Dena da ETA

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Dena da ETA politika arloan ezagun egin den esaera bat da, hainbat pertsonaren eta erakunderen iritziz XXI. mendearen hasieratik PPk kontrolatutako Espainiako gobernuek ETAren aurkako jardueran de facto (baina ez de jure) indarrean izan duten ideia islatzen duena[1][2][3][4][5][6][7][8][9].

Dena da ETA ideiak dioenez, eta betiere PPk gidatutako gobernu eta epaileen interpretazioan, ETA erakundeko partaide edo haren kolaboratzaile egiten ditu nolabait ere ETAren ideiaren batzuekin bat datozen talde eta pertsona guztiak (izatez, milaka pertsona), nahiz eta pertsona edo talde horiek beren helburu politikoetarako inoiz armarik erabili ez izan.

Pertsona, komunikabide eta erakunde horietako batzuen iritzira, PPk, ideia hori gauzatzean, PSOEren laguntasuna edo behinik behin neutraltasuna izan ohi du. Aldi berean, terrorismoaren aurkako erakunde batzuek, Terrorismoaren Biktimen Elkartea (gaztelaniaz Asociación de Víctimas del Terrorismo bezela ezagunagoa) adibidez[10], edo Covite ideia horren alde egiten dute.

Dena da ETAren azken gertakari aipagarriena 2016koa da. 2016ko azaroan, zazpi gazte gartzeleratu zituzten Altsasuko jaietan bi guardia zibilekin egondako lizkarren ondorioz. ETAk bere jarduera utzi eta bost urte beranduago, gazte hauek 10 eta 15 urteko zigorra izan ahal dute Carmen Lamela epaileak hala aginduta. Lizkarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako. Epailearen iritziz, terrorismoaren ekintza bat izan zen eta epaileak berak, atxilotutakoak ihes egin ahal zutela ziurtatzen zuen eta ETArekin arremana zutela esan zuen.[11][12][13] Horietako batzuk oraindik (2017ko abuztuan) gartzelan daude.

Aurreko horrek guztiak ondorio nabariak ditu Euskal Herriko politikagintzan.

Eduki-taula

Ideiaren funtsa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dena da ETA ideiaren funtsa hau da: Hego Euskal Herrian aritzen diren alderdi politiko, elkarte, egunkari, sindikatu, gobernu eta norbanako asko, ETAren partaide direla. Ideia honen ardatzaren arabera, pistolak eta armak erabiltzeak edo izateak ez dira beharrezkoak ETAren partaide izateko. ETAren ideologia (edo gutxi gora behera bere ideologia) duenak edo ETArekin laguntasuna erakusten duenak ETAko partaidea izan ahal da. Gauzak horrela euskal abertzale asko jarri dira ETArrak direlaren susmopean eta askotan akusaziopean. Gehienak Euskal Herrikoak eta abertzaleak dira. Baina badira ere Euskal Herritarrak ez direnak eta baita ere ideologia ezberdina dutenak, hala nola komunistak, anarkistak[14] eta sozialdemokratak.

Aurrekoaren ondorioz, ETAkoak zirelaren akusaziopean ipini eta gero horien kontra ideia horiek zituzten epaileek Baltasar Garzón,[15] Juan del Olmo, Fernando Grande Marlaska, Eloy Velasco, Fernando Andreu, Javier Martínez Lázaro, Nicolás Poveda, Santiago Pedraz, Guillermo Ruiz Polanco... hau da, Espainiako Auzitegi Nazionalak akusatuen aurkako ekintzak bideratzen zituzten.

Batzuetan ahoz egindako salaketa bat besterik ez da izan. Beste batzuetan "sarekadak" eta atxiloketak daude jende kopuru handi edo erakunde oso baten aurka. Badaude beste batzuk non salaketa jarri, atxiloketa asko egon eta komunikabideetan izugarrizko zalaparta sortu eta gero, azkenean absolbituak izan diren.[16] Azkenik, beste batzuetan torturak eta zigor gogorrak jasan dituzte epaitutakoek.

Askotan salaketak komunikabide zehatz batzuen partetik izan dira. Beste batzuetan, ETAren biktimen erakunde batzuk, AVTk edo Manos Limpias delako sindikatuak adibidez, egin dituzte salaketak behean agertzen diren hainbeste erakunde eta pertsonen aurka.

Dena da ETA indarrean dagoen ideia bat dela aldezten dutenek, laburbilduz, hau salatzen dute: Espainiako gobernuak, izugarrizko boterea duten epaileen laguntasunarekin eta Espainiako komunikabide gehienen laguntzarekin, ideia hau indarrean mantentzen du gaur egun. Espainiako komunikabideek behin bakarrik hautsi zuten bere aliantza. 2004ko martxoaren 11ko atentatuak egon zirenean hain zuzen ere. Egun horretan eta hurrengoetan PPren gobernuak ETAri egotzi zien egun horretan egon ziren atentatuak eta sozialistek ez zuten ideia horrekin bat egin.

Geroago, PSOEk hauteskundeak irabazi eta El Mundo egunkariak eta beste komunikabide batzuk, ETA eta Al Kaidaren arteko aliantza edota arreman bat bazegoela ziurtatu zuen hurrengo urteetan.[17][18][19][20][21] El Mundok hurrengo urteetan "ikerketa" bat egin zuen, PSOE, ETA eta Al Kaidaren arteko konexioak baieztatzeko helburuarekin. Askoren iritziz, gezurra izateaz gainera, interes elektoralistak zituen.[22]

Gaur egun, El Mundo, ABC, La Razón, Intereconomía eta 13TV dira komunikabide ezagunen artean, Dena da ETA ideiaren babesle sutsuenak. Aipagarria da esatea ABC Vocento taldekoa dela; hau da, Euskadin gehien erosi eta irakurtzen diren El Correo eta El Diario Vasco taldekoak. Nahiz eta akusazio larriak egin probarik gabe, askotan akusatua izan da bere burua errugabetu behar izan duena, Podemos alderdiari gertatu zaion moduan.[23] El Mundorekin batera, Espainiako komunikabide gehienak (eta baita ere Hego Euskal Herrian gehien erosi eta irakurtzen diren El Correo, Diario Vasco eta Diario de Navarrak) eztabaidatu gabe idazten eta azaleratzen dute Espainiako Gobernuak esaten diena. Josu Uribetxebarria Bolinagaren kasua adibide argi bat da: nahiz eta bigarren abizena izan, Espainiako gobernuak eta horiekin batera komunikabide gehienek, "Bolinaga" abizenarekin izendatzen zuten. Izatez gaztelaniaz ohitura hori egon badago baina bakarrik lehen abizena oso entzuna edo ezaguna bada, hau da, Espainiako lehendakariari "Zapatero" abizenarekin izendatzen zuten Rodríguez erabili beharrean, nahiz eta azkenengo hau izan José Luis Rodríguez Zapateroren lehenengo abizena.

XXI. mendeko Dena da ETA ideiaren jomuga diren alderdi politiko, egunkari, sindikatu, talde eta elkarte batzuk zerrendatuta ageri dira ondoren. Kasu batzuk kontraesankorrak badirudite ere hainbeste salaketa egon ziren behean agertzen direnen aurka. Lehenago idatzita dagoen moduan, batzuen aurka salaketa bat besterik ez bazen izan, beste batzuen aurka makrosumarioak izan zituzten eta zigor gogorrak jasan dituzte edo jasaten ari dira. Kasu batzuk oraindik ez dira epaitu.

Ilegalak bihurtu diren talde batzuk ibilbide luzeko erakundeak ziren, hala nola Amnistiaren Aldeko Batzordeak. Beste batzuk nahiz eta epaitu eta ilegalak bihurtu, jadanik auto-desegindako erakundeak ziren, adibidez KAS.

Beste kasu batzuetan, ekintza batzuk etakide bihurtu dituzte ekintzaile horiek egun batetik bestera; 2000. urtean, Gobernuak egin zuen lege aldaketaren ondorioz, kale borroka egiten zutenak etakide bihurtu ziren, eta zigor berberak jazotzen hasi ziren. Adibidez, Nafarroan kutxazain bat erretzeak edo alboko Errioxan erretzeak, zigor epaitegi ezberdinek eramaten dute eta zigorra erabat bestelakoa da, zein lekutan egiten den. Lehenengoan, Nafarroa Garaian egin zelako, ETAren aldeko sabotajetzat hartu zen, hots, ETAren ekintza terroristatzat;[24] [25] bigarrenean, Errioxan egin zelako, ekintza bandalikotzat edo umekeriatzat. Ondorioz, Nafarroakoak etakidetzat kondenatuak dira, eta Errioxakoak ez.

Arkaitz Bellonen kasua goian idatzitakoarekin harreman zuzena dauka. Izan ere, besteak beste berari, 13 urte eta 3 hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten. Arrazoia: Donostiako kale istiluetan parte hartzea, bertan kutxa-zain automatiko bat, autobus bi eta edukiontzi batzuk erretzea eta baita ere Ertzaintzaren patruila bati koktel molotov batzuk botatzea. Bera eta berarekin atxilotuako eta kondenatutako Txomin Lesende ETAkideak ziren bai legearen aurrean, epaientzat eta baita ere Espainiako komunikabide gehienentzat Bizkaian eta Araban gehien irakurri eta erosten den El Correorentzat barne.[26]

Dena da ETAren ideiaren aldaera bat nahiz eta berdina ez izan ETAren alde egotearen ideia dago. Ideia honen arabera terrorismoaren gorazarre delakoagatik hainbat jende zigortu, mehatzatu eta epaitu dituzte. Besteak beste, gartzela zigorra ETAren alde interneten idazteagatik (nahiz eta adin txikikoak izan) [27] eta kartelak jartzeagatik. Aldi berean etakideen argazkiak erakusteak, etakideak agurtzea, etakideentzat giza eskubideak eskatzeak edo etakideen presoen hurbilketa eskatzea ETAren alde egotea dela esan du gobernuak (eta beraien iritzia jarraituz epaile asko) eta hainbeste pertsona honengatik epaituak izan dira.

Batzuetan, Espainiako Gobernuaren, epaileen eta hedabideen hitzetan, "ETAren alde egotea" eta "etakide izatea" sinonimotzat hartu dira.

Dena da ETAren aurkako kritika gehientsuenak alderdi abertzaleengandik etorri dira, nahiz eta PSE edo bere alderdikide batzuk, batzuetan zalantzan jarri Espainiako Gobernuaren ekintza batzuk.[28]

Gaur egun Gobernuaren politika ofizial kontraesankorra hauxe da: batetik (Gobernuaren iritziz), «Espainiak ETA garaitu du»;[29] baina ez da disolbatu. Bestetik (aurrekoari lotuta, kontraesanean dagoen arren), Gobernuaren zati baten iritziz, ETA gaur egun existitzen da, oraindik aktibo dago, hau da, «ETA ez dago garaituta»[30][31]. Beraz, ETAren aurkako neurri guztiak martxan ditu eta noizean behin, atxiloketa asko eta masiboak daude atxilotutakoak ETAkoak diren akusazio orokor baten salaketapean.

Dena da ETA ideia izatearen ustezko arrazoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Politika hau mantentzeko gobernu espainiarraren arrazoi nagusiak hauek dira:

A) ETA ez da desagertu, existitzen da eta oraindik armak, baliabide, pertsona eta jende asko dauka antolatuta. ETArekin amaitzeko gogor egin behar da eta ETA ez da talde bat soilik baizik eta erakunde handi eta ikaragarri bat. Gaur egun ahul badago ere, legearen bidez, ETAren aurka irmo mantendu behar da oraindik ez bait dago guztiz deseginda eta guztiz garaituta. [32] Bestalde ETAk armak entregatu eta gero[33] espainiar komunikabide batzuk errenditu zela idatzi zuten[34][35] eta hurrengo astean ez zituela arma guztiak entregatu.[36]

B) Aurrekoarekin lotuta baina pixka bat era kontraesankorrean; ETA jadanik garaituta dago baina soilik alde militarrean, hau da, soilik ETA armatuan. Orain ETAren historia nola kontatzearen "gerra" irabazi behar da eta honekin batera, ETAren "alde" dauden guztiei presioa egiteaz gainera, jazarri behar dira. [37][38]

Goian idatzitakoari geituz eta baita kontradizio sakonekin, Espainiako polizia ezberdinek ere adierazpenak ezberdinak igorri dituzte.

El Paísen 2013an argitaratutakoaren arabera [39], Espainiako polizientzat, hiru dira ETAren egoerari buruzko analisiak:

C) ETAk egitura logistikoa indarrean dauka eta erakunde klandestino moduan jarraitu egiten du. Litekeena da, politikoki ezer lortu ezean, ekintzak egiten saiatzea berriro. (Espainiako Polizia Nazionalaren, Comisaría General de Información delakoaren arabera.

D) ETA oso jota dago, zaila dauka ezer egiten hastea, baina bazterreko zerbait egiten saia daitezke militante gazte deskontrolaturen batzuek. (Guardia Zibilaren arabera).

E) ETA amaituta dago eta ez du atzerabiderik (Espainiako Inteligentzia Zentroa (CNI) delakoaren arabera).

Espainiako gobernuaren politika kritikatzen dutenen artean, hauek dira Espainiako gobernuak Dena da ETA ideia indarrean mantentzeko dituen arrazoiak:

A) ETAren biktimen aurka dauden erakundeek Gobernu espainiarraren aurka egiten duten presioa. [40]

B) Aurrekoaren ondorioz, Gobernuak bideratutako ekintzen ondorioz hauteskundeen emaitzetan eragin positibo bat izatearen arrazoia, hau da, kalkulu elektorala. [41]

C) Euskal presoen defentsan edo bitartekaritzan dabiltzan herritarren aurka presioa egitea eta haiekiko solaskidetza oztopatzea. Egon ahal den bake prozesua elikatu dezakeen edozer oztopatzea.[42]

D) Gobernuaren partetik, mendeku politikoa.[43]

ETAren aurka egon arren, ETAren kolaboratzaile edo ETAren alde egoteagatik salaketapean edo eta epaitutako adibide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ETAren aurka egonagatik, ETAren aurka egindako legeen ondorioz kondenatuta: Juan María Atutxa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juan María Atutxa, Eusko Jaurlaritzako Barne Ministroa izan zena Espainiar nazionalismoarekin eta arreman oso ona laguntasun handia izan zuen. 1996an besteak beste KAS, Jarrai, eta Amnistiaren aldeko Erakundea ilegalizatzearen alde agertu zen. Garai horietan Onda Ceron egindako hitzaldian, Atutxak zera esan zuen: "Nik ulertzen dut agian ez dela zuzenena baina zera esan ahal dut: ilegalizatu ditzagun sigla alegal horiek. Ilegaltzat har ditzagun. Eta hauxe ilegalizatzea diot: Jarrai, Egizan, Amnistiaren Aldeko Batzordeak eta KAS. Gutxienez sigla hauek. Beraz, komunikabideen aurrean erakunde hauen siglen ordezkari, bozeramaile edo arduraduna ustezko delitugilea dela adierazi dezagun". Hau da, ilegalizazioaren alde jo zuen argi eta garbi.[44]. Aldi berean ETAk hainbeste atentatu saiakera egin zituen Atutxaren aurka. [45] Horrek denak ez zion balio izan inputatua eta kondenatua izateko. 2003an parlamentuaren zati ziren ezker abertzaleko taldea (hau da, legez ETAkoak) ez desegiteagatik inhabilitazioa eta 18.000 euroko izuna jazo zuen. [46]

Lehendakari izateko aukera gehien dituzten bi lehendakarigaiak ETAren kolaboratzaile direlakoan inputatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2006an besteak beste Juan José Ibarretxe eta Patxi López Batasunako buruzagi batzuekin egindako bilera baten ondorioz, 2009an epaitu zituzten. Azkenean artxibatuko zen epaiketan, hauteskundeak izan baino pixka bat lehenago izan zen. Nahiz eta elkarrizketa publikoa izan, Foro de Ermua eta Dignidad y Justicia taldeak, ETAren kolaboratzaileak zirela ziurtatu zuten eta bi urte eta bi urte eta bederatzi hilabeteetako gartzela zigora eskatu zuten Juan José Ibarretxerentzat. Patxi López eta Aresentzat 9 hilabete eta urte baten arteko gartzela zigorra eskatu zuten.[47]. Azkenean epaiketa bertan behera geratu zen.

ETAren aurka egonagatik, ETAren kolaboratzaile izendatua: Rodolfo Ares[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurreko adibidearekin arreman zuzena badu ere, adibide hau ere aipagarria da.

Zeren eta nola eta zergatik epaitu zuten Rodolfo Ares, ETAren aurkako Eusko Jaurlaritzako segurtasun sailburua bihurtuko zena ETAren kolaboratzailea?

