115.   El Mundo, http://www.elmundo.es/cronica/2003/395/1052648864.htm .
  116. http://www.berria.eus/albisteak/15578/espainiako_poliziak_jesus_iruretagoiena_eta_pablo_muoz_atxilotu_ditu.htm
  117. http://www.berria.eus/albisteak/15578/espainiako_poliziak_jesus_iruretagoiena_eta_pablo_muoz_atxilotu_ditu.htm
  118.   Vózpopuli, http://vozpopuli.com/economia-y-finanzas/52326-eta-se-vale-del-derecho-al-olvido-para-eliminar-su-rastro-de-google .
  119.   Minuto Digital.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2010/02/01/banderas-de-apoyo-a-eta-en-un-acto-de-la- .
  120.   Minuto Digital.com, http://www.minutodigital.com/noticias/2010/10/07/%C2%BFtienen-relaciones-eta-y-las-madres-de-plaza-de-mayo .
  121.   , http://www.elmundo.es/elmundo/2009/09/05/internacional/1252122031.html .
  122. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/elmundo/2010/03/23/espana/1269337354.html .
  123. {{erreferentzia|url=http://www.malagahoy.es/article/espana/1975141/margallo/acusa/zapatero/perjudicar/las/extradiciones/etarras/desde/cuba.html
  124. (Gaztelaniaz)  Burbuja.info, http://www.burbuja.info/inmobiliaria/politica/368777-victimas-de-eta-piden-vigilar-al-cup.html .
  125. (Gaztelaniaz)  Público, http://www.publico.es/espana/gobierno-vasco-denuncia-guerra-sucia.html .
  126. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/elmundo/2010/01/08/comunicacion/1262946225.html .
  127. (Gaztelaniaz)  La Medialidad, https://lamedialidad.wordpress.com/2013/04/14/supremodesestimademandacope/ .
  128.   Gazte Iraultza, http://www.gazteiraultza.info/2014/02/elkartasuna-ez-da-delitua/ .
  129. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/elpais/2001/12/27/actualidad/1009444620_850215.html .
  130. (Gaztelaniaz)  Público, http://www.publico.es/espana/acoso-cooperativas-del-grupo-mondragon.html .
  131. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2003/02/13/espana/1045090816_850215.html .
  132. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/suplementos/negocioeuskera/elentramado.htm
  133. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2001/01/23/espana/980275318.html
  134. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/11/17/espana/1258417026.html
  135. {{erreferentzia|url=http://noticias.lainformacion.com/policia-y-justicia/terrorismo/iturgaiz-sostiene-que-eta-se-alia-con-nacionalismo-catalan-para-romper-espana_3MhBRF1t4rkjUnoalwtHM5/
  136. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencialautonomico.com/navarra/Festival-rock-dispersion-presos-ETA_0_2183781613.html
  137. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/87563/velascok_debekatu_egin_du_biharko_mobilizazioa.htm
  138. {{erreferentzia|url=http://m.deia.com/2013/08/23/politica/euskadi/la-audiencia-nacional-ordena-a-la-policia-grabar-actos-de-dos-comparsas-por-si-enaltecen-a-eta
  139. (Gaztelaniaz)  El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/archivo/2007/10/30/11_ibarretxe_sentara_banquillo_reunion_batasuna.html .
  140. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2007/01/17/espana/1168988411_850215.html .
  141. (Gaztelaniaz)  El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/archivo/2007/10/30/11_ibarretxe_sentara_banquillo_reunion_batasuna.html .
  142. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2006/11/03/espana/1162508421_850215.html .
  143. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/eta/lucha_antiterrorista/garzon.html
  144. {{erreferentzia|url=https://www.google.es/search?q=mexico+con+eta&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=fgk5VZazNLGp7AaZ0oGQAQ#q=aek+eta
  145. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2010/04/13/espana/1271109605_850215.html
  146. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1998/07/16/espana/900540001_850215.html
  147. (Gaztelaniaz)  Diarioya, http://www.diarioya.es/content/un-etarra-demuestra-que-bildu-es-eta .
  148. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2011/05/14/opinion/1305324007_850215.html .
  149.   , http://www.rtve.es/noticias/20120615/segi-echa-cierre-como-cantera-eta-tras-33-anos-violencia-adoctrinamiento/536302.shtml .
  150.   Berria, http://www.berria.eus/albisteak/107940/seina_urteko_espetxe_zigorra_eskatu_du_fiskalak_askapenako_bost_kiderentzat.htm .
  151.   Berria, http://www.berria.eus/albisteak/107940/seina_urteko_espetxe_zigorra_eskatu_du_fiskalak_askapenako_bost_kiderentzat.htm .
  152. (Gaztelaniaz)  Deia, http://www.deia.com/2015/02/26/politica/euskadi/-el-fiscal-pide-6-anos-de-carcel-para-hasier-arraiz-por-integracion-en-eta- .
  153. (Gaztelaniaz)  Europa Press, http://www.europapress.es/nacional/noticia-an-absuelve-20-responsables-udalbiltza-kursaal-20110120132333.html .
  154.   , http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150421/xabier-alegria-aske-geratu-da-zortzi-urteren-ostean .
  155.   , http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20100903/218796/eu/Txilen-epaitu-eta-erruduntzat-jo-dute-Asel-Luzarraga-idazle-eta-musikaria .
