Dorothée Munyaneza
Dorothée Munyaneza (Kigali, Ruanda, 1982) britainiar-ruandar abeslaria, aktorea, dantzaria eta koreografoa da.
Biografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1982an jaio zen Munyaneza, Kigalin (Ruanda). Ama kazetaria eta GKE bateko interpretea zen. 1994ko apirilaren 6an Ruandako presidente Juvénal Habyarimanaren hegazkina bota zutenean, eta herrialdean indarkeria eta tutsien genozidioa piztu zirenean, berak 12 urte zituen eta abuztuan bildu behar zuen bere amarekin, Londresen kazetari lanean zebilenakin. Gurasoek beti uko egin zioten hutu edo tutsi komunitate bateko kide definitzeari, aitak, berriz, bi komunitateen arteko elkarrizketetan parte hartu zuen, baina azkenean militar hutuek behin baino gehiagotan jazarri eta mehatxatu zuten genozidio garaian eta, azkenik, herrialdetik irten egin zen hiru hilabetez ezkutaleku batetik bestera iheska ibili ondoren muga zeharkatu eta Erresuma Batura iritsi ahal izateko.[1][2][3][4]
Munyanezak Londresko lizeo frantsesean jarraitu zituen ikasketak, seigarren mailan. Frantsesik ez zuen hitz egiten iritsi zenean, baina ikaskideen eta irakasleen babesa jaso zuen. Suitzako Christine Sigwartekin egindako topaketa batek, Jonas Fundazioarekin etorkinen integrazio proiektuei lotutako haurren abesbatzekin batera, musikarekiko interesa piztu zitzaion.[3] Beraz, Londresen fundazio berean musika eta gizarte zientziak ikasi ahal izan zituen.[2]
Britainiar hiritartasuna eskuratu ondoren, 2004an Terry Georgeren Hotel Rwanda filmaren soinu-bandan abestu zuen, eta gero Anatomic albumean Afro Celt Sound System taldearekin kolaborazio musikal bat egiten jarraitu zuen. Koreografo garaikideekin egin zuen dantzari lana, besteak beste, François Verret, Robyn Orlin, Rachid Ouramdane, Nan Goldin, Mark Tompkins, Ko Murobushi eta Alain Buffardekin.[1][5] 2010ean bakarkako disko bat grabatu zuen Afro Celt Sound System-eko ekoizle Martin Russell-ekin, eta James Brett konpositore ingelesaren Earth Song proiektuan kolaboratu zuen. 2011n, senar frantsesarekin Marseillara joan zen bizitzera, eta han kokatuj zen.[3] 2013an, Woody Guthrie-n inspiratutako Struggle ikuskizunean parte hartu zuen, Seb Martel eta Catman-ekin.[6]
1994ko genozidioaren bere oroitzapenei forma eta ahotsa emateko idatzitako testu batetik abiatuta, ikuskizun baten markoa marraztu zuen, Samedi détente izenekoa, gertaerak izan eta hogei urtera aurkeztua, 2014ko azaroan, Nîmesko antzokian, alaba jaio eta hilabete batzuetara. Izena, Samedi détente (Erlaxazio larunbata), gertakari dramatikoen aurretik txikitan entzuten nuen irratsaio batena da: «paradoxikoki argitsua den izenburua da, ezin esanezkoa gogora ekartzeko eta bizitza guztiaren aurrean, nire lagunak bizirik zeudenean, gogoratzen saiatzeko aproposagoa iruditu zitzaidana». Alain Mahé musikariak eta Nadia Beugré Boli Kostako dantzariak lagundu zioten emanaldian, eta, ondoren, Amaël Mavoungou dantzariak.[1][2][4][7] Ikuskizuna ehun bat tokitan egon zen biran, tartean Ruandan 2016an.[2][3]
2017ko uztailean bere bigarren lana aurkeztu zuen Avignongo Zinemaldian, Unwanted, Samedi détente lanaren jarraipen gisa. Ruandako genozidioan izandako bortxaketetatik jaiotako haurrei eskainia dago, baita bortxatutako emakumeen traumari ere.[8] • [9][10] Lan hau garatzeko, hirurogei bat emakumerekin eta haien seme-alabekin bildu zen: «Izugarrizko indarkeriazko gertaerak kontatzen zituzten, fintasun eta patxada handiz. Kontraste hori bera benetako gaia zen».[3][10] Obraren interpretazioan, Holland Andrews abeslari estatubatuarrak laguntzen du. Lanari buruz, Munyanezak zera adierazi zuen: «Unwanted bakarra izango zen: ni bakarrik emakume hauen ahots guztien kontura; orduan Holland Andrews ezagutu nuen Portlanden. Bere ahots garbi eta aizungabeak testura asko eskaintzen ditu berez. Hegaldi operistikoetatik oso guturala eta lurpekoa den ahots batera pasa daiteke. Inprobisazioan, muturreko indarkerian hondoratzen nintzenean, berak beti zekien nola harrapatu ni kontraste poetiko batekin».[10] Alain Mahék ere parte hartzen du sorkuntzaren alderdi musikalean.[11]
2017an bertan, Omaya Al-Jbarari omenaldia egin zion, Babxen Ascensions albumean Omaya hiru zatitan abestuz, Archie Shepp lagun zuela.[12]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ a b c Dorothée Munyaneza, une danseuse de haut volt. .
- ↑ a b c d Dorothée Munyaneza, la résiliente. .
- ↑ a b c d e Dorothée Munyaneza, chorégraphe, chanteuse et rescapée du génocide du Rwanda. .
- ↑ a b Rwanda : où étiez-vous le 6 avril 1994 ?. .
- ↑ Dorothée Munyaneza (Rediffusion). .
- ↑ «Struggle» Télérama.
- ↑ Rappel à la vie de Dorothée Munyaneza. .
- ↑ De Paris à Kigali, l’art fait le printemps. .
- ↑ Festival d’Avignon 2017: «Unwanted» de Dorothée Munyaneza. .
- ↑ a b c Dorothée Munyaneza, au chœur des ténèbres. .
- ↑ Trois monuments de l’art chorégraphique africain sur un plateau. .
- ↑ «BabX et ses Ascensions» France Culture 2017-05-29.