Lehenik eta behin, esan behar da Batasuna dagoeneko ETAren zati bat zela epaitu zutela epaileek. Arnaldo Otegi Batasunako buruzagi bat zenez bera ETAko buruzagi bat zen. Hala eta guztiz, oraindik epaitu gabea zegoenez eta aske zegoenez, batzarrak mantendu zituen alderdi ezberdinekin. Besteak beste PSEko Patxi Lopez eta Rodolfo Aresekin hitz egin zuen. Logika honen barruan, Rodolfo Ares ETAko buruzagi batekin elkarrizketatu zen. Garai horietan eta gai hauetarako elkarrizketa eta negoziazioa sinonimoak zirenez, Rodolfo Ares ETAko batekin hitz eginez, ETArekin kolaboratu zutela argudiatu zuten Foro de Ermua eta Dignidad y Justicia erakundeek.[48]

Nafarroa Baiko alkatea, ETAren alde omen dagoelako inputatuta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko urrian, Atarrabiako alkatea zen Pello Gurbindo, Nafarroa Baiko alderdikoa, Eusko Abertzale Ekintzako (EAE) zinegotzi bati txupinazoa botatzen utzi zuen. Ordurako EAEren partaide izatea, ETAkide izatearen parekoa zen eta beraz, legez, ETAkide bati utzi zion txupinazoa botatzen. Ondorioz, ETAren aldekotzat inputatu zuten Pello Gurbindo. [49]

Dena da ETA ideiaren aplikazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Askotan kontraesankorra badirudi ere, behean agertzen direnei etakide izatea, ETAren alde borrokatzea edo ETAren alde egotea leporatu zaie. PSOE da adibide kontraesankor argi bat: Espainiako alderdi nagusienetako bat, boterean egon da eta bere momentuan, ETAren alde egoteaz akusatuta izan zen. Hala eta guztiz ere, eta kasu honetan gertatu zen bezela, akusazioaz haratago ez zen ezer gertatu.

Inputatutako asko, nahiz eta gerora absolbituta geratu, boikota eta presioak jazan dituzte; besteak beste Soziedad Alkoholika musika taldeak pairatu ditu presio eta boikotak. El Corte Inglések bere diskak ez saltzea erabaki zuten beraren aurkako salaketak entzun zirenean.[50]

Beste kasu askotan tortura eta zigor gogorrak egon direnez, kasu guztiak alderatzea kontestu politikoa eta historikoa ezagutu gabe, harrigarria eta ulertezina bihurtu ahal daiteke. Beraz, behean era ezberdinetan daude banatuta "ETAkideak", ezker abertzaleko alderdia zen Batasuna, eusko-espainiar sozialista den Patxi Lopez edota Pablo Hasél komunista "zaku berean" nola sartuta egon diren ahalik eta era txukunean azaltzeko.

ETAren «alde» egoteagatik edo «apologia» egiteagatik akusatu edo eta inputatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iñaki Soto[51] (Garako zuzendaria), Periko Solabarria,[52] Espainian egindako zinema pelikulak,[53] Burgosko bi gazte etakide itxuraz mozorrotzeagatik Burgosen.[54], Pablo Hasél[55][56], ETAko presoen eskubideen aldeko kalejira batzuk [57], Bukaneros de Izquierda Castellana (IzCa)[58], Indar Gorri, Herri Norte Taldea [59], Bukaneros de Izquierda Castellana (IzCa)[60], Manuela Carmena (Madrileko alkatea)[61], Cesar Augusto Montaña Lehman "Cesar Strawberry" Def Con Dos musika taldeko burua[62], Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduaren (ATA) kide batzuk[63],

ETAren «kolaboratzaile» izatea une jakinen batean leporatu zaienak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

PSOE, EAJ [64], ERC[65], EAJ,[66], Podemos,[67] Nafarroa Bai,[68][69] EA, Gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentzia[70],Nafarroako irakasleen %26a (batez ere D eredukoak) [71], Adierazi EH, Zabaltzen "argitaletxea", LAB,[72] ELA, La Tuerka (Facu Díaz), Gazte Topagunea[73], Pablo Iglesias Turrión[67], Iker Acero, Xabier Paya[74], Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Gorka Agirre[75], Juan Carlos Monedero, Juan Mari Arzak[76], Pedro Subijana [77], Karlos Arguiñano, Martin Berasategi, Pablo Escobar[78], Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz [79], Josep Lluís Carod Rovira, Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Soziedad Alkoholika, Los Chikos del Maíz, Su Ta Gar, Pablo Hasél, Al Qaeda, Sendero Luminoso, Uruguai, Mexiko, Nikaragua, Kolonbia[80], Norvegia, 15-M mugimendua,[81] Hipotekak Kalteturikoen Plataforma, Ada Colau[82], EHU,[83] Pablo Muñoz[84], Jesus Iruretagoiena[85], Google[86], CNT[87], Maiatzaren Plazako Amak[88] Maputxeak[89], José Luis Rodríguez Zapatero[90][91], CUP[92], Eroski[93][94] [95], Zaharraz Harro,[96] Egizan[97], Gazteriak, Mondragon (korporazioa),[98] Nunca Máis.[99], Elkar [100], Zabaltzen argitaletxea[101], Pello Gurbindo Atarrabiako Nafarroa Baiko alkatea[102], Kataluniar nazionalismoa [103], Hatortxu Rock[104], Tantaz Tanta ekimena [105], Bilboko konpartsak[106],

ETAren «kolaboratzaile» izatea sistematikoki leporatu zaienak edota horregatik zigortuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Patxi Lopez[107] Juan José Ibarretxe,[108], Rodolfo Ares[109], IRA, FARC, Venezuela, Kuba, Herrira, Udalbiltza, Topatu.info, Apurtu.org, Juan Mari Atutxa, Gorka Knörr, Kontxi Bilbao, Soziedad Alkoholika[110],

ETArekin "kide" izateagatik salatuak, une jakinen batean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

AEK[111][112],

ETArekin "kide" izateagatik sistematikoki salatuak, edota zigortuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaldunon Egunkaria [113], Egin[114], Egin irratia, Joxemi Zumalabe Fundazioa, Asel Luzarraga, Batasuna, Bildu,[115][116] Sortu, Segi,[117], Haika, Jarrai, KAS, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), D3M, Askatasuna, Herritarren Zerrenda, EAE, Xaki, Askatasuna,Ardi Beltza, Topatu.info, Apurtu.org, 18/98ko makrosumarioan epaitutakoak, 26/11 auzia, Bateragune auzia, 33/01 auzia, Arnaldo Otegi, Pepe Rei, Bilboko Askapeña[118] konpartsa, Askapena,[119] Herriak Aske elkartea, Elkartruke elkartea, Kale Gorria aldizkaria, Xarlo Etxezaharreta, Herriko tabernak, Hasier Arraiz,[120] Udalbiltza Kursaal.[121], Xabier Alegria[122], Asel Luzarraga[123]

Akusaziopean edo salaketapean dauden edo egon diren hainbat talde eta kide, beste era batean antolatuta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Behean errepikatuta daude goiko kasu batzuk. Garbi agertzen dira alderdi, komunikabide, sindikatu, musika talde, herrialde... ezberdinak daudela. Hau da, akusaziopean dauden taldeak oso anitzak direla.

Alderdi edo erakunde politikoak: PSOE[124][125][126], EAJ[127], ERC[128], Podemos,[129] Batasuna[130], Bildu[131], Sortu, Nafarroa Bai[132][133], EA, KAS, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), D3M, Askatasuna, Herritarren Zerrenda, EAE, Xaki, IU [134][135] , SI [136], Izquierda Castellana [137], Ekin (garaikidea)|Ekin[138], Asamblea Nacional Catalana (ANC)[139], Generalitata[140], Eusko Jaurlaritza[141], Ahora Madrid[142], Euskadi-Cuba[143], CUP[144],

Gazteen alderdi edo erakunde politikoak:Segi, Haika, Jarrai, Gazteria Independentistaren Biltzarra (galizieraz: Assembleia da Mocidade Independentista [AMI]).[145], Ernai[146],

Hedabideak: Euskaldunon Egunkaria[147], Egin, Egin irratia, Gaztesarea, Ardi Beltza[148], Topatu.info, Apurtu.org, Apurtu telebista[149], Sare antifaxista[150], Kale Gorria[151][152], Gara[153], Cubainformación[154],

Sindikatuak: LAB[155], ELA[156], Ikasle Abertzaleak[157], Sindicato Andaluz de Trabajadores (SAT)[158],

Erakundeak: Herriko tabernak[159], Amnistiaren Aldeko Batzordeak, Herrira, Udalbiltza, AEK, Askatasuna, Joxemi Zumalabe Fundazioa[160][161], EHU [162], Elkarri, Lokarri [163], Giza Eskubideen Europako Auzitegia[164] [165], Senideak[166], Euskal Herrian Euskaraz[167], Sare[168], Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduaren (ATA) kide batzuk[169],

Enpresaburuak: Juan Mari Arzak, Pedro Subijana, Karlos Arguiñano, Martin Berasategi, Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz, José Javier Azpiroz, Juan Maria Saralegi).[170]

Taldeak: Gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentziako kide batzuk (behean zehaztuak),[171] Nafarroako irakasleen % 26 (batez ere D eredukoak)[172], Adierazi EH, Askapeña, Bilboko konpartsak[173], Kimuak[174], [175]

Ekintzak: Via Catalanaren partaideak[176], Escrachearan partaideak[177], manifestazioak[178], abortua[179], Kataluniako prozesu independentista[180], Institutuetako grebak[181], Lehenengo jaunartzea[182], Donostiako Zinemaldia[183], Ospa Mugimendua[184], Askeguneak[185],

Kirol taldeak: Bilboko Athletic Kluba [186], Real Sociedad [187],

Musika talde batzuk: Soziedad Alkoholika[188], Los Chikos del Maíz[189][190], Su Ta Gar[191], Pablo Hasél, E.H. Sukarra, Reincidentes, Habeas Corpus[192], Skalariak[193][194], La Oreja de Van Gogh[195], Pantxoa eta Peio[196], Betagarri, Banda Bassotti, Piperrak, Lendakaris Muertos[197], Def Con Dos[198], Cicatriz, Boikot, Berri Txarrak[199], Zartako[200], [201],

Norbanako politikari batzuk: Pablo Iglesias Turrión,[67] [202]Arnaldo Otegi, Patxi Lopez, Juan José Ibarretxe, Rodolfo Ares, Juan Mari Atutxa, Gorka Knörr, Kontxi Bilbao, Gorka Agirre, Juan Carlos Monedero, Hasier Arraiz, Josep-Lluís Carod-Rovira, Pablo Gorostiaga[203], Juan Manuel Sánchez Gordillo [204], Joan Tardà[205],

Norbanako aktore edo zinema zuzendari batzuk:Willy Toledo[206], Pilar Bardem [207], Julio Medem [208], Pedro Almodóvar[209],

Norbanako musika edo kultura arloko batzuk: Asel Luzarraga, Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Fermin Muguruza [210], Fito Rodríguez[211], Dorleta Urretabizkaia[212], Manu Chao[213]

Norbanako kirolari batzuk: Iker Acero[214], Mikel Aranburu, Mikel Labaka, Imanol Agirretxe, Eñaut Zubikarai, Markel Bergara, Jon Ansotegi, Mikel Gonzalez, David Zurutuza[215], Oleguer Presas[216]

Norbanako batzuk: Pepe Rei[217], Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Burgosko bi gazte (Gamonalen ETAko kideen itxuraz mozorrotzeagatik),[218] Walter Wendelin, Teresa Toda[219], Joseba Asiron[220], Teresa Toda[221],

Herrialdeak eta talde armatuak: IRA[222], FARC[223], Al Qaeda[224], Sendero Luminoso [225], Venezuela[223], Kuba[226], Uruguai[227], Mexiko, FMLN[223] Tupac Amaru[228][223], Nikaragua[223][229], Frantzia[230], Norvegia[231], Terra Lliure, CNI [232],

Beste auzi batzuk: (Hemen agertzen den auzi batzuk behean agertzen diren norbanako batzuekin errepikatzen da. Modu berean, goiko erakunde, edo komunikabide batzuk hemen agertzen diren "makrosumario" edo auzi handi hauen zati bat dira). 18/98ko makrosumarioan epaitutakoak, 26/11 auzia, Bateragune auzia, 33/01 auzia, La Tuerka (Facu Díaz), Gazte Topagunea[233], 04/08 auzia[234],

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ETAren sorreratik gobernuek ahaleginak eta bi egin zituzten ETArekin amaitzeko. Frankoren diktadurapean hainbeste sarraski egin zituzten non espero zutenaren aurkakoa lortu zuten. Hau da, ekintza-errepresioa-ekintza moduan ezagutu zena. ETAk egindako ekintza eta gero, Espainiako indar armatuek errepresio bortitza eta orokorra egiten zuten, etakideak zein ziren gutxi axola zitzaiela. Ondorioz, ETAn gero eta jende gehiago sartu zen eta ETAren aldeko gero eta pertsona gehiago zegoen.

Honen adibide argi bat Burgoseko Prozesua da. Ordurako ETA ahul eta barne lizkarren ondorioz zatituta bazegoen ere, indartuta atera zen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Franco hil eta gero, alderdi politikoak sortuz joan ziren eta denborarekin alderdi politiko batzuk indar handia lortu zuten. Horrela ETA politiko-militarraren ideologiaren ingurukoerk Euskadiko Ezkerra sortu zuten. ETA militarra ingurukoek Herri Batasuna.

Frankismoaren sendi askoren ondorengoek (Aznartarrak, Orejatarrak, Manuel Fraga Iribarne... Alianza Popular alderdia sortu zuten, gaur egungo Alderdi Popularra sortu zuen alderdi nagusienetako bat. Hori gauza ezaguna zen eta beste alderdiek askotan leporatzen zioten Alderdi Popularrari iraganeko ideologia zuela. Adibidez, Alderdi Popularraren aurkakoek "frankista " eta "faxista " deitzen zieten iraintzeko helburuarekin. Gauzak ez ziren hain sinpleak nahiz eta frankista izandako asko egon Alderdi Popularrean. Hala eta guztiz, legalki Alderdi Popularrekoak ez ziren faxistak edo frankistak, ez eta Herri Batasunekoak etakideak ere.

1980ko hamarkadan Euskal Nazio Askapenerako Mugimenduak (ENAM, edo MLNV gaztelaniaz) harreman ideologiko estua zuen ETArekin. Konparagarriak ziren Alderdi Popularrak frankismoaren ideologiarekin zituen harreman estuak.

Beranduago Ezker Abertzale deituko zenak, Ezker Abertzale Erradikala edo eta hamarkadak beranduago Aralarren iritziz "ezker abertzale historikoa" deitutakoa, hau da, 90. hamarkadararte Herri Batasunaren inguruan batzen zena, harreman ideologiko estuak zituen ETArekin. Hala eta guztiz, harreman horiek ez zituzten etakide bihurtzen, hau da, ez ziren ETAko partaide.

Dena da ETA ideiak, legez, etakide bihurtu zituen ETArekiko nolabaiteko lotura leporatu dieten alderdi, sindikatu, erakunde eta pertsona ugari.

Espainiako Gobernu ezberdinek ETAren aurkako borrokan estrategia ezberdinak erabili zituen. Besteak beste hilketak antolatu zituen[235]: Estatu terrorismoa izen eta estrategia ezberdinekin hau da, (GAL, Triple A, Batallon Vasco Español... Guardia Zibilak egiten zituen torturaren aurka neurririk ez ipini...[236][237]

ETAren aurka, Espainiak garai horietan ematen ziren legeen urraketak babesten zituen Espainiako gobernuak berak. Atxiloketa sarekada orokorrak burutu zituzten. Askotan komunikabideei agindu zien (edo aginduak ematen ahalegindu zen) zer eta nola idatzi behar zuten ETAri buruz, plan bereziak egin ETAren aurka (ZEN plana besteak beste)...

ETAren aurkako hainbat ekintzen artean ETAko buruzagien atxiloketak zeuden. Bazirudien etengabe buruzagiak atxilotzen zituztenez, ETA buruzagirik gabe zegoela sarritan. Aste batean ETAn bakarrik zaharrak zeudela ziurtatzen zuten komunikabideek baina hurrengo asteetan iritziz aldatu eta bakarrik gazte nobatoak zeudela ziurtatzen edo iradokitzen zuten.[238] Beste momentu batean, esperientziarik gabeko gazte horiei leporatzen zieten ETAren "ahultasuna"[239] eta hurrengo bueltan ETAko beteranoei. Beste momentu edo urte batzuetan, ETA droga trafikatzen aberasten zela adierazten zuten hedabideek,[240] nahiz eta askoren ustetan Espainiako polizia egon negozio horren atzean.[241]

Gobernuaren arabera ETA beti desagertzear zegoen atxiloketa kopuru handi bat zegoenean eta oso ohikoa zen hurrengo egunean ETAk atentatu bat eginda norbait erailtzea.