  156. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/federico-jimenez-losantos/el-pacto-psoe-pnv-pasa-por-eta-19516/
  157. {{erreferentzia|url=http://www.farodevigo.es/espana/2014/02/15/cospedal-acusa-psoe-pactar-aliados/968047.html
  158. {{erreferentzia|url=http://falange.es/contenido/2013/10/30/el-psoe-continua-alineandose-con-eta/
  159. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/editorial/eta-cambia-de-estrategia-6998/
  160. {{erreferentzia|url=http://noticias.terra.es/2010/espana/0204/actualidad/el-supremo-revoca-la-sentencia-que-condenaba-a-losantos-a-indemnizar-a-dirigentes-de-erc.aspx
  161.   «Pablo Iglesias ayudó a la red de apoyo a los presos de ETA», , El Mundo, http://www.elmundo.es/espana/2014/06/30/53b06a85e2704e2e3a8b4579.html .
  162. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-condenan-tres-anos-carcel-20-dirigentes-batasuna-integracion-colaboracion-eta-20140730151240.html
  163.   Diario Ya, http://www.diarioya.es/content/un-etarra-demuestra-que-bildu-es-eta .
  164. {{erreferentzia|url=http://www.navarraconfidencial.com/2010/04/06/una-parte-de-nafarroa-bai-ya-camina-con-eta/
  165. {{erreferentzia|url=http://blogs.periodistadigital.com/navarraenpie.php/2009/08/19/nafarroa-bai-una-bomba-de-relojeria
  166. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=339935
  167. {{erreferentzia|url=http://www.eldiario.es/clm/PP-Torrijos-IU-Podemos-ETA_0_352064982.html
  168. {{erreferentzia|url=http://www.larazon.es/1260-erc-y-si-con-los-presos-etarras-ILLA_RAZON_424925#.Ttt1ObH5NUMGW1A
  169. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/05/18/castillayleon/1242633220.html
  170. {{erreferentzia|url=http://politica.elpais.com/politica/2011/10/01/actualidad/1317424180_448565.html
  171. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencial.com/espana/cataluna/2014-10-03/un-informe-policial-liga-al-nucleo-duro-de-la-asamblea-catalana-con-eta-y-terra-lliure_224353/
  172. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/09/19/espana/1379543696.html
  173. http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/opinion/enrique-villar-delegado-vasco-gobierno_76023.html
  174. http://www.informacionsensible.com/news/4813/Aguirre-enfanga-el-debate-por-Madrid-y-acusa-a-Carmena-de-hacer-guinos-a-ETA/
  175. http://www.euskadicuba.org/index.php/es/euskadi-cuba/245-abc-califica-de-entente-castrista-proetarraa-a-euskadi-cuba-y-cubainformacion
  176. http://www.esdiario.com/539711399/Las-imagenes-que-prueban-la-relacion-de-Podemos-con-el-chavismo-y-ETA.html
  177. (Gaztelaniaz)  Minuto Digita.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2008/11/12/una-carta-del-lider-de-ami-evidencia-la-relacion-de-la-organizacion-gallega-con-eta .
  178. ,{{erreferentzia|url=http://www.elconfidencial.com/espana/2013-04-15/eta-sigue-incorporando-militantes-para-conservar-su-capacidad-de-amenaza_197628/
  179.   Diario de León, http://www.diariodeleon.es/noticias/espana/eta-fundo-egunkaria-asumio-control-diario-nacimiento_68863.html .
  180. http://elpais.com/diario/2007/01/17/espana/1168988409_850215.html
  181. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/464986/0/canal/eta/internet/
  182. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/2014/04/09/el-entorno-etarra-se-moviliza-contra-vox-en-san-sebastian/
  183. http://www.elmundo.es/elmundo/2003/09/29/espana/1064819349.html
  184. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-25-11-2001/abc/Nacional/la-revista-kale-gorria-dirigida-por-pepe-rei-dedico-reiterados-ataques-a-la-ertzaintza_62107.html
  185. http://www.infolibre.es/noticias/politica/2015/11/30/eduardo_inda_imputado_por_vincular_diario_gara_con_eta_41492_1012.html
  186. http://www.cubainformacion.tv/index.php/manipulacion-mediatica/60693-abc-califica-de-entente-castrista-proetarraa-a-euskadi-cuba-y-cubainformacion
  187.   «Garzón apunta al sindicato abertzale LAB», , El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/espana/garzon-apunta-sindicato-abertzale-lab-20091015.html .
