Dioxano

Dioxano
Formula kimikoa	C4H8O2
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Mota	dioxane (en) , crown ether (en) eta 1,4-dioxane (en)
Ezaugarriak
Dentsitatea	1,03 g/cm³ (20 ℃)
Errefrakzio indiziea	1,42241
Momentu dipolarra	0 D
Fusio-puntua	12 ℃ ; 12 ℃ ; 11,8 ℃
Irakite-puntua	101 ℃ (760 Torr); 101,5 ℃ (101,325 kPa)
Fusio-entalpia	0 D
Formazio entalpia estandarra	−354 kJ/mol
Lurrun-presioa	29 mmHg (20 ℃)
Masa molekularra	88,052 Da
Erabilera
Rola	occupational carcinogen (en) eta kantzerigeno
Arriskuak
NFPA 704	3 2 1
Lehergarritasunaren beheko muga	2 % (V/V)
Lehergarritasunaren goiko muga	22 % (V/V)
Denboran ponderatutako esposizio muga	360 mg/m³ (8 h, Ameriketako Estatu Batuak)
Esposizioaren goiko muga	3,6 mg/m³ (baliorik ez)
Flash-puntua	13 ℃
IDLH	1.800 mg/m³
Eragin dezake	1,4-dioxane exposure (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	RYHBNJHYFVUHQT-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	123-91-1
ChemSpider	29015
PubChem	31275
Reaxys	102551
Gmelin	47032
ChEMBL	CHEMBL453716
RTECS zenbakia	JG8225000
ZVG	31770
DSSTox zenbakia	JG8225000
EC zenbakia	204-661-8
ECHA	100.004.239
Human Metabolome Database	HMDB0244216
UNII	J8A3S10O7S
KEGG	C14440
PDB Ligand	DIO

Dioxanoa konposatu organiko heteroziklikoa da, C₄H₈O₂ formula duena, eter ziklikoen familiakoa. hiru isomero ditu: 1,2-dioxanoa, 1,3-dioxanoa eta 1,4-dioxanoa. Atzen honek bakarrik du garrantzia eta horregatik dioxanoa isomero horrekin identifikatzen da. Likido sukoi gardena da, baina 12 C-tik behera solidoa da. Disolbagarria da uretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan^[1]^[2].

Sintesia

Dioxanoa sintetizatzeko dietilen glikola lehengai gisa usatzen da eta azido sulfurikoaren edo beste azido sendo baten eraginez deshidratatu egiten da, egitura ziklikoa eratuz^[3].

Erabilera

Dioxanoa industrian eta sintesi kimikoan disolbatzaile gisa usatzen da nagusiki, adibidez, tinduetan, pinturetan, itsasgarrietan, estaldura-produktuetan eta kosmetikoetan. Historikoki 1,1,1-trikloroetanoaren egonkortzaile moduan baliatu izan da, baina egun erabilera horrek ez du garrantzirik^[4].

Erreferentziak

↑ Dioxano. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
↑ (Ingelesez) PubChem. «1,4-Dioxane» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-07-09).
↑ (Ingelesez) Surprenant, Kenneth S.. (2000). «Dioxane» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a08_545. ISBN 978-3-527-30673-2. (kontsulta data: 2025-07-09).
↑ «1,4-Dioxane - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-07-09).

Kanpo estekak

Datuak: Q161532
Multimedia: 1,4-Dioxane / Q161532

[1] Dioxano. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.

[2] (Ingelesez) PubChem. «1,4-Dioxane» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-07-09).

[3] (Ingelesez) Surprenant, Kenneth S.. (2000). «Dioxane» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a08_545. ISBN 978-3-527-30673-2. (kontsulta data: 2025-07-09).

[4] «1,4-Dioxane - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-07-09).

[1]

[2]

[3]

[4]