Gauzak horrela, 90. hamarkadan, ETAren indar militarra eztabaidaezina zen nahiz eta gobernuek (Espainiarra, Euskadikoa eta Nafarroakoa) behin eta berriro hori ukatu. Hamarkada honetan, Espainiako Gobernu eta komunikabideetan gero eta indar gehiago hartu zuen ETAren ingurukoen aurka ekin behar zela. Honetan ere EAJko batzuk ere ez ziren atzean geratu. Juan Maria Atutxak adibidez, 1996an, Egin egunkariaren aurkako esaldi gogorrak egin zituen: "Egunero amosalezko bonba txiki batek egiten du eztanda: Egin egunkariak". Artean PPko gobernuburuek ez zeuden Egin iztearen alde: "Pistolek hiltzen dute ez hitzek" esan zuen Miguel Ángel Rodríguezek, Komunikaziorako arduradunak.[242]

Nahiz eta ilegalizazioaren aldeko mezuak ez esan, gutxienez 1992tik, CESIDek eta Espainiako legediaren aurrean, era ilegal batean Herri Batasuna espiatzen zuen. Herri Batasunako pertsona batzuk horretaz enteratu ziren 1998an, kasualitatez, bertan telefono harietan aldaketa batzuk egin zituztenean. Nahiz eta epaituak izan, CESIDeko inork ez zen kasu honengatik kondenatuta izan.[243]

1993ko azaroan, ETAk Ertzaintzako sargentua eta jeltzalea zen Joseba Goikoetxea erahil zuen[244]. Hemetik aurrera, EAJ eta Herri Batasunaren arteko lizkarrak areagotu ziren. Besteak beste EGIk honelako kartelak ipini zituen: "Pepe Rei apunta, Egin escribe, ETA dispara, Herri Batasuna calla" hau da, Pepe Reik apuntatzen du, Eginek idazten du, ETAk disparatzen du eta Herri Batasuna isilik geratzen da. [245]. Ondorioz, giroa ez zen lasaia Euskal Herriko herri askotan.

Aldi berean, ezker abertzaleko hainbat gazte hasieran era inprobisatuan baina gero leku batzuetan gero eta antolatuagoak, kale borroka deituko zitzaion ekintzak egiten hasi ziren. Ekintza hauen hasierako helburuak askotan kutxazainak ziren baina batzuetan, alderdi batzuen egoitzak erasoak jasan zituzten hala nola batzokiak edo PSOEren "Casa del Pueblo" delakoen aurka.

1996ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak izan ziren. Lehenengo aldiz 1982tik Felipe Gonzalez ez zuen gehiengoa lortu. Alderdi Popularrak garaipena lortu zuen, gehiengo absolutura iritsi gabe. Dena da ETA ideiaren hasiera izango zen.

2001eko urrian, José María Aznar, orduan Espainiako lehendakaria zena, PSOEri publikoki proposatu zion momentu horietan "ETAren ingurukoak" deitzen zituztenak ETAkide bihurtzea. [246] Espainiako komunikabideetan urte batzuk zeramatzaten "ETAren ingurukoak" zirela esaten hainbeste talde. 2000. urtean AEKko lau kide auziperatu zituzten Jarrairi dirua emateagatik (azkenean ezerezean geratu zen inputazio hau). Besteak beste Batasuna, ETA finantziatzen zuela esan zuen Aznarrek. Mundu mailan 2001eko irailaren 11ko atentatuek sorrarazi zuten giroa aprobetzatuz, Batasuna, Segi eta hainbeste taldeen aurka, beraien ilegalizazioa proposatu zuen. Urte horietan, Alfredo Pérez Rubalcabak, PSOEko buruzagi bat zenak, ez zuen hain argi ikusten. Zera esan zuen "Nola ilegalizatu daiteke 200.000 boto dituen erakunde bat?"[247], maputxeak[248],

PSOE, Zapateroren garaian. 2004-2011[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2004tik 2011ra, PSOE gobernuan egon zen. ETAren aurkako neurriak eta Dena da ETA ideia indarrean zeuden. Hala eta guztiz, Rodriguez Zapaterok, Espainiako lehendakaria zena, ezberdin jokatu zuen betiere hiru idei hauen arabera:

A) ETAren suetena egon hala ez. ETA suetenean egon zenean, nahiz eta legea eta ikuspuntua bere horretan egon, aplikatzeko era zehatzagoa izan zuten.

B) Gobernuaren aurkako oposizio irmoaren aurka erantzun egokia emateko intentzioarekin. Suetena amaitu zenean, gauzak aldatu ziren. Besteak beste Arnaldo Otegi gartzelara sartu zuten ETAk suetenarekin amaitu eta 81 ordu pasatu ostean[249].

C) PSOEren alderdiko interesak babestearren.

2011. Alderdi Popularrak gehiengo absolutua lortu zuenetik[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko hauteskundeak eta gero, PPk gehingo absolutua lortu zuen. Aurreko lege guztiak indarrean mantentzeaz gainera, ETAren ideiaren kontzeptua gehiagi zabaldu zuen. Barne ministroaren aginduz, atxiloketa asko bultzatu eta kondena asko egon ziren eta epaileek PPko agintariek nahi zutena esaten edo egiten ez zutenean, Espainiako gobernuak gogor kritikatu eta presionatu zituen, Parot Doktrinaren amaierarekin oso argi agertu zen bezela.[250] Hala eta guztiz Arnaldo Otegi, agian era ingenuoan, aurkakoa zioen: "PPren gehiengo absolutua abantaila bat izan daiteke bakearentzat borondatea badago"[251] esan zuen gartzelatik. PPren politika hala eta guztiz, gai guztiekin, bere gehingo absolutua erabiltzea izan zen nahi izan zituen murrizketak eta legeak egiteko inorekin hitz egin gabe. Besteak beste Eusko Jaurlaritzari eta Kataluniarekin politika berdina erabili zuten. Ez entzun ez eta eztabaidatu ezer ere ez.[252]

2013ko maiatzean, Carlos Bautistak, Auzitegi Nazionalaren fiskalak ETA zatitu eta atentatuak egingo zituela ziurtatu zuen.[253]

2015. Dena da ETAren amaiera? Libre dauden ETAkideak mikrobus batean sartzen direnetik[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2015eko irailean, atxiloketa batzuk eta gero, Espainiako Barne ministroak nabarmendu zuen ETAko kide gehienak “kartzelan” daudela eta libre daudenak “mikrobus batean” sartzen zirela. Alabaina, “ETA suntsituta badago ere, juridikoki bizirik dago, eta, ondorioz, Estatuko segurtasun indarrek borrokan jarraituko dute”, ohartarazi zuen.[254]. 2015eko amaieran ondorioz, nahiz eta orokorrean ETA garaituta dagoela esan bazeuden aurkakoa esaten zutenek. 2016ko urtarrilean Juan Antonio Chicharro erreserbako jeneral espainiarrak adierazi zuen Vianako Printzearen sari banaketara Espainiako erregea ez gonbidatzeak erakusten zuela ETA oraindik ez zela garaitua izan. “Sumindu egiten nau politikariek ETA garaitua izan dela errepikatzen dutenean. Lehenik eta behin, ez ditu armak entregatu eta ez da desegin. Bigarrenik, badirudi eurek agintzen dutela Nafarroan eta erregea bera ere bere erreinuak bistatzea debekatzeko gai dira”.[255].

2016ko azaroan, zazpi gazte gartzeleratu zituzten Altsasuko jaietan bi guardia zibilekin egondako lizkarren ondorioz terrorismo delitua leporatuta. ETAk bere jarduera utzi eta bost urte beranduago, gazte hauek 10 eta 15 urteko zigorra izan ahal dute Carmen Lamela epaileak hala aginduta, ETAren ingurukoak direla argudiatuta. Lizkarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako.[256]

Goian irakurri ahal den moduan egun batean aske zeuden ETAkide guztiak mikrobusean sartu ahal ziren baina hurrengo bueltan herri bateko gazte talde esanguratsu bat (hasiera batean, 50 gobernuaren arabera)[257] ETAkideak izan ahal zirenez, "Dena da ETA"ren esaera amaituta ez zegoela argi uzten zuen. Ondorioz, gobernuaren arabera nahiz eta era kontraesankorrean, egun batetik bestera ideia hau aldakorra zen edo izan ahal zen. Egun batean ETA garaituta zegoela ziurtatzen zuen eta hurrengoan esandako hori bera ukatzen zuen.

Data aipagarri batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1996. PPk Espainiako hauteskundeak irabazi zituen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1996ko martxoan Espainiar Hauteskunde Orokorrak izan ziren. Alderdi Popularrak garaipena lortu zuen baina gehiengo absoluturik gabe.

1996ko apirila: Itoitzekiko Elkartasun Taldeak edo "Solidarioak" zearka ETAren bortizkeriarekin harremana izan ahal dutela esan zuen César Milanok, Nafarroako Gobernuaren Ordezkariak. Besteak beste honen ondorioz, lau urteko kartzela zigorra jazoko dute Itoizen urtegiaren aurkako ekintza antolatu zutenak.[258]

Herri Batasunako Mahai Nazionala kartzelara bidali zuen Baltasar Garzonek, HBk telebistan zuen bere doako hauteskundeetarako espazioa ETAren mezu bat zabaltzeko erabili zuelako.

1997ko uztaila. Miguel Ángel Blanco Alderdi Popularraren zinegotziaren erailketa.

1998ko uztailaren 15ean Baltasar Garzon epaileak Egin eta Egin Irratia ixteko agindua eman zuen.

  • Irailan, Euskal Herritarrok alderdia sortzen dute ezker abertzaleko hainbat pertsonek. Besteak beste, Herri Batasunaren ilegalizazioa aurreikusten zutelako.[259]. Ilegalizazioa aurreikusten dutenek, Jaime Mayor Oreja ilegalizazioaren sustatzaileen buru eta Garzón epailea ilegaziorako autoak egiten dituena dela ziurtatzen dute.

1999. Enrique Villarren iritziz, Eusko Jaurlaritzak, ETArekin kolaboratzen du.[260] Enrique Villaren iritziz, Aitor eta Asier asko daude Kale Borrokaren ekintzen atzean.[261]

  • azaroa: ETAk su-etena bertan behera utzi zuen.

2000: Kale borroka ETAren estrategiarekin bat datorrela, hots, kale borroka egiten dutenak etakideak direla legeztatu zen. Adingabeen erantzukizun zibilen lege aldaketa, Zigor Kodeko 577. artikulua aldatuta.[262]

  • Abuztuan, Jon Abril atxilotu zuten Audientzia Nazionalaren kanpoaldean, akreditazio gabe grabatzen ari zelako, ETArekin lotura zuelakoan. Aske utzi zuten, fidantza ordainduta.

2001: * Martxoa. Euskal Oiloaren ezaugarriak zehaztu eta gero, Alderdi Popularraren aldetik, honen aurkako kanpainia egiten du. Besteak beste, gainerako "Euskal Arraza" ez duten oiloak erail egingo direla zihurtatzen du La Razón egunkariak. [263]. Espainiako Gobernuak, Euskal Oiloa dagoenik ukatzen du, eta oilo guztiak espainiarrak direla eta denak babestuko dituela agintzen du.[264] [265]

  • Maiatza. Haika ilegalizatua. Jadanik desagertuta zegoen Jarrai ilegalizatuta auto berean.

2001eko irailaren 11ko atentatuak Amerikako Estatu Batuetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2002: * Otsailean, Segi ilegalizatua, ETAk dituen helburu berak dituelako. Aldi berean, Haikaren ondorengoa dela argudiatu zuen Garzon epaileak. Askatasuna ilegalizatua. [266]

  • Euskal Autonomia Erkidegoko eskola eta institutuetako liburu batzuk ETAren alde mintzo zirela adierazi zuen Espainiak erkidego horretan zuen ordezkari Enrique Villarrek; eta liburu horiek Eusko Jaurlaritzaren laguntasuna izan zutela.[267]

2003ko urtarrilean, etakideentzat eta "delitu oso larriak egin dutenentzat" gehieneko espetxealdia 30 urte izatetik, 40 izatera luzatu zuten.

Amnistiaren Aldeko Batzordeak eta Batasuna ilegalizatuak.

2003tik salbuespen txikiekin ezker abertzalea ilegala hauteskundeetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2004ko otsaila. ETAren tregua Kataluniarako.

  • Apirila. Xabier Zumalde "El Cabra" ezizena zuena, Francoren garaiko ETAri buruzko museo txiki eta sinple bat zabaldu[269] eta hortik gutxira ixtera behartzen dute Euskadiko PSE eta PPren presioen ondorioz[270]. "Museoa" zabalduta mantentzearen alde badago ere, azkenean, mehatsuen ondorioz, itxi egiten du. [271]
  • Bilboko ihauterien desfilea bertan behera geratzen dira Txori Barroteko konpartsak presoen aldeko argazkiak dituelako eta Alderdi Popularraren eskaerari kasu eginez. [272]
  • Eskuin muturreko ideologia duen Libertad Digital komunikabideak diru laguntza handi bat jasotzen du (salaketaren arabera 400.000 euro izan ziren) PPren aldetik. Ángel Acebesek 10 urte pasata, gai honen inguruan honen kontura epaitua izango da. [273]

2005eko urtarrilean, Ibarretxe Plana bertan atzera botatzen du Espainiako Kongresuak.

2006 ETAko su-etena. Abenduaren 30ean ETAk suetena apurtu zuen. Arnaldo Otegi kartzelatu dute handik lasterrera, besteak beste su-etena amaitzearen ondorioz.

  • Azaroa. Iñaki de Juana Chaos kartzelan mantentzearen alde, Espainiako Justiziako ministro Juan Fernando López Aguilarrek zera dio: "Iñaki de Juana Chaos gartzelan mantentzeko, inputazio berriak eraikiko ditugu".[274]

2007ko urtarrilean, Espainiako Auzitegi Gorenak Jarrai, Haika eta SEGIko kideak etakidetzat jo zituen. Beraien erakundeak talde terrorista bihurtu zituen Espainiako Auzitegi Nazionala edo Entzutegi Nazionalaren iritziaren aurka. Espainiako Auzitagi Nazionalak erakunde hauek legez kanpo egotearen alde zegoen baina ez terrorista izendatzearekin. Azken hauen iritziz, ETAren helburu berdina izateak ez zuen derrigorrez terrorista bihurtzen erakundeak azkenean gertatu zena.[275] Beraz, besteak beste talde terroristatzat hartu zuten SEGI, eta haren militanteak epaitu eta kartzelatu zituzten.

  • Nafarroa Garaia "ETAren mende", Alderdi Popularraren arabera. Geroago, PSOEko buruzagiak atzera egin zuen, eta UPNren aurkako bozketarik ez zuten egingo, Nafarroa Bairekin bat egiteak Madrilen ekarriko liokeen eragin orokor txarrengatik.
  • Azaroa. Alfredo Pérez Rubalcabaren iritziz, kale borrokan parte hartzen duten %30a ETAn amaitzen dute, nahiz eta legalki, kale borrokako kideak, ETAkide moduan epaituak izan. [276]
  • Abendua. Ekin, Xaki eta aspaldi autodeseginda zegoen KAS, ilegalizatuak izan ziren.

2008ko urtarrila. Igor Portu eta Mattin Sarasolaren atxiloketen ondoren, eta torturak zantzuak dituztela ikusi eta gero, Espainiako hedabideetan bertsio hau agertu zen: ETAren aginduz, atxilotutako guztiak torturatuak izan direla esan behar dute. Horretarako, eskuliburu bat eman omen die ETAk, nola egin behar duten agintzeko: "ETAren torturen eskuliburua".[277][278][279]

2008ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak martxoaren 9an izan ziren. Bigarren aldiz PSOEko Jose Luis Rodriguez Zapatero atera zen garaile.

  • Juan José Ibarretxek proposatutako herri galdeketa ilegala.[281]
  • Abendua: Hamar euskal herritar, Ezker Abertzaleko militanteak, ETAn sartzea erabakitzen dute. Beraien iritziz, Espainian demokrazia ez dagoenez, beste aukerarik ez dute izan.

"Gure antolakundeetan borrokatzeko aukerarik jada ez dugula ikusirik, adierazpen hau izenpetzen dugunok ez dugu borrokarako etsipenean erortzeko edota gure burua Espainiako «Audiencia Nacional»ean aurkezteko inongo asmorik. Etsaiak gu neutralizatzeko asmoa bazuen, oker dabil.

Guk hartua dugu gure erabakia: Armekin etorri dira gure etxeko atea botatzera, torturatzera eta espetxeratzera. Espainian hain errotuta dagoen armen arrazoiarekin etorri zaizkigu, eta guri bederen, borrokarako beste aukerarik ez digute utzi; armen inposaketari armen bidez aurre egitea geratzen zaigu, eta determinazioz egingo dugu!

ETAkoak ez izan arren, ETAko kide bagina bezala epaitu eta bahitu nahi izan gaituzte, eta horren aurrean ez gara kikiltzen: Armak eskutan hartu eta, gure aurretik beste askok egin duten bezala, Euskadi Ta Askatasunean sartzeko hautua egin dugu." [282]

2009: Europako hauteskundeak. Iniziatiba Internazionalista inputatua. Azkenean hauteskundeetara aurkeztu ahal izan zen.