  188. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-22-02-2007/abc/Nacional/ela-sigue-el-dictado-de-eta-y-se-enfrenta-al-pnv-por-la-y-ferroviaria_1631616239798.html
  189. {{erreferentzia|url=https://www.foropolicia.es/foros/la-red-de-eta-en-la-educacion-ikasle-abertzaleak-t50044.html
  190. {{erreferentzia|url=http://terroristasnogracias.blogspot.com.es/2013/12/el-proetarra-lab-y-el-sat-de-sanchez.html
  191. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3300480/herriko-tabernen-auziko-zigorrak-berretsi-ditu-auzite-gorenak/
  192. http://www.grupotortuga.com/La-Audiencia-Nacional-declara-que
  193. http://elpais.com/diario/2008/01/06/espana/1199574009_850215.html
  194. {{erreferentzia|url=http://eldia.es/agencias/8054348-TERRORISMO-ETA-PP-pide-G-Vasco-explique-falsos-expedientes-UPV-etarras
  195. {{erreferentzia|url=http://www.paisvasco-informacion.com/2012/02/elkarri-lokarri-la-coordinadora-que.html
  196. {{erreferentzia|url=http://www.diariodeburgos.es/noticia/Z9D2ACE20-97DA-2350-6F97D1795AF2558B/20131012/estrasburgo/puede/liberar/mas/100/asesinos/etarras/violadores
  197. {{erreferentzia|url=http://www.diario-octubre.com/2013/10/23/el-tribunal-de-estrasburgo-tambien-es-eta/
  198. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-11-2001/abc/Nacional/ibarretxe-prima-con-subvenciones-a-grupos-afines-a-eta-y-discrimina-a-sus-victimas_56989.html
  199. {{erreferentzia|url=http://www.paisvasco-informacion.com/2013/02/el-movimiento-proetarra-euskal-herrian.html
  200. http://eldia.es/agencias/8168882-ETA-PRESOS-Sare-ve-intento-criminalizarla-investigacion-policial-ordenada
  201. http://www.deia.com/2016/03/23/politica/euskadi/cuatro-miembros-de-ata-no-iran-a-la-audiencia-nacional
  202. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-11-2001/abc/Nacional/ibarretxe-prima-con-subvenciones-a-grupos-afines-a-eta-y-discrimina-a-sus-victimas_56989.html
  203.   ABC, http://www.abc.es/hemeroteca/historico-26-06-2006/abc/Nacional/el-juez-imputa-a-los-empresarios-navarros-por-dar-de-forma-voluntaria-54000-euros-a-eta_1422183516290.html .
  204.   Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1785/003/001/2014-02-25/zarata_handia_bakegintzaz_mintzatzeko.htm .
  205.   Argia, http://www.argia.eus/argia-astekaria/2393/barregura-kezka-eta-amorrua .
  206. {{erreferentzia|url=http://m.deia.com/2013/08/23/politica/euskadi/la-audiencia-nacional-ordena-a-la-policia-grabar-actos-de-dos-comparsas-por-si-enaltecen-a-eta
  207. http://www.abc.es/20091219/nacional-terrorismo/utiliza-catequesis-para-atraer-20091219.html
  208. Nunca Maishttp://elpais.com/diario/2003/02/13/espana/1045090816_850215.html
  209. http://wikieta.freewiki.in/index.php/Portada
  210. https://elpais.com/diario/2008/06/01/domingo/1212292353_850215.html
  211. https://elpais.com/diario/2008/06/01/domingo/1212292353_850215.html
  212. http://www.ccma.cat/324/Un-regidor-del-PP-compara-els-assistents-a-la-Via-Catalana-amb-terroristes-dETA/noticia/2172734/
  213. http://www.europapress.es/nacional/noticia-aguirre-compara-escraches-matonismo-seguidores-eta-20130414221925.html
  214. http://www.elplural.com/2013/10/22/teofila-vuelve-a-liarla-y-compara-las-manifestaciones-con-los-atentados-de-eta/
  215. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/05/07/espana/1367928539.html
  216. http://www.vilaweb.cat/noticia/4145385/20130922/millo-pp-compara-lindependentisme-catala-eta-diu-pitjor.html
  217. http://sociedad.elpais.com/sociedad/2012/10/16/actualidad/1350400031_179002.html
  218. http://www.abc.es/20091219/nacional-terrorismo/utiliza-catequesis-para-atraer-20091219.html
  219. http://www.larazon.es/opinion/el-puntazo/apologia-etarra-en-el-festival-de-san-sebastia-MB3704178#.Ttt1kdt4Em38Hhi
  220. http://m.deia.com/2016/11/18/politica/euskadi/la-prision-preventiva-merodea-por-altsasu
  221. http://www.larazon.es/espana/el-ultimo-ordago-proetarra-un-muro-popular-YB3461331
  222. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/2011/07/29/vinculan-al-athletic-de-bilbao-con-eta/
  223. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/nacional/el-historico-silencio-de-la-real-sociedad-con-eta-1276411252/
  224.   El País, http://elpais.com/diario/2006/11/03/espana/1162508421_850215.html .
  225. {{erreferentzia|url=http://www.publico.es/espana/chikos-del-maiz-actuaran-sevilla.html
  226.   Arenazero, http://www.arenazero.net/foros/cine-musica-y-libros/los-chikos-del-maiz-acusados-de-grupo-pro-etarras-por-el-pp-sevillano .
  227. (Gaztelaniaz)  Lahaine, http://www.lahaine.org/mm_ss_est_esp.php/la-alcaldesa-de-valencia-lleva .
  228. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/actualidad2/2010/02/01/banderas-de-apoyo-a-eta-en-un-acto-de-la-cnt/
  229. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-13-01-2007/abc/Valencia/un-grupo-exhibe-fotos-de-terroristas-en-un-festival-patrocinado-por-el-ayuntamiento-de-onteniente_153896239553.html
  230.   Minuto Digita.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2008/11/12/una-carta-del-lider-de-ami-evidencia-la-relacion-de-la-organizacion-gallega-con-eta .
  231. (Gaztelaniaz)  Libertad Digital, http://foro.libertaddigital.tv/threads/9043-La-Oreja-de-Van-Gogh-y-su-afines-ETA .
