Edukira joan

Denali Borough (Alaska)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Denali
Denali Borough
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Alaska
Kodea02068
Denali Borough (Alaska) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Denali Borough (Alaska)
Denali Borough (Alaska)

Denaliren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak63°47′20″N 150°11′30″W / 63.788888888889°N 150.19166666667°W / 63.788888888889; -150.19166666667
Biztanleria1.619 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		33.092,07 km2
33.026 km2 (%99.8)
66,07 km2 (%0.2)
Dentsitatea0,05 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.denaliborough.com

Denali Borough Alaskako borough bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Healy da. Azken zentsuaren arabera 1.619 biztanle zituen 33.086 azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Denali Borough (Alaska) eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura −2,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (11,9 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 17,2 °C) eta hotzena urtarrila (−16,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −21,0 °C). Urteko prezipitazioa 592 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abuztua da (101 mm) eta lehorrena apirila (19 mm).

1925–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,5 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1991–2020 aldiko batez bestekoa (−2,9 °C) baino 0,8 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2014, 2016 eta 2019). Urterik beroena 2019 izan zen (−0,7 °C) eta hotzena 1956 (−6,2 °C).[1]


    Datu klimatikoak (Denali Borough)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -12.5 -7.9 -4.6 3.3 11.1 16.5 17.2 14.3 8.4 -1.0 -8.3 -10.9 2.1
Batez besteko tenperatura (ºC) -16.8 -12.9 -10.7 -2.5 5.1 10.5 11.9 9.4 3.9 -4.9 -12.3 -15.0 -2.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -21.0 -17.8 -16.7 -8.3 -0.8 4.5 6.6 4.4 -0.6 -8.8 -16.3 -19.2 -7.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 30 27 24 19 31 67 98 101 71 47 42 35 592
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1925–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (−2,9 °C).
192519752025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+2,6+0,3+2,0+1,2+1,0+0,4+0,1+0,1+1,1+1,2+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −20 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1925–2025
°C, 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (−2,9 °C)
+4 °C−4 °C
192519752025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 1.619 biztanle zeuden. Biztanleria osoa landa-eremuan bizi zen. Batez besteko adina 43,0 urtekoa zen, 44,4 urtekoa gizonezkoen artean eta 40,1 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 20,3 18 urtetik beherakoak ziren eta % 15,0 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 109,7 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 112,0 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea15501600165017001750180018501900200020052010201520202025Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 847 gizon, 772 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.06
 
85+
 
0.65
1.65
 
80-84
 
1.81
2.01
 
75-79
 
2.46
4.13
 
70-74
 
1.68
7.32
 
65-69
 
7.12
10.39
 
60-64
 
8.03
10.15
 
55-59
 
8.42
6.02
 
50-54
 
5.44
5.67
 
45-49
 
6.99
7.56
 
40-44
 
7.51
9.09
 
35-39
 
8.16
6.49
 
30-34
 
8.68
5.43
 
25-29
 
6.87
2.24
 
20-24
 
3.89
5.08
 
15-19
 
4.02
4.96
 
10-14
 
8.03
5.79
 
5-9
 
4.15
4.96
 
0-4
 
6.09
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 1.619 biztanle zeuden. Herritarren % 2,0 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 86,8 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 85,1[oh 3]; % 0,8 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,8; % 7,6 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,5; % 3,7 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,6; % 0,2 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,3 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2.[oh 4][5]

Arraza/etnia Alaskako mapa
Etnizitatea
2000
97,5 %
2010
97,7 %
2020
98,0 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
85,7 %
2010
90,5 %
2020
87,3 %
7,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 23,5 estatu berean jaiotakoak, % 67,6 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 6,2 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 43,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 56,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 49,6, biztanleria osoaren % 3,1); ondoren Latinoamerikan (% 20,3, % 1,3), Europan (% 17,1, % 1,1), Afrikan (% 8,9, % 0,6), Ozeanian (% 2,4, % 0,2) eta Ipar Amerikan (% 1,6, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Alaskako mapa
Jaioterria
23,5 %
67,6 %
6,2 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
43,9 %
56,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
49,6 %
20,3 %
17,1 %
8,9 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ozeania Ipar Amerika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 1.606 etxebizitza zeuden, horietatik % 46,6 okupatuta eta % 53,4 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 72,7 jabeek okupatutakoak ziren eta % 27,3 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 748 etxegune zeuden guztira, horietatik % 55,5 familia-etxeguneak ziren eta % 44,5 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 82,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 17,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 82,6 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 17,4 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 22 pertsona (biztanleria osoaren % 1,4).[7]

1.606etxebizitza
748okupatuak
22talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Alaskako mapa

544
204
858
Jabetzan (544) Alokairuan (204) Hutsik (858)

Etxegune motak

344
275
58
Ezkondutako bikotea (344) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (38) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (33) Bakarrik bizi (275) Beste norbaitekin (58)

Talde-bizilekuetako biztanleria

22
Beste (22)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 92,6k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 26,6k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 8,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19606838.4%10961.6%0
196424043.6%31156.4%0
196828245.8%19732.0%137
197237060.8%19632.2%43
197640257.1%24434.7%58
198044253.6%17220.8%211
198463870.2%22524.8%46
198852058.1%31335.0%62
199233529.5%36332.0%437
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
199624946.7%23944.8%45
200044773.3%11218.4%51
200431474.4%9823.2%10
200863751.5%56946.0%32
201229253.2%23442.6%23
201657649.4%45138.6%140
202066650.1%60645.6%57
202475458.4%48437.5%53

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 80.781 $ zen ( Alaskako mapa), eta familiena, 134.375 $. Per capita errenta 80.497 $ zen. Biztanleriaren % 8,3 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,2k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 14,9k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

80.781 $etxegunearen errenta mediana
134.375 $familiaren errenta mediana
80.497 $biztanleko errenta
% 8,3pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 9,9
% 6,4
% 8,5
% 13,5
% 6,7
% 11,7
% 14,9
< 10.000 $ — % 3,2 (18) 10.000-14.999 $ — % 5,7 (32) 15.000-19.999 $ — % 3,0 (17) 20.000-24.999 $ — % 9,9 (56) 25.000-29.999 $ — % 0,9 (5) 30.000-34.999 $ — % 2,3 (13) 35.000-39.999 $ — % 4,2 (24) 40.000-44.999 $ — % 1,6 (9) 45.000-49.999 $ — % 2,1 (12) 50.000-59.999 $ — % 6,4 (36) 60.000-74.999 $ — % 8,5 (48) 75.000-99.999 $ — % 13,5 (76) 100.000-124.999 $ — % 5,5 (31) 125.000-149.999 $ — % 6,7 (38) 150.000-199.999 $ — % 11,7 (66) ≥ 200.000 $ — % 14,9 (84)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Denali_Borough_(Alaska)&oldid=11832567"(e)tik eskuratuta