  • Ekaina. PPko Marisa Arrueren aurkako hiltzeko mehatxuak egiteagatik, bi urteko kartzela zigorra Getxoko Zigor Goikoetxeari.
  • Abuztua. Etakideen argazkiak tabernetan agertzea edo edonon jartzea, ETAren aldeko apologiatzat hartu zen leku askotan.[285]
  • Bilboko udalak ez zituen Pirritx eta Porrotx kontratatu, PPren presioagatik, ETAren ingurukoak direlakoan. Presio hori 2011 arte helduko da Euskal Autonomia Erkidegoko herri askotan, besteak beste PPren presioen ondorioz.

2010ko urtarrila. Nahiz eta aurkako froga ugari izan, Begoña Urroz izendatu zuen ETAren lehenengo biktima Espainiako Gobernuak egindako lege batek.

  • Urtarrila. Gaztesarea itxiarazita
  • Martxoa. Espainiako Gobernuaren aginduz, ETAren lehenengo biktimatzat izendatu zuenaren omenez, ekainaren 27a bihurtu zen Espainiako Terrorismoko Biktimen Eguna.
  • ETAri droga trafiko egitea leporatu zitzaion.
  • Abuztua. "Gora ETA" eta "Euskadi Ta Askatasuna" oihukatu zutela dioen pertsona anonimo baten lekukotasuna froga nahikotzat hartuta, Espainiako Audientzia Nazionalak Aritz Labiano eta Haritz Garatxotenea urtebeteko kartzela zigorra betetzera zigortu zituen.
  • Uztaila. Espainiako Barne Ministerioak milioi bat euroko diru laguntza ematen zien terrorismoaren aurkako hogeita hamar erakunderi. Gehiena AVT erakundearentzat da.
  • Iraila. Askapena, "ETAren beso internazionala" delakoan inputatua.

2011ko urtarrila. Apurtu.org webgunea itxi zuten, ETAren alde zegoela egotzita.

2011tik ezker abertzalea de facto legala Bildurekin. Gutxira PPk gehiengo absolutua lortu zuen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hego Euskal Herrian maiatzean egindako toki hauteskundeetan, Bildu ilegalizatzeko besteak beste, poliziak froga hauek erabili zituen: D3Mren alde sinatzea, Gazte Topagunera joatea,[286] ilegalizatu dituzten alderdietakoa (Batasuna, EAE...) izan den ahaideren bat izatea.

  • Iraila. Basauriko jaietan ETAko presoen aldeko kartelak jartzeagatik, lau lagun urtebetera kondenatuta.[287]
  • Iraila. Espainiako erregearen diskurtsoaren parodia bat dela eta Koroa iraintzea eta Espainia iraintzea leporatzen diete altsasuko bi gazteei eta altsasuko alkateari. AVT eta Manos Limpias herri akusazioek egindako salaketaren ondorioz, Santiago Pedraz]] epailearen aurrean bi altsasuarrez deklaratu behar dute Madrilen. [288]. Bideoa gaur egun ere, ikusgai dago Youtuben [289]
  • Azaroa. Nafarroako Foru Erkidegoko Auzitegi Nagusiak Arbizun dauden ETAko presoen aldeko argazki eta pankartak kentzera behartu zuen udala. 2011ko azaroaren 20an Espainiako Gorte Orokorretarako hauteskundeak egin ziren. PPk gehiengo absolutua lortu zuen.

2012 urtarrila. Asturiasko Alberto Ortega Rivas gazteari, Tuentin ETAren alde eta Guardia Zibilaren aurka egindako irainengatik, urtebeteko kartzela zigorra.[290]

  • Otsaila. Audientzia Nazionalak kartzelara urte eta erdirako kondenatzen du Joseba Andoni Ullibarri Gasteiztarra. Arrazoia: PPko Teresa Jiménez Becerril "iseka egitea eta humiliatzea" 2010eko ekainean interneta erabiliz.[293]

2013ko apirila. Argi Gastaka, Telecincoko Anaia Handia saioan parte hartzen ari zen neska, Gran Hermanotik kanporatua, ETAri buruz egin zuen txantxa bategatik. Badirudi Víctimas del Terrorismo taldearen presioen ondorioz kanporatu zutela[294].

  • Ekaina. BurlataHerria.org web orria itxiarazita ETAren alde dagoelakoan[296].
  • Abuztua. Etxarri Aranatzeko jaietan txupinazoan ETAko presoen argazkiak ateratzeagatik ikerketa fiskaltzara eraman zuen Guardia Zibilak eta Polizia Foralak[297]
  • Urria. Bilboko prostituten erakunde bat, Askabide, ETAkidea delakoan inputatua izan eta gero, absolbitzen dute. Izatez, Herriko Taberna batekin errakuntza bat egon zela esan zuten geroago[300][301][302]. Errakuntza honen ondorioz, izen berdina zuen Zorrotzako Askabide taberna, Herriko Tabernen aurkako epaiketatik kanpo geratu zen.
  • Azaroa. www.ateakireki.com, www.egindezagunbideadonostia.com, www.etengabe.wordpress.com eta www.zarauzkoherrira.wordpress.com. webguneak itxiarazi zituzten, ETAren aldekoak zirela leporatuta.[304]
  • Abendua. Guardia Zibilaren arabera Nafarroako D eredua eta ikastolak, ia-ia ETAren eskuetan daude.[305]

2014ko urtarrila. Santiago Pedraz, Auzitegi Nazionaleko epailea, PPk eta hainbat taldek presionatua, Parot Doktrina baliogabetu eta gero Durangon euskal presoek egin zuten ekitaldia ez ilegalizatzeagatik.[306]

  • Urtarrila. Atxiloketak egon baino lehenago, atxiloketak egon direla informatzen dute Barne Ministeritzatik. Kasu honetan, ETAren abokatuak atxilotzen dituzte, ETAren agindupean lanean, eta ondorioz ETAkideak direlakoan.[307]
  • Ekaina. Guardia Zibilak Aritxulegiko gainean dagoen ‘gudarien basoa’ suntsitu eta lau lagun atxilotu zituen, «terrorismoa goratzea» leporatuta. Hildako euskal militanteen omenez landatutako haritzak eta hauek identifikatzeko hesolak eta txapak erauzi eta eraman egin zituzten.[308]
  • Apirila 21 atxilotu interneten sareetan "terrorismoaren" (gehienbat ETAren) aldeko idatziak egiteagatik interneten. Euskal Herritik gainera, atxilotuak Gaztela eta Leon, Galizia, Asturias eta Kataluniakoak dira. Atxilotutako bi adin txikikoak dira.
  • Abuztua. Guardia Zibilak 21 urteko gazte leitzarra inputatu zuen, bideo parodia batean terrorismoa gorazatzeaz akusatuta. Bideoko protagonista “ETAren aldeko pintadak” egiten agertzen dela argudiatuta atxilotu du poliziak. “Zakarrak botatzen” izenburupean, Leitzako Atekabeltz gaztetxeak antolatutako film laburren lehiaketako irabazlea da bideoa. [309]. Gaur egun, Youtuben jarraitzen du ikusgai [310]
  • Azaroa. 19 atxilotu, Interneten "terrorismoaren" (gehienbat ETAren) aldeko idatziak egiteagatik. Euskal Herriko atxilotuez gainera, badira Madrilgoak, Bartzelonakoak, Toledokoak eta Leongoak ere. 14 urteko beste bi gazte, inputatuta, arrazoi beragatik.[311] Hilabete bat geroago, Kataluniaren aurkako antzeko mehatxuak egitea, aldiz, ez da larria epaile batzuentzat.[312]
  • Abendua. Europak zigorrak batzeko 2008an hartu zuen erabakia aplikatu zuen Espainiak. Lege agindu hori ezartzea ahal zuen guztia atzeratu eta gero, erabakia hartu zuen. Frantzian zigorra bete zuten euskal presoei Espainian bete beharrekoa ez gutxitzeko neurriak hartu zituen PPk.[313]

2015ko urtarrila. Euskal presoen abokatuen eta Herrira erakundeko hiru lagunen aurkako sarekada.

  • Urtarrila. ETAko kide izandako Santiago Arrospide espetxeratua. Espainiako Gobernuak dioenez, hauek izan ziren arrazoiak: 1987ko atentatu baten ardura izan lezakeela, eta berriro atentatuak egin ahal dituela[314]. 2015eko maiatzan 17 urteko gartzela zigorra ezarri zioten Luis Antonio Buron Barba Espainiako fiskal nagusi ohia hiltzeko agindu omen zuelako [315]
  • Otsaila. De facto, biziarteko gartzela zigorra ezarri zen etakideentzat eta delitu oso larriak egin dituztenentzat.[317] Era berean, irakasle izatea debekatu zaie Dena da ETA ideiari jarraituz zigortutako pertsona guztiei. Interneten terrorismoari buruzko informazioa bilatzeak etakide bihur dezake pertsona bat.
  • Otsaila. Jorge Olaiz espetxeratua, salaketa anonimo baten ondorioz, etakideen laguntzarekin ihes egingo duelako arriskua dagoela argudiatuta. 13 urte ziegan eman eta gero kanpoan zeraman urte bat. Presio mediatiko baten ondorioz, jadanik artxibatuta zegoen 2002ko ekintza bat leporatu zioten eta epaitu baino lehen gartzelara sartu zuten. [318]
  • Martxoa. Fernando Grande Marlaskak, euskal presoen kartzelaldia murriztu edo ez erabakitzeko Luxenburgoko auzitegiari egin ahal zaion zuzeneko galdera eragozten du. Luxenburgok 15 hilabetean erantzungo luke. Horiek horrela, eta agian Estrasburgora helduko denez kasua, Europatik etorritako 2010eko legea beste 7 urte atzeratu ahal da, hau da, 2022raino.[319]
  • Abuztua. Nafarroako Gobernuak auzitara eramango zuen egunkari bat, institutu bat "etazalea" dela esateagatik. Hezkuntza Departamentuak azaldu zuen La Gaceta de los Negocios egunkariak "irain larriak" argitaratu zituela Iruñeko Iturrama institutuaren aurka.[320]
  • Abuztua. Bilboko epaitegi batek bertan behera utzi zuen 25ean, goizaldean Areatzan, Udalak jai egitarauaren barruan antolatuta, egitekoa zen presoen aldeko "txokolatada", Carlos Urkijok egindako eskaeraren ondorioz[323].
  • Abuztua. Tafallako festetan presoen alde egindako ohiko brindisean parte hartzeagatik hiru tafallar epaituko zituen Angela Murillok. Bi urteko kartzela zigorra, hiru urteko zaintzapeko askatasuna, bederatzi urteko inhabilitazioa eta 4.800 euroko isuna eskatu zituen fiskaltzak[324]
  • Iraila. Bermeon presoen alde egitekoak ziren bi ekitaldi bertan behera utzi zituen epaileak. Carlos Urkijo Espainiako Gobernuaren ordezkariaren eskaria aintzat hartu zuen Bilboko Administrazio Auzietarako Epaitegiak.[325]
  • Iraila. Santurtziko Mamarigako jaietan, espetxean dauden auzokideen senideen pregoia –pregoi ofizialaren ondotik egitekoa zena– eta igandean ospatu behar zuten «pintxo solidarioa» debekatu zituzten Carlos Urkijoren ekimenez.[326]
  • Iraila. Berri Txarrak Zaragozan egin behar zuen kontzertua debekatzea eskatzen du Alderdi Popularrak beraien ustetan ETAren alde dagoelako eta "terrorismoa goraipatzen du eta ETAko presoei babesa ematen die".[327]
  • Iraila. Guardia Zibilak lau pertsona atxilotu ditu goizaldean, Otxandion (Bizkaia), ustez terrorismoa goratzeagatik. Lau lagunek ustez Luzia Urigoitia Ajuria ETAko kideari uztailaren 25ean, Otxandion, egindako omenaldia antolatu, zuzendu eta koordinatu zuten.[328]
  • Iraila. Espainiako Poliziak Gasteizen eta Donostian zazpi gazte atxilotu zituen, eta aske utzi ditu gero, karguekin. Joan den urteko eta aurtengo Gasteizko jaietan ETAren ikurrak soinean eramatea leporatzen zieten.
  • Iraila. Herriko festetan udaletxeko balkoian zintzilik zegoen pankartarekin “terrorismoa goratzea” leporatu zioten Tafallako alkate Arturo Goldarazenari. EH Bildukoa [329]
  • Urria. Atarrabian presoen aldeko kalejira debekatu dute. Guardia Zibilaren txostenetan oinarrituta, "terrorismoa goratzeko aukera handia" dagoela ebatzi du Espainiako Auzitegi Nazionalak.[330]
  • Urria. "ETAkideak mikrobus batean sartzen dira", Jorge Fernández Díaz Barne ministroaren esanetan.[331][332]
  • Urria. ETBk emititutako Barrura begiratzeko leihoak dokumentalaren aurka jartzen dira Euskadiko PP, PSOE eta UPyD eta Covite. ETAren aldeko dokumentala da hauen iritziz, eta ondorioz, EITBk ETAren alde egin zuen. Besteak beste, Laura Garrido EAEko PPko bozeramailea, "ETAren historia kriminala zuritzen saiatzea" egotzi zion ETBri.[333]
  • Urria. "ETAkideak mikrobus batean sartzen dira", Jorge Fernández Díaz Barne ministroaren esanetan.[334][335]
  • Urria. Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu zen Hezkuntza Departamentuak Imanol Haranburu izendatu zuela Hizkuntza Eskolen eta Egiaztapenen bulegoko buru izateko. UPNk salatu zuen gobernuak «ETAko kide ohi bat» jarri zuela Hezkuntzako goi kargu batean, eta «terrorismoaren biktimekiko sentsibilitaterik eza» erakutsi duela. UPNren oharrean zioen Haranburu 1988an atxilotu zutela ETAko kide izatea egotzita, eta 21 urteko espetxe zigorra ezarri zizkiotela. 2003an Nafarroako Parlamenturako AuB ren zerrendatan 17. postuan aurkeztu zela gaineratu zuen. Handik gutxira, foru agindu bidez, Jose Luis Mendoza Hezkuntza kontseilariak atzera egin zuen.[336]

2016ko urtarrila. Juan Antonio Chicharro erreserbako jeneral espainiarraren iritziz, "badirudi eurek (ETAkideak) agintzen dutela Nafarroan eta erregea bera ere bere erreinuak bistatzea debekatzeko gai dira”.[337].

  • Urtarrila. 04/08 sumarioan inputatutako 35 lagunek ez zituzten kartzelan sartu, Dignidad y Justiciak eta AVT Terrorismoaren Biktimen Elkarteak osatutako herri akusazioarekin eta fiskaltzarekin akordioaren ondorioz. ETAri laguntza ematea egotzita, «erakunde terroristako kide» izatea leporatu zien fiskalak. Auzipetuek, akusazioak onartu, eta aitortu zuten Espainiako legeria urratu zutela beren jardunean. «Indarkeriaren erabilera ororekiko arbuioan» beren konpromisoa agertu zuten, horrela biktimei «eragin zaien minaren aitortza eta erreparazioa» egiteko.[338].
  • Otsaila. Gora Alka-ETA zioen kartel bat erakusteagatik Madrilen atxilotu eta bost egunetako espetxealdia jaso zuten bi titiritero. Ikuskizunean "terrorismoa goratu" zutelakoan espetxeratu zituen Auzitegi Nazionaleko Ismael Moreno epaileak eta bertan 5 egun pasatu zituzten. Ihes egiteko eta delitua errepikatzeko arriskurik ez dagoela iritzita egin du Fiskaltzak eskaera. Hala ere, ustez terrorismoa goratzeagatik leporatutako delituak mantendu ditu epaileak bi titiriteroen aurka. [339]. 5. egunean, epaileak ontzat eman zuen Raul Garcia Perez eta Alfonso Lazaro de la Torre titiriteroek espetxeratze aginduaren aurka jarri zuten helegitea. Dena dela, baldintzapean aske utzi zituzten. Egunero joan behar izan ziren epaitegira, eta Espainiako Estatutik ateratzea debekatu zieten, pasaportea kenduta. Akusatuen defentsaren argudioak entzun ostean, epaileak uste zuen lotura familiarraren ondorioz, ez zirudiela "Justizia saihesteko" (hau da ihes egiteko) asmorik zutenik[340].
  • Otsaila. Poliziak gazte bat identifikatu zuen Ourenseko inauterietan, titiriteroz jantzita, Gora Alka-ETA lelodun kartel bat soinean eramateagatik[341].
  • Otsaila. Inauterietan bizkarrean titiriteroz mozorrotuta Gora la cuchufl-ETA zihoen kartel bat eramateagatik, Gijóneko neska bat eta berarekin zihoazten lagunak identifikatzen ditu poliziak.[342].
  • Otsaila. Jorge Fernández Díaz, Espainiako Barne Ministroaren arabera, ETA desiatzen dago Espainian PSOE eta Podemosen arteko gobernu eraketa bat.[343]
  • Iraila. Lekeitioko udala Covitek inputatu zuen bere udaletxean ETAkidea izan zen Andoni Gabiola alkatearen aulkian esertzea utzi ziolako.[344]
  • Urria. Hernaniko Institutu bat Covitek inputatu zuen bertan, Gudari Egunean ikasle batzuk ETAkide batzuen argazkiak erakusteagatik.