  232. (Gaztelaniaz)  Hazte Oír, http://www.hazteoir.org/alerta/grupo-proetarra-actua-en-las-fiestas-de-berriozar-navarra .
  233. {{erreferentzia|url=http://avt.org/comunicados-y-noticias/la-avt-denuncia-la-participacion-de-soziedad-alkoholica-betagarri-banda-bassotti-piperrak-y-lendakaris-muertos-en-el-festival-aupa-lumbreiras/442
  234. {{erreferentzia|url=https://navarradisidente.wordpress.com/2009/12/18/terreno-del-ayuntamiento-para-un-concierto-pro-eta/
  235. http://www.berritxarrak.net/berri-txarrak-taldearen-adierazpena/
  236. http://hispanismo.org/temas-de-portada/2040-no-al-concierto-proetarra-en-cantabria.html
  237. Eskorbuto http://www.sipepol.es/por-que-se-financian-actividades-de-pro-etarras-con-dinero-publico/
  238. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2014-06-24/alcaraz-las-palabras-de-iglesias-son-apologia-del-terrorismo-1276522201/
  239.   Naiz, http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150322/pablo-gorostiaga-aske-geratu-da .
  240. {{erreferentzia|url=http://izquierdahispanica.org/2012/gordillo-eta-y-debilidades-de-iu/
  241. {{erreferentzia|url=http://www.valenciafreedom.com/foro/34-actualidad/24755-joan-tarda-erc-enaltece-descaradamente-el-terrorismo-de-eta-en-pleno-congreso.html
  242. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2014-12-30/willy-toledo-enfervorecida-estrella-de-un-concierto-proetarra-sois-el-mejor-ejemplo-1276537063/
  243. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  244.   , http://www.elmundo.es/elmundo/2004/01/30/cultura/1075465654.html .
  245. http://blogs.periodistadigital.com/blogdelpaisvasco.php/2007/12/09/pedro-almodovar-insulta-a-las-victimas-y
  246. {{erreferentzia|url=http://jenesaispop.com/2013/04/18/140687/fermin-muguruza-no-podra-actuar-en-alcala/
  247. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  248. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  249. http://www.lavanguardia.com/cultura/20030901/51262780445/manu-chao-suspende-sus-conciertos-en-malaga-y-murcia-por-las-quejas-de-victimas-del-terrorismo.html
  250. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/488826/0/acero/detenido/eta/
  251. {{erreferentzia|url=http://www.marca.com/2011/01/05/futbol/equipos/real_sociedad/1294221190.html
  252. http://www.libertaddigital.com/deportes/kelme-retira-su-patrocinio-a-oleguer-por-apoyar-al-sanguinario-etarra-de-juana-chaos-1276298606/
  253. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-06-02-2002/abc/Nacional/la-audiencia-nacional-confirma-el-procesamiento-de-pepe-rei-por-pertenencia-a-eta_76603.html
  254.   Norte de Castilla, http://enlaescuela.elnortedecastilla.es/2014/edicion2014/agendasocial/=42848-los-dos-jovenes-gamonal-disfrazaron-etarras-seran-juzgados.html .
  255. http://www.diariocordoba.com/noticias/cordobalocal/etarra-teresa-toda-abandona-prision_845551.html
  256. http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/pamplona_comarca/pamplona/2015/12/01/el_ayuntamiento_denuncia_articulo_inda_por_llamar_etarra_asiron_346502_1702.html
  257. {{erreferentzia|url=http://www.periodistadigital.com/periodismo/prensa/2015/01/05/mundo-eta-farc-ira-contrabando-crimen.shtml%7Cegunkaria=Periodista Digital|hizkuntza=es
  258. a b c d e   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  259. {{erreferentzia|url=http://www.diariodesevilla.es/article/aniversario11m/1726350/m/y/la/teoria/la/conspiracion.html
  260. {{erreferentzia|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2002/5304.html
  261.   El País, http://politica.elpais.com/politica/2012/05/18/actualidad/1337373025_977227.html .
  262. {{erreferentzia|url=http://www.elpais.com.uy/opinion/editorial/otra-vez-mezclados-uruguay-y.html
  263. http://www.abc.es/20121004/internacional/abci-plomo-chavez-capriles-201210041155.html
  264. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2012/01/22/domingo/1327207954_850215.html
  265. (Gaztelaniaz)  ABC, http://www.abc.es/20110626/espana/abci-santuario-frances-201106260237.html .
  266. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2013-06-17/noruega-financia-con-115-millones-un-proyecto-protagonizado-por-batasuna-1276493053/
  267. http://www.telecinco.es/informativos/nacional/DyJ-apunta-CNI-financiador-Conferencia_0_1302000955.html
  268. http://www.elmundo.es/elmundo/2009/09/05/internacional/1252122031.html
  269. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencialdigital.com/politica/cachorros-ETA-independencia-socialismo-Segi_0_905909412.html
  270. http://www.berria.eus/paperekoa/2042/004/001/2016-01-14/biktimak_aintzat_hartu_eta_karguak_onartuta_libre_dira_0408_auzikoak.htm
  271. http://elpais.com/diario/1996/04/09/espana/829000820_850215.html
  272. http://elpais.com/diario/2001/12/02/espana/1007247608_850215.html
  273. http://www.elmundo.es/elmundo/2010/03/26/paisvasco/1269600224.html
  274. http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/opinion/enrique-villar-delegado-vasco-gobierno_76023.html
  275.   ABC, http://www.abc.es/espana/20140328/=abci-combatir-kale-borroka-201403272209.html .
  276. http://clientes.vianetworks.es/personal/angelberto/racismogallina.htm
  277. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-27-03-2001/abc/Colaboraciones/gallinas-vascas_20573.html
  278. http://elpais.com/diario/2001/03/31/paisvasco/986067616_850215.html
  279. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/elpais/2002/02/05/actualidad/1012900621_850215.html
  280.   , http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2002/02/11/957414.shtml .
