Edukira joan

Denbora Unibertsal

Wikipedia, Entziklopedia askea

Denbora Unibertsala (UT) Lurraren errotazioan oinarritutako denbora estandarra da. Denbora Unibertsalaren hainbat bertsio daude, segundo gutxi batzuen arabera. Gehien erabiltzen direnak Denbora Unibertsal Koordinatua (UTC) eta UT1 dira. UTren bertsio hauek guztiak, UTC izan ezik, Lurraren errotazioan oinarritzen dira urruneko zeruko objektuekiko (izarrak eta quasarrak), baina eskala-faktore bat eta beste doikuntza batzuekin eguzki denborara hurbiltzeko. UTC Nazioarteko Denbora Atomikoan oinarritzen da, segundo gehigarriak gehituta, UT1eko 0,9 segundotan mantentzeko.

Denbora unibertsala eta ordu estandarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ordu estandarra ezarri aurretik, munduko udalerri bakoitzak bere erloju ofiziala doitzen zuen, baldin bazeukan, Eguzkiaren tokiko posizioaren arabera (ikus eguzki denbora). Horrek ondo balio izan zuen Britainia Handian trenbide-bidaiak sartu ziren arte, eta horrek distantzia luzeetan nahiko azkar bidaiatzea ahalbidetu zuen erlojuaren etengabeko berregokitzea eskatzen zuen tren batek hainbat hiritan zehar egiten zuen eguneroko bidaian. Greenwich meridianoko ordua, Greenwicheko meridianoaren batez besteko eguzki denbora, arazo hau konpontzeko ezarri zen: Britainia Handiko erloju guztiak ordu honetara ezarri ziren tokiko eguzki eguerdia kontuan hartu gabe. [1] Erloju horiek sinkronizatzeko kronometroak edo telegrafia erabiltzen ziren.

2016az geroztik munduko ordu-eremu estandarrak. Zona bakoitzaren behealdean dagoen zenbakiak UTCra gehitu beharreko ordu kopurua zehazten du tokiko ordua bihurtzeko.

Ordu estandarra Sir Sandford Fleming eskoziar-kanadiarrak proposatu zuen Kanadako Institutuak Toronton 1879ko otsailaren 8an egindako bileran. Ordu-eremu estandarrak tokian tokiko erabil zitezkeela iradoki zuen, baina bere mundu-ordu bakarraren menpe zeuden, Denbora Kosmikoa deitu zuena. Proposamenak hogeita lau ordu-eremutan banatu zuen mundua, bakoitza 15 graduko longitudea hartzen duena. Eremu bakoitzeko erloju guztiak bata bestearen ordu berean ezarriko lirateke, baina ordubeteko aldea aldameneko eremuetakoekiko. Greenwicheko Errege Behatokiko tokiko ordua munduko ordurako gomendatutako oinarrizko erreferentzia gisa iragarri zen 1884ko urriaren 22an, Meridianoaren Nazioarteko Konferentziaren amaieran. [2] Kokapen hori aukeratu zen 1884rako karta nautiko eta mapa guztien bi herenek lehenengo meridiano gisa erabiltzen zutelako. Konferentziak ez zituen Flemingen ordu-eremuak onartu, deialdiaren xedetik kanpo zeudelako, hau da, denbora unibertsalerako oinarri bat aukeratzea (baita lehenengo meridiano bat ere) zen heburua.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Harry Rosehill. (31 May 2017). «Why Britain Sets Its Clocks To London» Londonist.com.
  2. Urriaren 13an egin zen bozketa.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]