[345]

  • Urria. Altsasun, larunbat goizaldean, 04:55ean, gazte batzuk Guardia Zibil batzuen eta bere neskalagunen aurkako borroka bat dela eta, ETAk Altsasun (Geroa Baiko alkatea izanda) gobernatzen duela ziurtatzen dute komunikabide batzuk[346][347][348]
  • Urria. Felipe Gonzalezen aurkako Escrache bat dela eta, ABC egunkariak ETAren aldeko banderak daudela idazten du. ETAren aldeko bandera omen zena, ETAren presoak Euskal Herrira hurbiltzearen aldeko bandera zen.[349]
  • Azaroa. ETAk bere ekintzat bertan behera utzi eta bost urte beranduago, Altsasuko zazpi gazte gartzeleratu zituzten terroristatzat (hots ETAkideak) hartuz bertako jaietan goizeko 3:15ak inguru bi guardia zibilekin egondako lizkarren ondorioz. Carmen Lamela epailearen aginduz gartzelara bihaldu zituzten. Lizkarretan min gehien egin zuena guardia zibil bat izan zen, eskumako orkatila apurtu omen ziotelako[350][351].

2017ko martxoa. Alfonso Alonso EAEko PPren presidentearen arabera, Iñigo Urkullu lehendakaria «ETAren bozeramaile»a zen. Preso politikoak gerturatzeko Jaurlaritzaren proposamenaren harira esan zituen hitz hauek[352].

Ondorioak akusatu eta inputatuentzat[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batzuk ez dituzte inputatu. Beste batzuk inputatuak baina absolbituak izan dira. Inputatuak eta zigortuak egon diren asko ere badaude. Azkenik, oraindik hainbeste talde eta norbanako oraindik ez dira epaituak izan.

  • Inputatuak izan ez direnak:

PSOE, Podemos, Pablo Iglesias Turrión, Iker Acero, Juan Carlos Monedero, Ram Manikkalingam, Ronnie Kasrils, Chris Maccabe, Nafarroako irakasleak, Nafarroa Bai, Burgosen Etakide mozorrotu ziren gazteak.

  • Inputatuak baina absolbituak:

Patxi Lopez, Juan José Ibarretxe, Arkaitz Estiballes, Jon Maia, Gaztesarea (baina inputazioak ekarri zituen ondorioz itxi behar izan zuten web gune hau), [[Udalbiltza, AEK, 26/11 auzia, Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna (II-HE), Gorka Agirre, Juan Mari Arzak, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Euskaldunon Egunkaria, La Tuerka (Facu Díaz), Apurtu.org, Askapeña

  • Zigortuak:

(Parentesien artean bere ideologia edo alderdi politikoa agertzen da). Hala eta guztiz, zigorren aldea nabaria da: Batzuentzat urte luzeko gartzela zigorra eta beste batzuentzat adibidez isuna edo/eta urte batzuetarako, funtzionarioa izateko aukera kendu.

Arnaldo Otegi (ezker abertzalea), Juan Mari Atutxa (EAJ), Gorka Knörr (EA), Kontxi Bilbao (EB), Asel Luzarraga, KAS, Pablo Hasél (komunista), Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB), Askatasuna, Asier Arraiz, Pepe Rei, Blanca Rosa Bruño Aspiroz, María Isabel Bruño Aspiroz (aizpak, enpresariak) "zerga iraultzailea" ordaintzeagatik epaituak), Herriko Tabernak,

  • Oraindik epaitu gabeak edo epaiketetan:

Topatu.info,

Ondorio politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondorio politikoak Espainian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batzuetan, Dena da ETA ideiak Polizia Nazionalaren aurka ere jo du, Faisan aferan adibidez.

Epaile espainiarrak presionatu eta batzuetan hauek presioaren aurkako protesta publikoa egin dute. Epaileei egindako presioa eta bere independentzia eza ikusita, botereen banaketaren printzipioa urratuta ikusi dute askok. Azken kasua, ETAkoek Frantziako kartzeletan preso egindako urteak ez gehitzea dira. Europar Batasunetik datorren lege bat eta ziuraski Estrasburgon amaituko duena, Parot Doktrinaren kasuan gertatu zen bezela.[353]

Hego Euskal Herrian lan egiten duten Estatuko poliziak (Guardia Zibila, Polizia Nazionala) gainerako tokietan baino soldata gehiago kobratzen dute, bataz beste 640 euro gehiago eta 30 eguneko "atseden berezia", "arriskuagatik dagoen geigarria" delakoagatik. Aldi berean, polizia horien lan ia esklusiboa da ETAren inguruko lana kontrolatzea, hots: kale borroka, kontrolak eta Dena da ETAren inguruko guztia. Gaur egun Hego Euskal Herrian 10.000 pertsona baino gehiago kobratzen du ETAren aurkako plus bat. Epaileak, fiskala, poliziak eta Barne ministerioko funtzionarioak besteak beste. "Terrorismoaren sortzen duen arriskuagatik" eta baita ere "gizartearen aldetik sufritzen duten bazterketagatik"[354]

Frantzian, Espainian darabilten politika antzekoa egiten dute baina batzuetan Frantziar estatuak ez du Espainiako Gobernuaren politika jarraitu, Aurore Martinen kasuan gertatu zen bezala adibidez.

Beste batzuetan, Kongresura eztabaida bitxiak heldu dira . Adibidez, UPyDk Espainiako gobernuari ingelesezko Wikipediaren aurka egitea eskatu zion 2013ko abenduan, bertan idatzita zegoena, euskal gatazkari buruz ematen zuen iritzia ez zela ona ezta legezkoa esanez. [355]

2015eko urtarrilean, Bilboko PPren egoitza, ETAren aurkako diruarekin ordaindu omen zela azaleratu da.[356] Izatez, 80. hamarkadatik aurrera, Espainian diru asko mugitu da ETAri aurre egiteko helburu teorikoarekin. Azkenengoetako bat Mario Fernandez, Kutxabankeko lehendakari ohiarena da. Mikel Cabiecesi lansaria ematea aitortu zuen. Antonio Basagoiti, Iñaki Anasagastiren arabera— 2012ko hasieran egindako dei batek eragin zuen Kutxabankek Cabiecesi «lan irteera bat» ematea. Cabieces aferan, Mario Fernandez bere burua zuritu zuen «idatzi gabeko lege» bat zegoela esanda eta ETAren biktimen aldeko trataera hau, gobernu eta alderdi guztiekin funtzionatu duela azken 30 urteotan. [357]

2016ko amaieran, ETAren gaiak Espainiako politikan oso gutxitan azaleratzen ziren gaiak ziren. Batzuetan eugunkari edo komunikabide batzuk ateratzen zuten gaia De Juana Chaosen kasuarekin adibidez[358] , beste batzueten gobernuak berak ateratzen zuen ETAk Podemos eta PSOEren arteko gobernu bat nahi zuela esanez[359] eta askotan euskal preso poliltikoen aurkako irmotasuna mantentzen zuela aitortzeko egiten zituen adierazpenak ziren.[360]. Hala eta guztiz, orokorrean Alderdi Popularrak gobernatutako gobernuak ETAren arloan berdin jarraitu zuen.

Aurrekoaren ondorioz bi gauza kontraesankorrak mantentzen ditu gaur egun: ETA jadanik garaituta dagoela esaten du egun batean eta hurrengo egunean ETA desegin behar dela, armak entregatu eta barkamena eskatu. Tesi honen iritziz ETA ez dagoenez guztiz garaituta, aldi berean ETAkideak jazarri eta Altsasuko gazteei gertatu zitzaien moduan, ETAkidetzat jende asko hartu eta horien aurkako jazarpenak eta zigorrak daude. Besteak beste gartzelan sartu eta Euskal preso politikoekin Espainiako presondegietan urrunketa eta sakabanaketa mantentzen du azken urteetan ezer gertatu izan ez balitz bezala.

Guzti honen ondorioz, besteak beste ETA Europako erakunde ilegal armatu zaharrena bihurtu da. Alde berean, Espainiako komunikabideentzat noizean behin agertzen den gaia bihurtu zen.[361].

Ondorio politikoak Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hego Euskal Herriarentzat, politika baldintzatuta dago egoera honengatik. Hala eta guztiz batez ere UPyD eta PP alderdiek eta era leunago batean PSE alderdiak, ideia honen alde hitz egiten dute behin eta berriro.

ETAko presoen aldeko eskubideen alde egoteagatik, presioa jazan dutenak ere badira. Gotzon Sánchezen kasua adibidez. Coca Colarentzat aktore moduan lan egin zuen iragarki bat erretiratzea erabaki zuen enpresak, Dignidad y Justicia taldeak aktoreak Herrira erakundeko ekintzetan parte hartu zuela salatu ondoren. [362] Horren ondorioz, normalean baino oztopo gehiago topatu ditu lana lortzeko. Honekin lotuta eta antzeko egoeran, Unax Ugalde aktorea dugu. Lasa eta Zabalaren pelikula egitea eskeini ziotenean, lasai eta gustora hartu zuen izatez, sumarioan oinarritutako pelikula bat izan zen. [363] Hala eta guztiz, berak egindako Iñigo Iruinen paperaren ondorioz, lana topatzea neketsuago bihurtu zaio. [364].

Dena da ETA indarrean eta Alderdien Legea indarrean egoteak Hego Euskal Herriko politika baldintzatzen jarraitzen du. EH Bildu noizean behin ilegalizatua izango delaren mehatzupeak jazotzen baititu[365]. Aldi berean, kasu gutxi batzuetan, Euskadiko Alderdi Popularraren aldetik politika aldaketa bat eskatu da, baina Madriletik politika bera jarraitzeko agindu diete alderdikide zehatz hauei, Arantza Quirogari gertatu zitzaion moduan[366].

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Nazio Batuen Erakundearentzat, Madrilgo 2004ko martxoaren 11ko atentatuak, ETAk egin zituen. Espainiako Gobernuaren presioaren ondorioz, egun horretan bertan ETAri egotzi zioten atentatuak eta akta bat sinatu zuen ETAren aurka. NBEko "The Security Council" edo euskaraz, Babeserako Kontseiluak, ezin du akta bat aldatu behin sinatu eta gero, beraz horrela geratu da eta horrela dago bere internetekon orrietan.[369]
  • 2007ko azaroan Alfredo Pérez Rubalcabaren iritziz, kale borrokan parte hartzen duten %30a ETAn amaitzen zuten. Era kontraesankorrean, 2000. urtetik aurrera, Espainiako zigor legeetarako, kale borrokarekin harremana zuten pertsonak, ETAkideak ziren eta ETAren aurkako neurri berberak esartzen zizkieten. [370]
  • 2011tik, ETAk bere ekintza armatuak bertan behera utzi zituenetik, 3000 bizkarzain baino gehiago geratu dira langabezian. Askok 6000 euro baino gehiago kobratzen zuten hilero. ETAren kontura, diru pilo bat xahutu dela baieztatzen du SUPek, poliziako sindikatuak. [371]
  • 2015ean Mario Fernandez, Kutxabankeko lehendakari ohia, Mikel Cabiecesi lansaria ematea aitortu zuen. Antonio Basagoiti, Iñaki Anasagastiren arabera— 2012ko hasieran egindako dei batek eragin zuen Kutxabankek Cabiecesi «lan irteera bat» ematea. Cabieces aferan, Mario Fernandez bere burua zuritu zuen «idatzi gabeko lege» bat zegoela esanda eta ETAren biktimen aldeko trataera hau, gobernu eta alderdi guztiekin funtzionatu duela azken 30 urteotan. [372]
  • ETAren aurkako borrokan, Estatuak diru gehien gastatu omen dena indemnizazioetan da. Kasu batzuetan berebilezko istripuak kenduta, indemnizazioak ez dira lortzen erruduna dirurik ez badu eta horrela gertatzen da %90 kasutan.[373]

Terrorismoaren arloko kasuetan aldiz, Estatuak ordaintzen du errudunak dirurik ez badu.

  • Hamas erakunde palestinarra 2014ko abendutik jadanik ez da terroristatzat hartzen Europar Batasunean. Izan ere epaileentzat, 2003an Europar Batasuneko buruzagiek Hamas terroristen taldean sartu zuten soilik interneten eta komunikabideetan agertzen diren berriengatik. Urte horren urrian Tigre Tamilekin antzeko erabakia hartu zuen Europako Auzitegi Gorenak. [374]
  • 2015ean Iñaki de Juana Chaos ETAko kideak epaitegietan “ebatzi gabeko auziak” dituela azaldu zuen Iñigo Urkulluk. Lehendakariaren ahotan, Justizia Ministerioak auzia “aztertu” eta “beharrezkoa baldin bada, estradizioa eskatu beharko du”.[375]

Izatez Iñaki de Juana Chaosen akusazioa hauxe da: Iñaki egon ez zen eta bere omenez Donostiako Alde Zaharrean eginiko ekitaldian irakurritako gutun batean agertzen ziren gauza batzuk. Espainiako Audientzia Nazionalean ekitaldi horretan irakurri zen gutun horren inguruan deklaratzera deitu zuten ETAren aldeko esaldiak zirela eta berak idatzi zituela esanez. Iñakik, Belfasten zegoela, berak idatzitako gutuna zela ukatu zuen.