  281. http://www.elmundo.es/cronica/2002/336/1017047827.html
  282. http://www.javierortiz.net/voz/iturri/oier-gorosabel-la-desobediencia-civil-y-pacifica-es-el-camino-para-que-los-ciudadanos-tomemos-el-protagonismo-de-una-vez-por-todas
  283. https://elpais.com/diario/2002/09/15/espana/1032040802_850215.html
  284. http://paperekoa.berria.eus/papera_inprimatu.php?htmla=BERRIA&urtea=y2009&hilabetea=m07&eguna=d20090701&orria=p00005006
  285.   , http://www.diariocordoba.com/noticias/temadia/manifestacion-eta-medem-antes-gala_103201.html .
  286. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2004/04/20/espana/1082477218.html
  287. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-27-04-2004/abc/Nacional/la-guardia-civil-requisa-las-ocho-armas-expuestas-en-el-museo-sobre-eta_9621186176942.html
  288. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2004/05/02/paisvasco/1083526804_850215.html
  289. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2004/02/22/espana/1077404408_850215.html
  290. {{erreferentzia|url=http://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/gara_2014-10-29-06-00/hemeroteca_articles/acebes-busco-fondos-para-el-medio-que-insistio-en-atribuir-a-eta-el-11m
  291.   Gara, http://gara.naiz.eus/idatzia/20061015/art184566.php .
  292. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/eta/entorno/jarrai.html
  293. =http://www.diarioinformacion.com/portada-alicante/2221/rubalcaba-advierte-30-ciento-violencia-callejera-acaba-eta/689419.html
  294.   , http://elpais.com/diario/2008/01/16/espana/1200438022_850215.html .
  295.   , http://blogs.periodistadigital.com/juanfrommknecht.php/2008/01/16/la-denuncia-de-torturas-dentro-de-la-est .
  296.   , http://www.abc.es/20101027/espana/portu-admite-manual-torturas-20101027.html .
  297. http://elpais.com/elpais/2008/05/27/actualidad/1211876229_850215.html
  298. http://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/11/espana/1221157791.html
  299. {{erreferentzia|url=http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20081221/112956/es/A-pesar-no-ser-ETA-querian-juzgarnos-si-fueramos
  300.   Gara, http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20120601/344537/eu/Espetxe-zigorra-2009ko---Korrikan-euskal-presoen-argazkiak-erakustegatik .
  301.   «Lekeitio lamenta que Interior dé un plazo de 24 horas borrar pintadas de ETA», , El Correo, http://www.elcorreo.com/alava/20090630/mas-actualidad/politica/lekeitio-lamenta-interior-plazo-200906301802.html .
  302. (Gaztelaniaz)  Diario de Navarra, http://www.diariodenavarra.es/20090814/navarra/el-juez-imputa-duenos-dos-bares-pamplona-retirar-fotos-etarras.html?not=2009081402215976&dia=20090814&seccion=navarra&seccion2=tribunales .
  303.   «El ministro del ‘todo es ETA’», , Deia, http://www.deia.com/2014/10/23/politica/estado/el-ministro-del-todo-es-eta .
  304.   , Espainiako Administrazio publikoa, http://laadministracionaldia.inap.es/noticia.asp?id=1104744 .
  305. {{erreferentzia|url=http://guaixe.eus/altsasu/1386949390120
  306. {{erreferentzia|url=https://www.youtube.com/watch?v=ecR2dGOO66s
  307.   , https://docs.google.com/file/d/0B8lscQcayf3KODIxNTliMDctMzkzZS00ZmRmLWJhZWMtYzk4ODZkMDI0MWVj/edit?pli=1 .
  308. http://larepublica.es/2012/01/23/la-policia-pide-no-escribir-en-twitter-gora-eta-para-no-hacer-apologia-del-terrorismo/
  309. https://eu-es.facebook.com/argia.astekaria/posts/179432992156657
  310. http://www.elmundo.es/elmundo/2012/02/29/espana/1330521110.html#comentarios
  311. http://www.elcorreo.com/vizcaya/20130502/television/argi-pringada-estan-intentando-201305021000.html
  312. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/04/26/paisvasco/1366988060.html
  313. =http://www.ateakireki.com/2013/06/burlata-la-audiencia-nacional-cierra.html
  314. http://www.diariovasco.com/rc/20130804/mas-actualidad/nacional/investigan-homenaje-presos-ayuntamiento-201308041851.html
  315.   «Jone Artolaren izendapena atzera bota du Bilboko epaitegi batek», , Berria, http://www.berria.eus/albisteak/82718/jone_artolaren_izendapena_atzera_bota_du_bilboko_epaitegi_batek.htm .
