Dike (geologia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Geologian, dikeak jatorri magmatikoa duten egitura tabularrak dira. Dikeak osatzen dituzten arrokak intrusiboak izan ohi dira.[1]

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dikeek beste gorputz arrokatsu edo geruza batzuk zeharkatzen dituzte. Horrenbestez dikeak, zeharkatzen dituzten arrokak baino gazteagoak izango dira. Bere itxurari dagokionez, inklinazio handiz sortzen diren formazioak dira, batzuetan ia bertikalak izatera iritsiz.

Hala ere, deformazioak jasan ditzakete, erabateko horizontaltasuna lortuz (sillak). Honen arrazoia, jatorri tektoniko baten erruz, zeharkatzen dituzten estratuen errotazioa da, horrela dike beraien errotazioa ere eraginez.

Lodiera oso desberdinak izaten dituzte, zentrimeto gutxi batzuetakoak eta hainbat metroko lodiera har ditzaketelako. Era berean, luzerak ere metro gutxi batzukoa edo kilometrikoa izan daiteke. Arroka igneo intrusiboak dira eta era oroko konposizioa izan ohi dute, basikotik ultra azidoraino.

Eraketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dikeak normalean multzoetan sortu ohi dira, dike taldekatzeak osatuz. Gutxitan aurkitu ahal izango dira dike bakartiak. Dikeen eraketa, espantsio indarrak dauden zona tektonikoetan gertatzen den fenomenoa da. Zona hauetan, magmaren igoera gauzatzen da eremu ahulenetik, azkenean, magma azaleratu eta guztiz kristaldu arte. Prozesu honetan sortzen diren gorputzei dikeak deritze. Esan bezala, dike hauek beste gorputz arrokatsueta barrena sortzen dira inklinazio handiz.[2]

Sailkapena[3][aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egitura hauek irizpide batzuen arabera sailkatzen dira, besteak beste: konposizio eta textura eta formaren arabera.

Konposizio eta texturaren arabera:[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Diabasikoa: Granito baten konposizio bera dute, hau da, kuartzoa feldespatoa eta biotita. Baina dike diabasikoek oso pikor finak izan ohi dituzte, begi bistaz ez hautemangarria. Egitura hauen intrusioa oso tenperatura baxuan ematen da (<300 °C), 1km eta 6km bitarteko tartean.
  2. Basaltikoa: Dike basaltikoen kasuan, izenak dioen bezala konposizio basaltikoa dute eta frogatu da, bere barnean hutsuneak eratu daitezkeela, kobazulo bolkaniko mota bat osatuz.
  3. Granitikoa: Dike granitikoak, arroka granitiko oso handiz osatuak daude eta askotan intrusio granitikoaren azken etaparekin erlazionatzen dira, bai eta segregazio metamorfikoekin ere.

Formaren arabera:[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Anularra: Barnean egitura zirkular eliptiko, poligonal edo arkeatua duten gorputz intrusibo laminarrak dira. Ganbera magmatikoan dagoen gainpresioa eten egiten da dike baten eraketaren ondorioz. Honek, gainazalean kolapso bat eragiten du, gainazalaren hauste zilindriko bat ekarriko duena. Hauste hauek magmaz betetzen joaten dira, dike anularrak sortuz.
  2. Konikoa: Dike konikoaren egitura eta eraketa dike anularren oso antzekoa da, zirkularrak eta eliptikoak baitira.  Baina berezitasun nagusi bat dute, dike taldekatze guztiak zentro intrusibo komun bat dute horrela kono itxurako forma bat eginez. Bere lodiera oso aldakorra da, dike basikoak 10 metro inguru izatera iritsi daitezke, felsikoak berriz, 60metro baina handiagoak.
  3. Erradiala: Dike erradialak, anularrak eta konikoak bezalaxe, eremu bolkanikoetan dira ohikoak, ganbera magmatikoak lurrazaletik distantzian txikira dauden eremuetan, hain zuzen ere. Dike erradialak ere zentro intrusibo komun bat dute eta bertatik irradiatzen dira dikeak, hodi laminarrak eratuz. Egitura hauetatik magmaren propagazioa posible egiten da.
  4. Paraleloak: Dike taldekatze bat baina gehiagoren norabidea paraleloa denean deitu ohi zaie dike paralelo. Fenomeno honen arrazoia, indar erregionalen eragina izaten da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   «CAPÍTULO 6» www.insugeo.org.ar . Noiz kontsultatua: 2018-12-03 .
  2.   Griem, Wolfgang «Apuntes geología estructural: Estructuras tabulares - los diques y vetas» www.geovirtual2.cl . Noiz kontsultatua: 2018-12-03 .
  3. (Gaztelaniaz)  «DIQUES Y SILLS» ATLAS DE ROCAS ÍGNEAS 2013-03-11 . Noiz kontsultatua: 2018-12-03 .