  • XXI. mendean, ETAkideak izan direnak, nahiz eta gartzelatik atera eta libre egon kargurik gabe, ETAkide izaten jarraitzen dute komunikabide askorentzat. Ondorioz, ETAkidetzat salatuta, era publikoan bere iritzia ematea galarazten saiatzen dira Mikel Zubimendiri ETBrekin gertatu zitzaion moduan.[377][378].
  • Goikoarekin arreman zuzenean, ETAren inguruko atxiloketak daudenean, izen-abizenak agertzen dira eta baita bere argazkiak ere. XXI. mendetik aurrera ez dira "ustezko ETAkideak" baizik eta zuzenean ETAkideak. Nahiz eta gartzelatik atera eta epaituak ez izan ere, ETAkide izaten jarraitzen dute Espainiako komunikabide gehienetan. [379]
  • 2015ean Interneten eta euskaraz bakarrik ia 62.000 sarrera daude "ETAko buruzagiak" googlelen sakatu eskero. Izan ere, Espainiako indar armatuentzat, gobernuentzat edo eta epaileentzat, ehundaka (agian milaka) ETAkide ETAko buruzagiak izan omen dira.[380]. Googelen gaztelaniaz "Jefes de ETA" sakatuta, 382.000 sarrera daude.
  • 2016ko hasieran, ETAk armak bertan bera utzi lau urte pasa zirenetik eta PPk lau urte boterean egon eta gero, ETAren aldeko gorazarraren epaiketak bozkoiztu ziren.[381]
  • 2016ko azaroa. ETAran aurkako azker 109 bizkartzainak langabezian geratzen dira ETA desagertu eta bost urte pasatu eta gero.[382]
  • 2016ko azaroaren 18ean Donostia 2016k euskal ETAko presoen artelanak zentsuratu zituen "terrorismoaren biktimak mindu ditzakete"lako Pablo Berastegi D2016ko zuzendari nagusiak esan zuenaren arabera eta eta Denis Itxaso Gipuzkoako Kultura diputatuaren laguntasunarekin. Beste presoen artelanak ez ziren kendu. Komisarioak haserre agertu ziren erabakiarekin.[383]
  • 2016ko azaroaren 30ean «ETA ez» zioen kartela kendu zuen Gasteizko Udalak.[384]
  • 2017ko urtarrilean Podemos alderdia "ETAko presoen alde antolatzen da" El Mundo egunkariaren lehen orrialdean agertzen den titulua da. Izatez, Ahal dugu alderdiko kide zehatz batzuk eta era pertsonalean ETA edo ETAkidetzat hartu diren presoen eskubideen aldeko urtarrileko Sarek antolatutako manifestaziora joan ziren besterik gabe.[385]
  • 2017ko urtarrila. Bilbolko Alderdi Popularraren iritziz, ETAren jaiotza Sabino Aranaren ideologiaren ondorioa da. Hau da, Sabino Aranaren ideologia berdin ETA .[386]
  • 2017ko ekainean, Imanol Ariasek ETAk ematen zion beldurraren ondorioz, bere diruaren zati bat "Panamako paperetan", paraiso fiskalean zituela esan zuen.[387]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   , http://www.publico.es/politica/increibles-miembros-eta.html .
  2.   El Diario, http://www.eldiario.es/escolar/ETA_6_58854139.html .
  3.   El Huffington post, http://www.huffingtonpost.es/2013/03/cosas-que-son-eta_n_2948012.html .
  4.   Deia, http://www.deia.com/2015/01/20/politica/euskadi/=el-parlamento-denuncia-la-estrategia-del-todo-es-eta-del-gobierno-de-rajoy .
  5.   Unidad Cívica por la República, http://www.unidadcivicaporlarepublica.es/index.php/opinion-actualidad/politica/-793-el-qtodo-es-etaq-de-garzon-se- .
  6.   El País, http://ccaa.elpais.com/ccaa/2014/01/14/paisvasco/1389702893_883510. .
  7.   , http://www.onceuponatimeinobanos.com/todo-es-eta.html .
  8.   , http://m.publico.es/politica/1369081/juristas-denuncian-el-sin-sentido-del-registro-de-malos-ciudadanos-que-prepara-el-pp .
  9. http://www.grupotortuga.com/IMG/pdf/Mil_y_2_coces.pdf
  10. {{erreferentzia|url=http://avt.org/juridico/la-avt-y-dignidad-y-justicia-mantendremos-la-acusacion-de-integracion-en-organizacion-terrorista-contra-egunkaria/256
  11. http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html
  12. http://www.elmundo.es/espana/2016/11/16/582c8c4ce5fdea13028b4621.html
  13. http://politica.elpais.com/politica/2016/10/26/actualidad/1477488319_848342.html
  14.   Minuto Digital.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2010/02/01/banderas-de-apoyo-a-eta-en-un-acto-de-la- .
  15.   «El ministro del ‘todo es ETA’», , Deia, http://www.deia.com/2014/10/23/politica/estado/el-ministro-del-todo-es-eta .
  16.   , http://uztarria.eus/aktualitatea/1271071810. .
  17. {{erreferentzia|url=http://archive.is/20120629060416/e-pesimo.blogspot.com/2007/04/carta-del-director-pedro-j-ramrez-la.html Carta del Director, Pedro J. Ramírez, La "joint-venture"], publicada en el diario El Mundo el 15 de abril de 2007.
  18. Folleto de la "Campaña de la Memoria" promovida por Luis del Pino en su bitácora.
  19. Luis del Pino: «Los enigmas del 11-M. 3. ¿Participó ETA en el 11-M?», Libertad Digital.
  20. «Los indicios que apuntan a ETA», gehigarria, Libertad Digital.
  21. Jaime Ignacio del Burgo (PPko diputatua): «España tras el 11-M (3)», Libertad Digital, 2006-06-22. Aipua:
    « Y aunque no haya prueba que demuestre su implicación en el 11-M, mientras no se lleve a cabo una investigación rigurosa y a fondo de todos los datos que apuntan a una estrecha amistad entre etarras e islamistas, tejida dentro y fuera de las cárceles españolas, la idea de una colaboración operativa no puede ser descartada de raíz. La hipótesis del 11-M como un atentado de encargo no puede descartarse.  »
  22.   , https://ignaciotrillo.wordpress.com/2014/03/11/21912/ .
  23.   Noticias La Información, http://noticias.lainformacion.com/espana/podemos-se-desmarca-de-eta-y-denuncia-una-campana-informativa-para-difamarles_otkq6wPrdBNDgWKV3YAwo7 .
  24.   , http://noticias.lainformacion.com/policia-y-justicia/ejecucion/ts-confirma-las-penas-a-3-condenados-por-quemar-cajeros-en-pamplona-en-2008_BSbPhAvTvca7LpCmVoFXP1/ .
  25. =http://baietz.org/?q=eu/node/3120
  26. {{erreferentzia|url=http://www.elcorreo.com/bizkaia/politica/201405/18/preso-txomin-lesende-libertad-20140518181059.html
  27. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-seis-meses-tareas-socioeducativas-dos-menores-enaltecer-eta-20150502124735.html
  28.   El diario, http://www.eldiario.es/politica/PSE-criticas-San-Sebastian-detenciones_0_216628509.html .
  29. (Gaztelaniaz)  La Vanguardia, http://www.lavanguardia.com/politica/20131104/54393059706/jorge-fernandez-eta-derrotada-rendicion.html .
  30. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/espana/2014/02/01/52ece106268e3ebd4f8b456e.html .
  31.   Berria, http://www.berria.eus/albisteak/105645/bideko_kontrolak_justifikatu_ditu_guardia_zibilen_batasunak.htm .
  32. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/castilla-y-leon/noticia-fernandez-diaz-asegura-eta-infinitamente-mas-debil-pp-no-parara-disuelva-20140131200043.html
  33. http://www.berria.eus/albisteak/133568/arma_guztiak_frantziako_poliziaren_esku_daude.htm
  34. http://www.elmundo.es/espana/2017/04/08/58e7fa00468aeb575e8b4597.html
  35. http://cronicadecanarias.es/eta-se-rinde-ante-el-estado/
  36. http://www.elmundo.es/espana/2017/04/24/58fce31c22601da7448b457f.html
  37. {{erreferentzia|url=http://www.heraldo.es/noticias/aragon/teruel_provincia/teruel/2014/06/05/gustavo_alcalde_quot_eta_esta_vencida_policiamente_pero_disuelta_quot_292251_303.html
  38. http://www.europapress.es/nacional/noticia-aznar-dice-eta-no-politicamente-derrotada-partidario-marcas-no-esten-instituciones-20170705175200.html
  39. {{erreferentzia|url=http://politica.elpais.com/politica/2013/05/04/actualidad/1367698168_978732.html
  40. {{erreferentzia|url=http://www.noticiasdegipuzkoa.com/2015/01/17/politica/la-muerte-de-uribetxebarria-alivia-la-presion-de-las-victimas-sobre-el-pp
  41. {{erreferentzia|url=http://perso.wanadoo.es/agusromero/nc45/ppconflictovasco.htm
  42.   , http://www.argia.eus/blogak/xabier-letona/2015/01/12/pixa-buru-gainean-madrilek-euskal-gizarteari/ .
  43. {{erreferentzia|url= ttp://elprogreso.galiciae.com/noticia/341534/erc-dice-que-la-politica-penitenciaria-solo-busca-la-venganza-con-eta
  44. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1996/02/07/espana/823647623_850215.html
  45. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/53360/0/atutxa/perfil/abandona/
  46. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2013/12/05/52a05b8461fd3dc2058b45a0.html
  47. {{erreferentzia|url=http://www.elcomercio.es/gijon/20090108/politica/ibarretxe-patxi-lopez-sientan-20090108.html
  48. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/441357/0/juicio/ibarretxe/otegi/%7Cegunkaria=20minutos
  49. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/11/17/espana/1258417026.html
  50.   , http://www.gsmspain.com/foros/h364572_Off-topic-Politica_Corte-Ingles-Retira-Discos-Soziedad-Alkoholika.html .
  51. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/73803/iritzi_artikulu_bat_argitaratzeagatik_inputatu_eta_deitu_dute_deklaratzera_gara_ko_zuzendaria.htm%7Cegunkaria= Berria
  52.   Naiz, http://www.naiz.eus/es/actualidad/noticia/20141218/espetxe-zigor-eskaerak-periko-solabarria-ernaiko-zazpi-kide-eta-topatu-infoko-batentzako# .
  53. {{erreferentzia|url=http://hoycinema.abc.es/noticias/20141014/abci-reportaje-201410132204.html
  54. {{erreferentzia|url=http://www.diariodeburgos.es/NoticiasFicha.aspx?Id=ZCE2E0598-955F-C75E-4F22187649F2AA71&ini=10
  55. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2015/03/12/5501b91f22601df5018b456d.html
  56. {{erreferentzia|url=http://www.publico.es/culturas/son-canciones-rapero-pablo-hasel.html
  57. {{erreferentzia|url=http://ccaa.elpais.com/ccaa/2013/06/20/paisvasco/1371765382_519233.html
  58. http://www.elmundo.es/deportes/2013/12/05/529fc31463fd3dc9058b4595.html
  59. http://www.elmundo.es/cronica/2000/CR270/CR270-01.html
  60. http://www.elmundo.es/deportes/2013/12/05/529fc31463fd3dc9058b4595.html
  61. http://ecodiario.eleconomista.es/elecciones-Autonomicas-2015/noticias/6724296/05/15/Aguirre-acusa-a-Carmena-de-liberar-etarras-e-incluir-abertzales-en-sus-listas.html#.Kku88F6MVJAttIx
  62. http://www.berria.eus/albisteak/117614/def_con_dos_taldeko_abeslaria_epaitzeko_agindu_du_auzitegi_nazionalak.htm
  63. http://www.deia.com/2016/03/23/politica/euskadi/cuatro-miembros-de-ata-no-iran-a-la-audiencia-nacional
  64. {{erreferentzia|url=http://www.ilustracionliberal.com/13-14/una-radiografia-del-terror-amparado-por-el-pnv-julio-vidorreta.html
  65. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-ts-anula-sentencia-condenaba-cope-jimenez-losantos-indemnizar-erc-decir-era-aliado-eta-20100204195102.html
  66. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/ideas/una-radiografia-del-terror-amparado-por-el-pnv-1275324049.html%7Cegunkaria= Libertad Digital
  67. a b c   «Pablo Iglesias ayudó a la red de apoyo a los presos de ETA», , El Mundo, http://www.elmundo.es/espana/2014/06/30/53b06a85e2704e2e3a8b4579.html .
  68.   Navarraconfidendial, http://www.navarraconfidencial.com/2010/04/06/una-parte-de-nafarroa-bai-ya-camina-con-eta .
  69.   El País, http://elpais.com/elpais/2011/02/16/actualidad/1297847827_850215.html .
  70. http://www.abc.es/20111018/espana/abci-alcaraz-201110181624.html
  71. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/espana/2013/11/21/528d1a930ab740620d8b4585.html
  72.   «Garzón apunta al sindicato abertzale LAB», , El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/espana/garzon-apunta-sindicato-abertzale-lab-20091015.html .
  73. http://www.elconfidencialdigital.com/politica/cachorros-ETA-independencia-socialismo-Segi_0_905909412.html
  74. http://www.abc.es/cultura/20140408/abci-nuevo-lider-sebastian-2016-201404072056.html
  75. http://www.elconfidencial.com/espana/2010-12-16/la-policia-investigo-durante-dos-anos-al-dirigente-del-pnv-gorka-aguirre-por-mediar-con-eta_241695/
  76. {{erreferentzia|url=http://www.diariocordoba.com/noticias/espana/arzak-subijana-siguen-imputados-declarar-pagos-eta_149803.html
  77. {{erreferentzia|url=http://www.diariocordoba.com/noticias/espana/arzak-subijana-siguen-imputados-declarar-pagos-eta_149803.html
  78.   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  79. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-eta-absueltas-empresarias-condenadas-pago-revolucionario-no-haber-prueba-fuera-voluntario-20121003161113.html
  80.   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  81.   , http://www.publico.es/espana/indignados-elche-denunciaran-alcaldesa-vincularlos.html .
  82. {{erreferentzia|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/10/20/actualidad/1413831587_443514.html
  83.   El Mundo, http://www.elmundo.es/cronica/2003/395/1052648864.htm .
  84. http://www.berria.eus/albisteak/15578/espainiako_poliziak_jesus_iruretagoiena_eta_pablo_muoz_atxilotu_ditu.htm
  85. http://www.berria.eus/albisteak/15578/espainiako_poliziak_jesus_iruretagoiena_eta_pablo_muoz_atxilotu_ditu.htm
  86.   Vózpopuli, http://vozpopuli.com/economia-y-finanzas/52326-eta-se-vale-del-derecho-al-olvido-para-eliminar-su-rastro-de-google .
  87.   Minuto Digital.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2010/02/01/banderas-de-apoyo-a-eta-en-un-acto-de-la- .
  88.   Minuto Digital.com, http://www.minutodigital.com/noticias/2010/10/07/%C2%BFtienen-relaciones-eta-y-las-madres-de-plaza-de-mayo .
  89.   , http://www.elmundo.es/elmundo/2009/09/05/internacional/1252122031.html .
  90. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/elmundo/2010/03/23/espana/1269337354.html .
  91. {{erreferentzia|url=http://www.malagahoy.es/article/espana/1975141/margallo/acusa/zapatero/perjudicar/las/extradiciones/etarras/desde/cuba.html
  92. (Gaztelaniaz)  Burbuja.info, http://www.burbuja.info/inmobiliaria/politica/368777-victimas-de-eta-piden-vigilar-al-cup.html .
  93. (Gaztelaniaz)  Público, http://www.publico.es/espana/gobierno-vasco-denuncia-guerra-sucia.html .
  94. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/elmundo/2010/01/08/comunicacion/1262946225.html .
  95. (Gaztelaniaz)  La Medialidad, https://lamedialidad.wordpress.com/2013/04/14/supremodesestimademandacope/ .
  96.   Gazte Iraultza, http://www.gazteiraultza.info/2014/02/elkartasuna-ez-da-delitua/ .
  97. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/elpais/2001/12/27/actualidad/1009444620_850215.html .
  98. (Gaztelaniaz)  Público, http://www.publico.es/espana/acoso-cooperativas-del-grupo-mondragon.html .
  99. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2003/02/13/espana/1045090816_850215.html .
  100. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/suplementos/negocioeuskera/elentramado.htm
  101. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2001/01/23/espana/980275318.html
  102. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/11/17/espana/1258417026.html
  103. {{erreferentzia|url=http://noticias.lainformacion.com/policia-y-justicia/terrorismo/iturgaiz-sostiene-que-eta-se-alia-con-nacionalismo-catalan-para-romper-espana_3MhBRF1t4rkjUnoalwtHM5/
  104. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencialautonomico.com/navarra/Festival-rock-dispersion-presos-ETA_0_2183781613.html
  105. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/87563/velascok_debekatu_egin_du_biharko_mobilizazioa.htm
  106. {{erreferentzia|url=http://m.deia.com/2013/08/23/politica/euskadi/la-audiencia-nacional-ordena-a-la-policia-grabar-actos-de-dos-comparsas-por-si-enaltecen-a-eta
  107. (Gaztelaniaz)  El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/archivo/2007/10/30/11_ibarretxe_sentara_banquillo_reunion_batasuna.html .
  108. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2007/01/17/espana/1168988411_850215.html .
  109. (Gaztelaniaz)  El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/archivo/2007/10/30/11_ibarretxe_sentara_banquillo_reunion_batasuna.html .
  110. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2006/11/03/espana/1162508421_850215.html .
  111. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/eta/lucha_antiterrorista/garzon.html
  112. {{erreferentzia|url=https://www.google.es/search?q=mexico+con+eta&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=fgk5VZazNLGp7AaZ0oGQAQ#q=aek+eta
  113. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2010/04/13/espana/1271109605_850215.html
  114. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1998/07/16/espana/900540001_850215.html
  115. (Gaztelaniaz)  Diarioya, http://www.diarioya.es/content/un-etarra-demuestra-que-bildu-es-eta .