  316. http://www.europapress.es/euskadi/noticia-urquijo-pide-directora-general-eitb-no-incluye-programacion-actuaciones-pirritx-eta-porrotx-20130912154418.html
  317. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/10/16/espana/1381948243.html
  318. https://noticias.terra.es/toman-una-asociacion-de-ayuda-a-prostitutas-por-una-herriko,6136f3cf686c1410VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html
  319. http://www.berria.eus/albisteak/84804/36_lagun_eseriko_dira_gaur_gazteek_utzitako_akusatuen_aulkian.htm
  320. http://euskalerriairratia.eus/irunerria/1425586168908
  321.   Europapress, http://www.europapress.es/nacional/noticia-audiencia-nacional-cierra-cuatro-paginas-web-dos-perfiles-twitter-facebook-vinculacion-herrira-20131113171757.html .
  322. http://www.elmundo.es/espana/2013/11/21/528d1a930ab740620d8b4585.html
  323.   Diario.es, http://www.eldiario.es/politica/Pedraz-Twitter-prohibir-expresos-ETA_0_214878705.html .
  324. http://www.publico.es/actualidad/interior-anuncia-operacion-eta-produzca.html
  325. http://www.lavanguardia.com/politica/20140219/54401468894/condenan-a-un-ano-de-carcel-a-5-personas-por-loar-en-prensa-a-4-etarras.html
  326. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/1203848/inaki-soto-auzitegi-nazionala--gararen-zuzendaria-auzipetua/
  327. https://www.naiz.eus/es/iritzia/articulos/25-urte-igaro-eta-gero-maite-zaitugu
  328. {{erreferentzia|url=http://hiruka.eus/komunitatea/Ukberri/1421261788931
  329. {{erreferentzia|url=http://www.argia.eus/albistea/leitzako-gazte-bat-inputatu-dute-bideo-parodia-batean-egindako-pintadengatik
  330. {{erreferentzia|url=https://www.youtube.com/watch?v=KY4dmSzrWnY
  331.   , http://igcprofesional.org/2014/11/06/19-/detenidos-por-apologia-del-terrorismo-en-las-redes-sociales .
  332.   , http://es.blastingnews.com/politica/2014/12/pedir-con-vehemencia-una-bomba-para-cataluna-no-es-delito-00202075.html .
  333.   , http://www.berria.eus/paperekoa/1841/002/001/2014-12-04/euskal_presoei_kartzelaldia_murriztea_eragotziko_dien_legea_indarrean_da.htm .
  334. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/paperekoa/1753/004/001/2015-01-20/santi_arrospide_berriz_atxilotu_dute_27_urte_espetxean_pasatu_ondoren.htm.
  335. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/111657/hamazazpi_urteko_espetxe_zigorra_ezarri_diote_santiago_arrospideri.htm
  336.   Canarias Semanal, http://canarias-semanal.org/not/15183/el-ex-secretario-de-estado-rafael-vera-justifica-la-guerra-sucia-de-los-gal .
  337.   EITB, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/2886002/=zigor-kodea--biziarteko-kartzelazigorra-salatu-du-oposizioak .
  338. =http://www.ahotsa.info/albistea/jorge-olaiz-vuelve-a-prision-tras-13-anos-de-carcel-por-una-causa-de-2002-que-ya-fue-archivada
  339.   , http://www.diariovasco.com/politica/201503/20/conflicto-audiencia-nacional-elevar-20150320002011-v.html .
  340. http://www.berria.eus/albisteak/113934/nafarroako_gobernuak_auzitara_eramango_du_egunkari_bat_institutu_bat_etazalea_dela_esateagatik.htm
  341. http://www.berria.eus/albisteak/113965/auzitegiak_ibarrako_jaien_txupinazoa_debekatu_du.htm
  342. http://www.berria.eus/dokumentuak/dokumentua1489.pdf
  343. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3429438/areatza-txokolatada-presoak--epaileak-utzi-du/
  344. http://www.argia.eus/albistea/gaur-epaituko-dituzte-tafallako-hiru-bizilagun-presoen-aldeko-topa-egiteagatik
  345. http://www.berria.eus/albisteak/114297/bermeon_presoen_alde_egitekoak_ziren_bi_ekitaldi_bertan_behera_utzi_ditu_epaileak.htm
  346. http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150909/mamarigako-auzokideak-urquijoren-debekuez-ez-al-dira-konturatzen-egiten-ari-diren-erridukuluaz
  347. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3458786/berri-txarrak-pp-zentsura--zaragoza-kontzertua/
  348. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3470294/terrorismoa-goratzea--hiru-pertsona-atxilotu-dituzte-bizkaian/
  349. www.argia.eus/albistea/tafallako-alkatea-inputatu-dute-presoen-eta-iheslarien-aldeko-pankarta-bategatik
  350. http://www.berria.eus/albisteak/115528/debekatu_egin_dute_atarrabian_presoen_alde_egitekoa_zen_ekitaldia.htm
  351. http://politica.elpais.com/politica/2015/09/23/actualidad/1443009199_952968.html
  352. http://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2015-10-03-07-00/hemeroteca_articles/lehen-dena-zen-eta-orain-mikrobus-batean-sartzen-da
  353. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3578536/polemika-etbk-barrura-begiratzeko-leihoak-dokumentala-eman-duelako/
  354. http://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2015-10-10/mendozak_atzera_egin_eta_jarraipen_batzordera_deitu_du_eh_bilduk.htm
  355. http://www.argia.eus/albistea/katalunian-militarki-esku-hartu-behar-zela-esan-zuen-jenerala-nafarroako-gobernuaren-aurka
