Don Juan Manuel

Don Juan Manuel
	; Irudi gehiago
errege-maiordomo nagusia
Andaluziako mugako adelantatu nagusia
Adelantado mayor de Murcia (en)
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Juan Manuel
Jaiotza	Escalonako gaztelua, 1282ko maiatzaren 5a
Herrialdea	Gaztelako Koroa
Heriotza	Kordoba, 1349 (66/67 urte)
Hobiratze lekua	Church and Convent of San Pablo, Peñafiel (en)
Familia
Aita	Manuel Borgonia eta Suabiakoa
Ama	Savoiako Beatriz
Ezkontidea(k)	Mallorkako Isabel (1299 - ; Aragoiko Konstanza (1312 (egutegi gregorianoa) - ; Zuria Nuñez Larakoa (1329 -
Bikotekidea(k)	ikusi Inés de Castañeda;
Seme-alabak	ikusi Villenako Konstanza Manuel; Juana Manuel (en) ; Fernando Manuel de Villena (en) ; Sancho Manuel de Villena (en) ; Enrique Manuel de Villena (en) ;
Haurrideak	ikusi Alfonso Manuel;
Leinua	House of Burgundy - Castile and León (en)
Hezkuntza
Hizkuntzak	antzinako gaztelania
Jarduerak
Jarduerak	idazlea eta politikaria
Lan nabarmenak	ikusi Tractado de la Asunçión de la Virgen María (en) ; Libro de las armas (en) ; Libro enfenido (en) ; Tales of Count Lucanor (en) ; Libro de los estados (en) ; Libro del cavallero et del escudero (en) ; Crónica abreviada (en) ; Libro de la caça (en) ;

Don Juan Manuel (Escalona, Gaztelako Erresuma, 1282ko maiatzaren 5a - Kordoba, 1348ko ekainaren 13a) Gaztelako idazle eta noblea izan zen, XIV. mendeko prosa-idazle oparoenetakoa Gaztelako literaturan. Erdi Aroko fikziozko prosaren ordezkari nagusietako bat izan zen, batez ere bere El conde Lucanor lanari esker, ipuin moralizatzaileen (exempla) multzoa.^[1]

Biografia

Don Juan Manuel bere garaiko gizonik aberats eta boteretsuenetako bat izan zen, eta, berak bakarrik mila zaldunen armada edukitzeaz gain, denbora batez, bere moneta propioa egitera iritsi zen, erregeek egiten zuten moduan. Don Juan Manuel Escalonako gazteluan jaio zen, gaur egungo Toledoko probintzian.^[2] Fernando III.aren biloba eta Alfontso X.aren iloba zen.

Arabiarren aurkako guduetan parte hartu zuen gaztetatik, eta politika-arazoetan murgildu zen gero.

Literatura-lanengatik da batez ere ezaguna, ondoko mendeko prosalari gaztelarren eredu izan baitzen.

Obra

Don Juan Manuelen zortzi lan gordetzen dira; beste bost galdu egin dira. Gordetakoak hauek dira:

Crónica abreviada, 1325 baino lehen idatzita.
Libro de la caza, 1325 eta 1326 artean egina.
Libro del cavallero et del escudero (Zaldunaren eta ezkutariaren liburua), 1326 eta 1328 artean egina.
Libro de los estados (Estatuen liburua), 1330.
Libro del conde Lucanor (Lucanor kondearen eta Patronio zerbitzariaren etsenpluen liburua) , 1335. Ohiturei eta moralari buruzko berrogeita hamar ipuin dira, estilo bizian kontatuak.
Tratado de la Asunción de la Virgen María, 1335 ondorengoa.
Libro infinido, 1336 eta 1337 artean egina.
Libro de las tres razones, lehen Libro de las armas izenburuaz ezaguna, 1345.

Halaber, Don Juan Manuelek idatzitako gutun asko ezagutzen dira. 1298tik 1347 arte idatzitako asko Andrés Giménez Soler kritikariak bildu zituen Epistolario liburuan.

Erreferentziak

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak

(Gaztelaniaz):Biografia Historiaren Espainiako Errege Akademiaren webgunean.

Datuak: Q373007
Multimedia: Don Juan Manuel / Q373007

[1] ttps://historia-hispanica.rah.es/biografias/24762-don-juan-manuel

[2] ttps://www.escritores.org/biografias/394-don-juan-manuel

[1]

[2]