  116. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/2011/05/14/opinion/1305324007_850215.html .
  117.   , http://www.rtve.es/noticias/20120615/segi-echa-cierre-como-cantera-eta-tras-33-anos-violencia-adoctrinamiento/536302.shtml .
  118.   Berria, http://www.berria.eus/albisteak/107940/seina_urteko_espetxe_zigorra_eskatu_du_fiskalak_askapenako_bost_kiderentzat.htm .
  119.   Berria, http://www.berria.eus/albisteak/107940/seina_urteko_espetxe_zigorra_eskatu_du_fiskalak_askapenako_bost_kiderentzat.htm .
  120. (Gaztelaniaz)  Deia, http://www.deia.com/2015/02/26/politica/euskadi/-el-fiscal-pide-6-anos-de-carcel-para-hasier-arraiz-por-integracion-en-eta- .
  121. (Gaztelaniaz)  Europa Press, http://www.europapress.es/nacional/noticia-an-absuelve-20-responsables-udalbiltza-kursaal-20110120132333.html .
  122.   , http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150421/xabier-alegria-aske-geratu-da-zortzi-urteren-ostean .
  123.   , http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20100903/218796/eu/Txilen-epaitu-eta-erruduntzat-jo-dute-Asel-Luzarraga-idazle-eta-musikaria .
  124. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/federico-jimenez-losantos/el-pacto-psoe-pnv-pasa-por-eta-19516/
  125. {{erreferentzia|url=http://www.farodevigo.es/espana/2014/02/15/cospedal-acusa-psoe-pactar-aliados/968047.html
  126. {{erreferentzia|url=http://falange.es/contenido/2013/10/30/el-psoe-continua-alineandose-con-eta/
  127. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/opinion/editorial/eta-cambia-de-estrategia-6998/
  128. {{erreferentzia|url=http://noticias.terra.es/2010/espana/0204/actualidad/el-supremo-revoca-la-sentencia-que-condenaba-a-losantos-a-indemnizar-a-dirigentes-de-erc.aspx
  129.   «Pablo Iglesias ayudó a la red de apoyo a los presos de ETA», , El Mundo, http://www.elmundo.es/espana/2014/06/30/53b06a85e2704e2e3a8b4579.html .
  130. {{erreferentzia|url=http://www.europapress.es/nacional/noticia-condenan-tres-anos-carcel-20-dirigentes-batasuna-integracion-colaboracion-eta-20140730151240.html
  131.   Diario Ya, http://www.diarioya.es/content/un-etarra-demuestra-que-bildu-es-eta .
  132. {{erreferentzia|url=http://www.navarraconfidencial.com/2010/04/06/una-parte-de-nafarroa-bai-ya-camina-con-eta/
  133. {{erreferentzia|url=http://blogs.periodistadigital.com/navarraenpie.php/2009/08/19/nafarroa-bai-una-bomba-de-relojeria
  134. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=339935
  135. {{erreferentzia|url=http://www.eldiario.es/clm/PP-Torrijos-IU-Podemos-ETA_0_352064982.html
  136. {{erreferentzia|url=http://www.larazon.es/1260-erc-y-si-con-los-presos-etarras-ILLA_RAZON_424925#.Ttt1ObH5NUMGW1A
  137. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/05/18/castillayleon/1242633220.html
  138. {{erreferentzia|url=http://politica.elpais.com/politica/2011/10/01/actualidad/1317424180_448565.html
  139. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencial.com/espana/cataluna/2014-10-03/un-informe-policial-liga-al-nucleo-duro-de-la-asamblea-catalana-con-eta-y-terra-lliure_224353/
  140. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/09/19/espana/1379543696.html
  141. http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/opinion/enrique-villar-delegado-vasco-gobierno_76023.html
  142. http://www.informacionsensible.com/news/4813/Aguirre-enfanga-el-debate-por-Madrid-y-acusa-a-Carmena-de-hacer-guinos-a-ETA/
  143. http://www.euskadicuba.org/index.php/es/euskadi-cuba/245-abc-califica-de-entente-castrista-proetarraa-a-euskadi-cuba-y-cubainformacion
  144. http://www.esdiario.com/539711399/Las-imagenes-que-prueban-la-relacion-de-Podemos-con-el-chavismo-y-ETA.html
  145. (Gaztelaniaz)  Minuto Digita.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2008/11/12/una-carta-del-lider-de-ami-evidencia-la-relacion-de-la-organizacion-gallega-con-eta .
  146. ,{{erreferentzia|url=http://www.elconfidencial.com/espana/2013-04-15/eta-sigue-incorporando-militantes-para-conservar-su-capacidad-de-amenaza_197628/
  147.   Diario de León, http://www.diariodeleon.es/noticias/espana/eta-fundo-egunkaria-asumio-control-diario-nacimiento_68863.html .
  148. http://elpais.com/diario/2007/01/17/espana/1168988409_850215.html
  149. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/464986/0/canal/eta/internet/
  150. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/2014/04/09/el-entorno-etarra-se-moviliza-contra-vox-en-san-sebastian/
  151. http://www.elmundo.es/elmundo/2003/09/29/espana/1064819349.html
  152. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-25-11-2001/abc/Nacional/la-revista-kale-gorria-dirigida-por-pepe-rei-dedico-reiterados-ataques-a-la-ertzaintza_62107.html
  153. http://www.infolibre.es/noticias/politica/2015/11/30/eduardo_inda_imputado_por_vincular_diario_gara_con_eta_41492_1012.html
  154. http://www.cubainformacion.tv/index.php/manipulacion-mediatica/60693-abc-califica-de-entente-castrista-proetarraa-a-euskadi-cuba-y-cubainformacion
  155.   «Garzón apunta al sindicato abertzale LAB», , El Confidencial, http://www.elconfidencial.com/espana/garzon-apunta-sindicato-abertzale-lab-20091015.html .
  156. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-22-02-2007/abc/Nacional/ela-sigue-el-dictado-de-eta-y-se-enfrenta-al-pnv-por-la-y-ferroviaria_1631616239798.html
  157. {{erreferentzia|url=https://www.foropolicia.es/foros/la-red-de-eta-en-la-educacion-ikasle-abertzaleak-t50044.html
  158. {{erreferentzia|url=http://terroristasnogracias.blogspot.com.es/2013/12/el-proetarra-lab-y-el-sat-de-sanchez.html
  159. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3300480/herriko-tabernen-auziko-zigorrak-berretsi-ditu-auzite-gorenak/
  160. http://www.grupotortuga.com/La-Audiencia-Nacional-declara-que
  161. http://elpais.com/diario/2008/01/06/espana/1199574009_850215.html
  162. {{erreferentzia|url=http://eldia.es/agencias/8054348-TERRORISMO-ETA-PP-pide-G-Vasco-explique-falsos-expedientes-UPV-etarras
  163. {{erreferentzia|url=http://www.paisvasco-informacion.com/2012/02/elkarri-lokarri-la-coordinadora-que.html
  164. {{erreferentzia|url=http://www.diariodeburgos.es/noticia/Z9D2ACE20-97DA-2350-6F97D1795AF2558B/20131012/estrasburgo/puede/liberar/mas/100/asesinos/etarras/violadores
  165. {{erreferentzia|url=http://www.diario-octubre.com/2013/10/23/el-tribunal-de-estrasburgo-tambien-es-eta/
  166. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-02-11-2001/abc/Nacional/ibarretxe-prima-con-subvenciones-a-grupos-afines-a-eta-y-discrimina-a-sus-victimas_56989.html
  167. {{erreferentzia|url=http://www.paisvasco-informacion.com/2013/02/el-movimiento-proetarra-euskal-herrian.html
  168. http://eldia.es/agencias/8168882-ETA-PRESOS-Sare-ve-intento-criminalizarla-investigacion-policial-ordenada
  169. http://www.deia.com/2016/03/23/politica/euskadi/cuatro-miembros-de-ata-no-iran-a-la-audiencia-nacional
  170.   ABC, http://www.abc.es/hemeroteca/historico-26-06-2006/abc/Nacional/el-juez-imputa-a-los-empresarios-navarros-por-dar-de-forma-voluntaria-54000-euros-a-eta_1422183516290.html .
  171.   Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1785/003/001/2014-02-25/zarata_handia_bakegintzaz_mintzatzeko.htm .
  172.   Argia, http://www.argia.eus/argia-astekaria/2393/barregura-kezka-eta-amorrua .
  173. {{erreferentzia|url=http://m.deia.com/2013/08/23/politica/euskadi/la-audiencia-nacional-ordena-a-la-policia-grabar-actos-de-dos-comparsas-por-si-enaltecen-a-eta
  174. http://www.abc.es/20091219/nacional-terrorismo/utiliza-catequesis-para-atraer-20091219.html
  175. Nunca Maishttp://elpais.com/diario/2003/02/13/espana/1045090816_850215.html
  176. http://www.ccma.cat/324/Un-regidor-del-PP-compara-els-assistents-a-la-Via-Catalana-amb-terroristes-dETA/noticia/2172734/
  177. http://www.europapress.es/nacional/noticia-aguirre-compara-escraches-matonismo-seguidores-eta-20130414221925.html
  178. http://www.elplural.com/2013/10/22/teofila-vuelve-a-liarla-y-compara-las-manifestaciones-con-los-atentados-de-eta/
  179. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/05/07/espana/1367928539.html
  180. http://www.vilaweb.cat/noticia/4145385/20130922/millo-pp-compara-lindependentisme-catala-eta-diu-pitjor.html
  181. http://sociedad.elpais.com/sociedad/2012/10/16/actualidad/1350400031_179002.html
  182. http://www.abc.es/20091219/nacional-terrorismo/utiliza-catequesis-para-atraer-20091219.html
  183. http://www.larazon.es/opinion/el-puntazo/apologia-etarra-en-el-festival-de-san-sebastia-MB3704178#.Ttt1kdt4Em38Hhi
  184. http://m.deia.com/2016/11/18/politica/euskadi/la-prision-preventiva-merodea-por-altsasu
  185. http://www.larazon.es/espana/el-ultimo-ordago-proetarra-un-muro-popular-YB3461331
  186. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/2011/07/29/vinculan-al-athletic-de-bilbao-con-eta/
  187. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/nacional/el-historico-silencio-de-la-real-sociedad-con-eta-1276411252/
  188.   El País, http://elpais.com/diario/2006/11/03/espana/1162508421_850215.html .
  189. {{erreferentzia|url=http://www.publico.es/espana/chikos-del-maiz-actuaran-sevilla.html
  190.   Arenazero, http://www.arenazero.net/foros/cine-musica-y-libros/los-chikos-del-maiz-acusados-de-grupo-pro-etarras-por-el-pp-sevillano .
  191. (Gaztelaniaz)  Lahaine, http://www.lahaine.org/mm_ss_est_esp.php/la-alcaldesa-de-valencia-lleva .
  192. {{erreferentzia|url=http://www.minutodigital.com/actualidad2/2010/02/01/banderas-de-apoyo-a-eta-en-un-acto-de-la-cnt/
  193. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-13-01-2007/abc/Valencia/un-grupo-exhibe-fotos-de-terroristas-en-un-festival-patrocinado-por-el-ayuntamiento-de-onteniente_153896239553.html
  194.   Minuto Digita.com, http://www.minutodigital.com/actualidad2/2008/11/12/una-carta-del-lider-de-ami-evidencia-la-relacion-de-la-organizacion-gallega-con-eta .
  195. (Gaztelaniaz)  Libertad Digital, http://foro.libertaddigital.tv/threads/9043-La-Oreja-de-Van-Gogh-y-su-afines-ETA .
  196. (Gaztelaniaz)  Hazte Oír, http://www.hazteoir.org/alerta/grupo-proetarra-actua-en-las-fiestas-de-berriozar-navarra .
  197. {{erreferentzia|url=http://avt.org/comunicados-y-noticias/la-avt-denuncia-la-participacion-de-soziedad-alkoholica-betagarri-banda-bassotti-piperrak-y-lendakaris-muertos-en-el-festival-aupa-lumbreiras/442
  198. {{erreferentzia|url=https://navarradisidente.wordpress.com/2009/12/18/terreno-del-ayuntamiento-para-un-concierto-pro-eta/
  199. http://www.berritxarrak.net/berri-txarrak-taldearen-adierazpena/
  200. http://hispanismo.org/temas-de-portada/2040-no-al-concierto-proetarra-en-cantabria.html
  201. Eskorbuto http://www.sipepol.es/por-que-se-financian-actividades-de-pro-etarras-con-dinero-publico/
  202. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2014-06-24/alcaraz-las-palabras-de-iglesias-son-apologia-del-terrorismo-1276522201/
  203.   Naiz, http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150322/pablo-gorostiaga-aske-geratu-da .
  204. {{erreferentzia|url=http://izquierdahispanica.org/2012/gordillo-eta-y-debilidades-de-iu/
  205. {{erreferentzia|url=http://www.valenciafreedom.com/foro/34-actualidad/24755-joan-tarda-erc-enaltece-descaradamente-el-terrorismo-de-eta-en-pleno-congreso.html
  206. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2014-12-30/willy-toledo-enfervorecida-estrella-de-un-concierto-proetarra-sois-el-mejor-ejemplo-1276537063/
  207. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  208.   , http://www.elmundo.es/elmundo/2004/01/30/cultura/1075465654.html .
  209. http://blogs.periodistadigital.com/blogdelpaisvasco.php/2007/12/09/pedro-almodovar-insulta-a-las-victimas-y
  210. {{erreferentzia|url=http://jenesaispop.com/2013/04/18/140687/fermin-muguruza-no-podra-actuar-en-alcala/
  211. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  212. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/12/paisvasco/1357992706.html
  213. http://www.lavanguardia.com/cultura/20030901/51262780445/manu-chao-suspende-sus-conciertos-en-malaga-y-murcia-por-las-quejas-de-victimas-del-terrorismo.html
  214. {{erreferentzia|url=http://www.20minutos.es/noticia/488826/0/acero/detenido/eta/
  215. {{erreferentzia|url=http://www.marca.com/2011/01/05/futbol/equipos/real_sociedad/1294221190.html
  216. http://www.libertaddigital.com/deportes/kelme-retira-su-patrocinio-a-oleguer-por-apoyar-al-sanguinario-etarra-de-juana-chaos-1276298606/
  217. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-06-02-2002/abc/Nacional/la-audiencia-nacional-confirma-el-procesamiento-de-pepe-rei-por-pertenencia-a-eta_76603.html
  218.   Norte de Castilla, http://enlaescuela.elnortedecastilla.es/2014/edicion2014/agendasocial/=42848-los-dos-jovenes-gamonal-disfrazaron-etarras-seran-juzgados.html .
  219. http://www.diariocordoba.com/noticias/cordobalocal/etarra-teresa-toda-abandona-prision_845551.html
  220. http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/pamplona_comarca/pamplona/2015/12/01/el_ayuntamiento_denuncia_articulo_inda_por_llamar_etarra_asiron_346502_1702.html
  221. http://www.diariocordoba.com/noticias/cordobalocal/etarra-teresa-toda-abandona-prision_845551.html
  222. {{erreferentzia|url=http://www.periodistadigital.com/periodismo/prensa/2015/01/05/mundo-eta-farc-ira-contrabando-crimen.shtml%7Cegunkaria=Periodista Digital|hizkuntza=es
  223. a b c d e   El Imparcial, http://www.elimparcial.es/noticia/69493/Los-Lunes-de-El-Imparcial/Florencio-Dominguez:-Las-conexiones-de-ETA-en-America.html .
  224. {{erreferentzia|url=http://www.diariodesevilla.es/article/aniversario11m/1726350/m/y/la/teoria/la/conspiracion.html
  225. {{erreferentzia|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2002/5304.html
  226.   El País, http://politica.elpais.com/politica/2012/05/18/actualidad/1337373025_977227.html .
  227. {{erreferentzia|url=http://www.elpais.com.uy/opinion/editorial/otra-vez-mezclados-uruguay-y.html
  228. http://www.abc.es/20121004/internacional/abci-plomo-chavez-capriles-201210041155.html
  229. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2012/01/22/domingo/1327207954_850215.html
  230. (Gaztelaniaz)  ABC, http://www.abc.es/20110626/espana/abci-santuario-frances-201106260237.html .
  231. {{erreferentzia|url=http://www.libertaddigital.com/espana/2013-06-17/noruega-financia-con-115-millones-un-proyecto-protagonizado-por-batasuna-1276493053/
  232. http://www.telecinco.es/informativos/nacional/DyJ-apunta-CNI-financiador-Conferencia_0_1302000955.html
  233. {{erreferentzia|url=http://www.elconfidencialdigital.com/politica/cachorros-ETA-independencia-socialismo-Segi_0_905909412.html
  234. http://www.berria.eus/paperekoa/2042/004/001/2016-01-14/biktimak_aintzat_hartu_eta_karguak_onartuta_libre_dira_0408_auzikoak.htm
  235. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/1984/01/06/espana/442191603_850215.html
  236. {{erreferentzia|url=http://www.lamarea.com/2014/12/10/silencio-y-ocultacion-de-la-tortura-en-espana/
  237. {{erreferentzia|url=http://www.diarioinformacion.com/nacional/2014/10/07/espana-condenada-investigar-torturas-etarra/1553286.html
  238. (Gaztelaniaz)  El País, http://elpais.com/diario/1997/06/08/espana/865720821_850215.html .
  239. (Gaztelaniaz)  La Voz de Galicia, http://www.lavozdegalicia.es/espana/2010/02/21/0003_8308654.htm .
  240. (Gaztelaniaz)  Periodista Digital, http://www.periodistadigital.com/periodismo/prensa/2015/01/05/mundo-eta-farc-ira-contrabando-crimen.shtml .
  241. (Gaztelaniaz)  Iniciativa de Debate, http://iniciativadebate.org/2014/09/07/de-como-se-inundo-de-droga-el-pais-vasco-y-espana-en-los-anos-80-y-90-el-informe-navajas/ .
  242.   , http://elpais.com/diario/1996/08/22/espana/840664807_850215.html= El País .
  243. http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2004/04/16/2596531.shtml
  244. http://www.berria.eus/paperekoa/1484/008/001/2013-11-23/bizikidetza_ariketa_bihurtu_da_joseba_goikoetxearen_omenezko_ekitaldia.htm
  245. {{erreferentzia|url=http://igormeltxor.com/el-pnv-colaboro-en-el-cierre-de-egin/
  246. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2001/10/20/espana/1003528801_850215.html