  356. http://www.berria.eus/paperekoa/2042/004/001/2016-01-14/biktimak_aintzat_hartu_eta_karguak_onartuta_libre_dira_0408_auzikoak.htm
  357. http://www.berria.eus/albisteak/119429/aske_uzteko_eskatu_eta_terrorismoa_goratu_izana_ukatu_dute_titiriteroek.htm
  358. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3827338/epaileak-utzi-ditu-titiriteroak-fiskaltzak-eskatu/
  359. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3827338/epaileak-utzi-ditu-titiriteroak-fiskaltzak-eskatu/
  360. http://elventano.es/2016/02/identificada-una-joven-disfrazada-de-titiritera-con-un-cartel-que-ponia-gora-la-cuchufl-eta.html
  361. http://www.deia.com/2016/02/10/politica/estado/duras-criticas-a-fernandez-diaz-por-decir-que-eta-espera-como-agua-de-mayo-a-psoe-y-podemos-
  362. http://www.elconfidencial.com/ultima-hora-en-vivo/2016-09-19/covite-denunciara-al-ayuntamiento-de-lekeitio-por-homenaje-a-un-preso-de-eta_1017023/
  363. http://politica.elpais.com/politica/2016/10/04/actualidad/1475597399_932777.html
  364. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/4445808/bi-guardia-zibili-eta-haien-bikotekideei-eraso-egin-diete-altsasun/
  365. http://www.republica.com/en-el-anden/2016/10/20/5-anos-sin-eta/
  366. http://paralalibertad.org/de-esos-polvos-alsasua/
  367. http://www.abc.es/espana/madrid/abci-banderas-proetarras-violento-boicot-felipe-gonzalez-universidad-autonoma-201610191648_noticia.html
  368. http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html
  369. http://www.elmundo.es/espana/2016/11/16/582c8c4ce5fdea13028b4621.html
  370. http://www.berria.eus/paperekoa/1842/004/001/2017-03-23/rajoyri_ongi_iruditzen_zaio_etaren_armagabetzea_baina_trukerik_gabe.htm
  371. https://www.elplural.com/sociedad/2017/09/20/la-guardia-civil-denuncia-netflix-y-pide-censurar-su-ultima-campana
  372. http://www.elmundo.es/television/2017/09/18/59c019d446163fc3188b45cd.html
  373. http://www.argia.eus/albistea/helegitea-ukatuta-alfredo-remirez-espetxeratzea-erabaki-du-espainiako-entzutegi-nazionalak
  374. https://www.briega.org/es/entrevistas/alfredo-ramirez-mi-familia-va-a-sufrir-politica-dispersion-que-yo-llevo-anos-denunciando
  375. https://www.google.es/search?q=agur+eta+ohore+josu+uribetxeberria&rlz=1C1OPRB_enES572ES572&tbm=isch&source=lnms&sa=X&ved=0ahUKEwjmp6bX-czXAhVDwxQKHSyoCvoQ_AUICigB&biw=1440&bih=790&dpr=1#imgrc=UcKI8YyvqpH-DM:
  376. http://www.argia.eus/albistea/bertxiotzea-delitua-bada-zer-da-atsegin-dut-ematea
  377. https://www.berria.eus/albisteak/147010/birtxiokatzea_ere_delitu.htm
  378. http://www.publico.es/sociedad/enaltecimiento-terrorismo-joven-vasco-entra-prision-dibujar-anagrama-eta-rotulador-pared.html
  379. https://hamaika.naiz.eus/en/info_hamaika/20180201/mari-paz-casanova-senideentzako-zigor-bat-gehiago-da-hau
  380. http://www.elespanol.com/espana/20160922/157485181_0.html
  381. http://www.diariovasco.com/politica/201410/13/personas-cobran-plus-anti-20141006000532-v.html
  382.   , http://www.eldiario.es/politica/UPyD-Gobierno-Wikipedia-ETA-conflicto_0_203680084.html .
  383.   , http://www.argia.eus/pp .
  384.   , http://www.argia.eus/blogak/urko-apaolaza/2015/02/10/kutxabank-bost-bertsio-eta-hamaika-galdera/ .http://www.deia.com/2016/10/14/politica/euskadi/interior-liga-el-acercamiento-de-presos-a-la-disolucion-de-eta
  385. http://www.elmundo.es/espana/2016/07/25/5795ebecca47413f678b45fb.html
  386. http://www.elmundo.es/espana/2016/02/09/56ba6abd22601d40308b4636.html
  387. http://www.deia.com/2016/10/14/politica/euskadi/interior-liga-el-acercamiento-de-presos-a-la-disolucion-de-eta
  388. http://www.diariovasco.com/politica/201502/02/organizacion-terrorista-longeva-20150202000446-v.html
  389. http://www.deia.com/2017/02/28/politica/estado/aluvion-de-juicios-por-apologia-del-terrorismo-en-la-red
  390. http://www.publico.es/sociedad/deriva-justicia-audiencia-condenado-30.html
  391. https://politica.elpais.com/politica/2018/02/21/actualidad/1519215269_488639.html
  392. https://politica.elpais.com/politica/2018/01/28/actualidad/1517158762_319241.html
  393. https://www.elperiodico.com/es/politica/20180410/guardia-civil-detiene-miembro-cdr-protestas-peajes-semana-santa-6746368
  394. https://www.elnacional.cat/es/politica/detenidos-miembros-cdr_256650_102.html
  395. http://www.lavanguardia.com/politica/20180410/442415492329/guardia-civil-cdr-detenidos-sabotaje-peajes.html
  396. http://www.elmundo.es/espana/2018/04/10/5acc9411e2704e9f7d8b45e9.html
  397. http://www.lasexta.com/programas/el-intermedio/reflexiones-wyoming/wyoming-responde-a-los-que-califican-los-incidentes-de-los-cdr-como-terrorismo-para-empezar-a-solucionar-la-crisis-catalana-necesitamos-consultar-mas-el-diccionario_201804125acfbb4c0cf264760ec33bfe.html
  398. https://elpais.com/economia/2018/04/11/mis_derechos/1523447225_342746.html
  399.   , http://www.baietz.org/?q=eu/node/5043 .
  400.   , http://www.diariovasco.com/culturas/cine/201410/16/pablo-malo-molesto-porque-20141016144045.html .
  401.   , http://blogs.elcorreo.com/gran-cinema/2014/10/11/unax-ugalde-he-perdido-trabajos-por-hacer-una-pelicula-sobre-eta/ .
  402. http://gaceta.es/noticias/instan-gobierno-ilegalizar-bildu-pruebas-relacion-eta-23092016-1315
  403. http://www.berria.eus/albisteak/115646/quirogak_dimisioa_eman_du.htm
  404. ttps://magnet.xataka.com/en-diez-minutos/el-dia-en-que-netflix-decidio-traspasar-el-ultimo-limite-espanol-en-publicidad-eta
  405. http://www.elcorreo.com/culturas/cine/cobeaga-humor-motivo-20170922220839-nt.html
  406. http://www.abc.es/play/cine/noticias/abci-etarras-cuando-humor-ridiculiza-antes-drama-201710120115_noticia.html
  407. https://www.berria.eus/paperekoa/1849/006/001/2018-02-10/tantaka_datorren_uholdea.htm
  408.   , http://www.theguardian.com/film/2003/sep/22/festivals.londonfilmfestival2003 .
  409.   , http://elpais.com/diario/2003/09/18/cultura/1063836001_850215.html .
  410.   , Nazio Batuen Erakundea, http://www.un.org/press/en/2004/sc8022.doc.htm .
  411. =http://www.diarioinformacion.com/portada-alicante/2221/rubalcaba-advierte-30-ciento-violencia-callejera-acaba-eta/689419.html
  412. {{erreferentzia|url=https://www.google.es/search?q=dirua+xahutu&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=345UVbOJDsXasATS5oBo
  413.   , http://www.argia.eus/blogak/urko-apaolaza/2015/02/10/kutxabank-bost-bertsio-eta-hamaika-galdera/ .
  414.   Diario Sur, http://www.diariosur.es/20080728/malaga/nueve-cada-diez-victimas-20080728.html .
  415. {{erreferentzia|url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/12/17/actualidad/1418809308_848116.html
  416.   EITB, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/2983090/lehendakaria--inigo-urkullu-elkarrizketatu-du-onda-cero-irratiak/ .
  417.   Noticias de Navarra, http://www.noticiasdenavarra.com/2015/03/17/politica/navarra/upn-psn-y-pp-condenan-la-limpieza-nacional-y-crimenes-contra-la-humanidad-cometidos-por-la-izquierda-abertzale-y-eta .
  418.   , http://www.elmundo.es/pais-vasco/2015/01/28/54c8b19ae2704e460c8b4572.html .
  419.   , http://www.lavanguardia.com/television/programas/20150128/54424073429/etb-eta-tertuliano-terrorismo.html .
  420. {{erreferentzia|url=http://www.diariojaen.es/jaen/item/65759-dos-etarras-salen-de-la-carcel
  421. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/eta/organizacion/jefes.html .
  422. http://www.publico.es/politica/audiencia-multiplica-cinco-numero-sentencias.html
  423. http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/2016/11/27/los_ultimos_109_escoltas_navarra_pais_vasco_despedidos_noviembre_501627_300.html
  424. http://www.berria.eus/albisteak/128793/preso_politikoek_egindako_lanak_zentsuratu_ditu_donostia_2016k.htm
  425. http://www.berria.eus/paperekoa/5002220/007/005/2016-11-30/eta_ez_zioen_kartela_kendu_du_gasteizko_udalak.htm
  426. http://www.elmundo.es/pais-vasco/2017/01/11/58764612468aeb10528b4580.html
  427. http://www.naiz.eus/es/actualidad/noticia/20170111/el-pp-retira-la-mocion-para-quitar-a-sabino-arana-la-pasionaria-y-zumalakarregi-del-callejero-de-bilbo
  428. http://www.xlsemanal.com/personajes/20170609/imanol-arias-habla-problemas-fiscales-xlsemanal.html
  429. http://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/2017-05-02/hemeroteca_articles/policias-y-guardias-civiles-cobran-mas-plus-que-cuando-eta-atentaba
  430. http://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/2017-09-20/hemeroteca_articles/246-millones-por-peligrosidad-para-las-fse-en-cuatro-anos-sin-eta
  431. http://www.argia.eus/blogak/begizta/?p=1952
  432. http://www.expansion.com/agencia/europa_press/2018/03/20/20180320100953.html

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]