  247. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2001/10/20/espana/1003528801_850215.html
  248. http://www.elmundo.es/elmundo/2009/09/05/internacional/1252122031.html
  249. http://red.diariocritico.com/noticia/24908/noticias/a-otegi-se-complica-la-vida:-detenido-en-san-sebastian-cuando-se-disponia-a-hacer-una-rueda-de-prensa.html
  250. http://politica.elpais.com/politica/2013/10/21/actualidad/1382384326_267715.html
  251. http://www.rtve.es/noticias/20111128/otegi-cree-mayoria-absoluta-pp-puede-ser-ventaja-para-paz/478706.shtml
  252. http://www.publico.es/espana/urkullu-insolito-eta-quiera-entregar.html
  253. http://www.huffingtonpost.es/2013/05/27/interior-no-tiene-informe_n_3342403.html
  254. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3509724/etaren-agiria--fernandez-diaz-etari-desegitea-geratzen-zaio/
  255. http://www.argia.eus/albistea/katalunian-militarki-esku-hartu-behar-zela-esan-zuen-jenerala-nafarroako-gobernuaren-aurka
  256. http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html
  257. http://politica.elpais.com/politica/2016/10/15/actualidad/1476532098_053112.html
  258. http://elpais.com/diario/1996/04/09/espana/829000820_850215.html
  259. http://elpais.com/diario/2001/12/02/espana/1007247608_850215.html
  260. http://www.elmundo.es/elmundo/2010/03/26/paisvasco/1269600224.html
  261. http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/opinion/enrique-villar-delegado-vasco-gobierno_76023.html
  262.   ABC, http://www.abc.es/espana/20140328/=abci-combatir-kale-borroka-201403272209.html .
  263. http://clientes.vianetworks.es/personal/angelberto/racismogallina.htm
  264. http://www.abc.es/hemeroteca/historico-27-03-2001/abc/Colaboraciones/gallinas-vascas_20573.html
  265. http://elpais.com/diario/2001/03/31/paisvasco/986067616_850215.html
  266. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/elpais/2002/02/05/actualidad/1012900621_850215.html
  267.   , http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2002/02/11/957414.shtml .
  268.   , http://www.diariocordoba.com/noticias/temadia/manifestacion-eta-medem-antes-gala_103201.html .
  269. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2004/04/20/espana/1082477218.html
  270. {{erreferentzia|url=http://www.abc.es/hemeroteca/historico-27-04-2004/abc/Nacional/la-guardia-civil-requisa-las-ocho-armas-expuestas-en-el-museo-sobre-eta_9621186176942.html
  271. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2004/05/02/paisvasco/1083526804_850215.html
  272. {{erreferentzia|url=http://elpais.com/diario/2004/02/22/espana/1077404408_850215.html
  273. {{erreferentzia|url=http://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/gara_2014-10-29-06-00/hemeroteca_articles/acebes-busco-fondos-para-el-medio-que-insistio-en-atribuir-a-eta-el-11m
  274.   Gara, http://gara.naiz.eus/idatzia/20061015/art184566.php .
  275. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/eta/entorno/jarrai.html
  276. =http://www.diarioinformacion.com/portada-alicante/2221/rubalcaba-advierte-30-ciento-violencia-callejera-acaba-eta/689419.html
  277.   , http://elpais.com/diario/2008/01/16/espana/1200438022_850215.html .
  278.   , http://blogs.periodistadigital.com/juanfrommknecht.php/2008/01/16/la-denuncia-de-torturas-dentro-de-la-est .
  279.   , http://www.abc.es/20101027/espana/portu-admite-manual-torturas-20101027.html .
  280. http://elpais.com/elpais/2008/05/27/actualidad/1211876229_850215.html
  281. http://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/11/espana/1221157791.html
  282. {{erreferentzia|url=http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20081221/112956/es/A-pesar-no-ser-ETA-querian-juzgarnos-si-fueramos
  283.   Gara, http://gara.naiz.eus/paperezkoa/20120601/344537/eu/Espetxe-zigorra-2009ko---Korrikan-euskal-presoen-argazkiak-erakustegatik .
  284.   «Lekeitio lamenta que Interior dé un plazo de 24 horas borrar pintadas de ETA», , El Correo, http://www.elcorreo.com/alava/20090630/mas-actualidad/politica/lekeitio-lamenta-interior-plazo-200906301802.html .
  285. (Gaztelaniaz)  Diario de Navarra, http://www.diariodenavarra.es/20090814/navarra/el-juez-imputa-duenos-dos-bares-pamplona-retirar-fotos-etarras.html?not=2009081402215976&dia=20090814&seccion=navarra&seccion2=tribunales .
  286.   «El ministro del ‘todo es ETA’», , Deia, http://www.deia.com/2014/10/23/politica/estado/el-ministro-del-todo-es-eta .
  287.   , Espainiako Administrazio publikoa, http://laadministracionaldia.inap.es/noticia.asp?id=1104744 .
  288. {{erreferentzia|url=http://guaixe.eus/altsasu/1386949390120
  289. {{erreferentzia|url=https://www.youtube.com/watch?v=ecR2dGOO66s
  290.   , https://docs.google.com/file/d/0B8lscQcayf3KODIxNTliMDctMzkzZS00ZmRmLWJhZWMtYzk4ODZkMDI0MWVj/edit?pli=1 .
  291. http://larepublica.es/2012/01/23/la-policia-pide-no-escribir-en-twitter-gora-eta-para-no-hacer-apologia-del-terrorismo/
  292. https://eu-es.facebook.com/argia.astekaria/posts/179432992156657
  293. http://www.elmundo.es/elmundo/2012/02/29/espana/1330521110.html#comentarios
  294. http://www.elcorreo.com/vizcaya/20130502/television/argi-pringada-estan-intentando-201305021000.html
  295. {{erreferentzia|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/04/26/paisvasco/1366988060.html
  296. =http://www.ateakireki.com/2013/06/burlata-la-audiencia-nacional-cierra.html
  297. http://www.diariovasco.com/rc/20130804/mas-actualidad/nacional/investigan-homenaje-presos-ayuntamiento-201308041851.html
  298.   «Jone Artolaren izendapena atzera bota du Bilboko epaitegi batek», , Berria, http://www.berria.eus/albisteak/82718/jone_artolaren_izendapena_atzera_bota_du_bilboko_epaitegi_batek.htm .
  299. http://www.europapress.es/euskadi/noticia-urquijo-pide-directora-general-eitb-no-incluye-programacion-actuaciones-pirritx-eta-porrotx-20130912154418.html
  300. http://www.elmundo.es/elmundo/2013/10/16/espana/1381948243.html
  301. https://noticias.terra.es/toman-una-asociacion-de-ayuda-a-prostitutas-por-una-herriko,6136f3cf686c1410VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html
  302. http://www.berria.eus/albisteak/84804/36_lagun_eseriko_dira_gaur_gazteek_utzitako_akusatuen_aulkian.htm
  303. http://euskalerriairratia.eus/irunerria/1425586168908
  304.   Europapress, http://www.europapress.es/nacional/noticia-audiencia-nacional-cierra-cuatro-paginas-web-dos-perfiles-twitter-facebook-vinculacion-herrira-20131113171757.html .
  305. http://www.elmundo.es/espana/2013/11/21/528d1a930ab740620d8b4585.html
  306.   Diario.es, http://www.eldiario.es/politica/Pedraz-Twitter-prohibir-expresos-ETA_0_214878705.html .
  307. http://www.publico.es/actualidad/interior-anuncia-operacion-eta-produzca.html
  308. {{erreferentzia|url=http://hiruka.eus/komunitatea/Ukberri/1421261788931
  309. {{erreferentzia|url=http://www.argia.eus/albistea/leitzako-gazte-bat-inputatu-dute-bideo-parodia-batean-egindako-pintadengatik
  310. {{erreferentzia|url=https://www.youtube.com/watch?v=KY4dmSzrWnY
  311.   , http://igcprofesional.org/2014/11/06/19-/detenidos-por-apologia-del-terrorismo-en-las-redes-sociales .
  312.   , http://es.blastingnews.com/politica/2014/12/pedir-con-vehemencia-una-bomba-para-cataluna-no-es-delito-00202075.html .
  313.   , http://www.berria.eus/paperekoa/1841/002/001/2014-12-04/euskal_presoei_kartzelaldia_murriztea_eragotziko_dien_legea_indarrean_da.htm .
  314. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/paperekoa/1753/004/001/2015-01-20/santi_arrospide_berriz_atxilotu_dute_27_urte_espetxean_pasatu_ondoren.htm.
  315. {{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/albisteak/111657/hamazazpi_urteko_espetxe_zigorra_ezarri_diote_santiago_arrospideri.htm
  316.   Canarias Semanal, http://canarias-semanal.org/not/15183/el-ex-secretario-de-estado-rafael-vera-justifica-la-guerra-sucia-de-los-gal .
  317.   EITB, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/2886002/=zigor-kodea--biziarteko-kartzelazigorra-salatu-du-oposizioak .
  318. =http://www.ahotsa.info/albistea/jorge-olaiz-vuelve-a-prision-tras-13-anos-de-carcel-por-una-causa-de-2002-que-ya-fue-archivada
  319.   , http://www.diariovasco.com/politica/201503/20/conflicto-audiencia-nacional-elevar-20150320002011-v.html .
  320. http://www.berria.eus/albisteak/113934/nafarroako_gobernuak_auzitara_eramango_du_egunkari_bat_institutu_bat_etazalea_dela_esateagatik.htm
  321. http://www.berria.eus/albisteak/113965/auzitegiak_ibarrako_jaien_txupinazoa_debekatu_du.htm
  322. http://www.berria.eus/dokumentuak/dokumentua1489.pdf
  323. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3429438/areatza-txokolatada-presoak--epaileak-utzi-du/
  324. http://www.argia.eus/albistea/gaur-epaituko-dituzte-tafallako-hiru-bizilagun-presoen-aldeko-topa-egiteagatik
  325. http://www.berria.eus/albisteak/114297/bermeon_presoen_alde_egitekoak_ziren_bi_ekitaldi_bertan_behera_utzi_ditu_epaileak.htm
  326. http://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20150909/mamarigako-auzokideak-urquijoren-debekuez-ez-al-dira-konturatzen-egiten-ari-diren-erridukuluaz
  327. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3458786/berri-txarrak-pp-zentsura--zaragoza-kontzertua/
  328. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3470294/terrorismoa-goratzea--hiru-pertsona-atxilotu-dituzte-bizkaian/
  329. www.argia.eus/albistea/tafallako-alkatea-inputatu-dute-presoen-eta-iheslarien-aldeko-pankarta-bategatik
  330. http://www.berria.eus/albisteak/115528/debekatu_egin_dute_atarrabian_presoen_alde_egitekoa_zen_ekitaldia.htm
  331. http://politica.elpais.com/politica/2015/09/23/actualidad/1443009199_952968.html
  332. http://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2015-10-03-07-00/hemeroteca_articles/lehen-dena-zen-eta-orain-mikrobus-batean-sartzen-da
  333. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3578536/polemika-etbk-barrura-begiratzeko-leihoak-dokumentala-eman-duelako/
  334. http://politica.elpais.com/politica/2015/09/23/actualidad/1443009199_952968.html
  335. http://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2015-10-03-07-00/hemeroteca_articles/lehen-dena-zen-eta-orain-mikrobus-batean-sartzen-da
  336. http://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2015-10-10/mendozak_atzera_egin_eta_jarraipen_batzordera_deitu_du_eh_bilduk.htm
  337. http://www.argia.eus/albistea/katalunian-militarki-esku-hartu-behar-zela-esan-zuen-jenerala-nafarroako-gobernuaren-aurka
  338. http://www.berria.eus/paperekoa/2042/004/001/2016-01-14/biktimak_aintzat_hartu_eta_karguak_onartuta_libre_dira_0408_auzikoak.htm
  339. http://www.berria.eus/albisteak/119429/aske_uzteko_eskatu_eta_terrorismoa_goratu_izana_ukatu_dute_titiriteroek.htm
  340. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3827338/epaileak-utzi-ditu-titiriteroak-fiskaltzak-eskatu/
  341. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/3827338/epaileak-utzi-ditu-titiriteroak-fiskaltzak-eskatu/
  342. http://elventano.es/2016/02/identificada-una-joven-disfrazada-de-titiritera-con-un-cartel-que-ponia-gora-la-cuchufl-eta.html
  343. http://www.deia.com/2016/02/10/politica/estado/duras-criticas-a-fernandez-diaz-por-decir-que-eta-espera-como-agua-de-mayo-a-psoe-y-podemos-
  344. http://www.elconfidencial.com/ultima-hora-en-vivo/2016-09-19/covite-denunciara-al-ayuntamiento-de-lekeitio-por-homenaje-a-un-preso-de-eta_1017023/
  345. http://politica.elpais.com/politica/2016/10/04/actualidad/1475597399_932777.html
  346. http://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/4445808/bi-guardia-zibili-eta-haien-bikotekideei-eraso-egin-diete-altsasun/
  347. http://www.republica.com/en-el-anden/2016/10/20/5-anos-sin-eta/
  348. http://paralalibertad.org/de-esos-polvos-alsasua/
  349. http://www.abc.es/espana/madrid/abci-banderas-proetarras-violento-boicot-felipe-gonzalez-universidad-autonoma-201610191648_noticia.html
  350. http://www.eldiario.es/norte/navarra/ultima_hora/Prision-detenidos-Alsasua-lesiones-terroristas_0_580242993.html
  351. http://www.elmundo.es/espana/2016/11/16/582c8c4ce5fdea13028b4621.html
  352. http://www.berria.eus/paperekoa/1842/004/001/2017-03-23/rajoyri_ongi_iruditzen_zaio_etaren_armagabetzea_baina_trukerik_gabe.htm
  353. http://www.elespanol.com/espana/20160922/157485181_0.html
  354. http://www.diariovasco.com/politica/201410/13/personas-cobran-plus-anti-20141006000532-v.html
  355.   , http://www.eldiario.es/politica/UPyD-Gobierno-Wikipedia-ETA-conflicto_0_203680084.html .
  356.   , http://www.argia.eus/pp .
  357.   , http://www.argia.eus/blogak/urko-apaolaza/2015/02/10/kutxabank-bost-bertsio-eta-hamaika-galdera/ .http://www.deia.com/2016/10/14/politica/euskadi/interior-liga-el-acercamiento-de-presos-a-la-disolucion-de-eta
  358. http://www.elmundo.es/espana/2016/07/25/5795ebecca47413f678b45fb.html
  359. http://www.elmundo.es/espana/2016/02/09/56ba6abd22601d40308b4636.html
  360. http://www.deia.com/2016/10/14/politica/euskadi/interior-liga-el-acercamiento-de-presos-a-la-disolucion-de-eta
  361. http://www.diariovasco.com/politica/201502/02/organizacion-terrorista-longeva-20150202000446-v.html
  362.   , http://www.baietz.org/?q=eu/node/5043 .
  363.   , http://www.diariovasco.com/culturas/cine/201410/16/pablo-malo-molesto-porque-20141016144045.html .
  364.   , http://blogs.elcorreo.com/gran-cinema/2014/10/11/unax-ugalde-he-perdido-trabajos-por-hacer-una-pelicula-sobre-eta/ .
  365. http://gaceta.es/noticias/instan-gobierno-ilegalizar-bildu-pruebas-relacion-eta-23092016-1315
  366. http://www.berria.eus/albisteak/115646/quirogak_dimisioa_eman_du.htm
  367.   , http://www.theguardian.com/film/2003/sep/22/festivals.londonfilmfestival2003 .
  368.   , http://elpais.com/diario/2003/09/18/cultura/1063836001_850215.html .
  369.   , Nazio Batuen Erakundea, http://www.un.org/press/en/2004/sc8022.doc.htm .
  370. =http://www.diarioinformacion.com/portada-alicante/2221/rubalcaba-advierte-30-ciento-violencia-callejera-acaba-eta/689419.html
  371. {{erreferentzia|url=https://www.google.es/search?q=dirua+xahutu&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=345UVbOJDsXasATS5oBo
  372.   , http://www.argia.eus/blogak/urko-apaolaza/2015/02/10/kutxabank-bost-bertsio-eta-hamaika-galdera/ .
  373.   Diario Sur, http://www.diariosur.es/20080728/malaga/nueve-cada-diez-victimas-20080728.html .
  374. {{erreferentzia|url=http://internacional.elpais.com/internacional/2014/12/17/actualidad/1418809308_848116.html
  375.   EITB, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/2983090/lehendakaria--inigo-urkullu-elkarrizketatu-du-onda-cero-irratiak/ .
  376.   Noticias de Navarra, http://www.noticiasdenavarra.com/2015/03/17/politica/navarra/upn-psn-y-pp-condenan-la-limpieza-nacional-y-crimenes-contra-la-humanidad-cometidos-por-la-izquierda-abertzale-y-eta .
  377.   , http://www.elmundo.es/pais-vasco/2015/01/28/54c8b19ae2704e460c8b4572.html .
  378.   , http://www.lavanguardia.com/television/programas/20150128/54424073429/etb-eta-tertuliano-terrorismo.html .
  379. {{erreferentzia|url=http://www.diariojaen.es/jaen/item/65759-dos-etarras-salen-de-la-carcel
  380. (Gaztelaniaz)  El Mundo, http://www.elmundo.es/eta/organizacion/jefes.html .
  381. http://www.publico.es/politica/audiencia-multiplica-cinco-numero-sentencias.html
  382. http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/2016/11/27/los_ultimos_109_escoltas_navarra_pais_vasco_despedidos_noviembre_501627_300.html
  383. http://www.berria.eus/albisteak/128793/preso_politikoek_egindako_lanak_zentsuratu_ditu_donostia_2016k.htm
  384. http://www.berria.eus/paperekoa/5002220/007/005/2016-11-30/eta_ez_zioen_kartela_kendu_du_gasteizko_udalak.htm
  385. http://www.elmundo.es/pais-vasco/2017/01/11/58764612468aeb10528b4580.html
  386. http://www.naiz.eus/es/actualidad/noticia/20170111/el-pp-retira-la-mocion-para-quitar-a-sabino-arana-la-pasionaria-y-zumalakarregi-del-callejero-de-bilbo
  387. http://www.xlsemanal.com/personajes/20170609/imanol-arias-habla-problemas-fiscales-xlsemanal.html

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]