Dudo Saint-Quentingoa

Dudo Saint-Quentingoa
Bizitza
Jaiotza	Vermandois (en) , 960
Herrialdea	Frantzia
Heriotza	1026 (65/66 urte)
Hezkuntza
Heziketa	School of Reims (en)
Hizkuntzak	latina
Irakaslea(k)	Silvestre II.a
Jarduerak
Jarduerak	kronikagilea eta historialaria

Dudo, edo Dudon, Pikardiako historialaria izan zen, eta Saint-Quentin-eko dekanoa, bertan jaioa X. mendeko 960ko hamarkadan.^[1] Zientzia ikaslea zen, eta litekeena da bere heziketa Liejan edo agian Laonen jaso izana.^[2] 987rako, Dudo San Quentingo kanonikoa bihurtu zen, Vermandoiseko kondeen esku zegoen abadiako karguan. Urte horretan, Adalberto I.a Vermandoiseko kondeak Rikardo I.a Normandiakoarengana bidali zuen misio diplomatiko batean, arrakastaz.^[1] Dudok sarritan bisitatu zuen Normandiako gortea Rikardo hil baino bi urte lehenago, 996an. Adalbero Laongokoa apezpikuari bidalitako gutun batean, Dudok adierazi zuen Rikardok eskatu ziola "Normandiako lurraldearen ohiturak eta egintzak, eta bere birraitona Rollonek erresuman ezarritako eskubideak" idatz zitzan.^[2] Normandian egin zuen bigarren egonaldian, Dudok Normandiarren historia idatzi zuen, Rikardo dukeak egitera bultzatutako eginkizuna. Ez da askoz gehiago ezagutzen bere bizitzari buruz, 1043 baino lehen hil zela izan ezik.^[3]

Historia Normannorum

96 eta 1015 artean idatzia, bere Historia Normannorum - Libri III de moribus et actis primorum Normanniae ducum eta Gesta Normannorum izenez ere ezaguna—Adalbero Laongokoa apezpikuari eskaini zion. Badirudi Dudok ez zuela aurretik zegoen dokumenturik kontsultatu, baizik eta ahozko tradiziotik bildu zuela informazioa, neurri handi batean Rodulfo Ivryko kondeak emana, Rikardo dukearen amaren aldebiko anaia izanik. Ondorioz, Historiak erromantze baten izaera du, eta horregatik historialari batzuk, hala nola Ernst Dümmler eta Georg Waitz, fidagaitz jo dute. Hala ere, Jules Lair eta Johannes Steenstrup bezalako adituek, nahiz eta elementu legendarioak onartu, liburuari balio handia aitortzen diote Normandiarrei buruzko historiarako.^[3]

Nahiz eta Dudok Virgilio (Eneida) eta beste idazle latindar batzuk ezagutu, bere latina artifiziala eta iluna da. Historia, prosa eta hainbat metrotako bertso artean idatzia, lau zatitan banatuta dago, eta normandiarren historia kontatzen du 852tik Rikardo dukea hil zen arte, 996ra. Normandiarrak goresten ditu, eta Gilen Jumiègesekoa, Robert Wace, Robert Torignikoa, Gilen Poitiersekoa eta Hugo Fleurykoa erabili zuten neurri handi batean beren kronikak osatzeko.^[3]

Azken urtetan Leah Shopkow historialariak idazkera karolingiarra, bereziki bi santu-bizitza, Heiric Auxerrekoa IX. mendean idatzitako Vita S. Germani eta Esteban Liejakoa X. mendearen hasieran idatzitako Vita S. Lamberti, Dudoren lanerako eredua izan zirela argudiatu du .^[4]

Lana lehen aldiz André Duchesnek argitaratu zuen Historiae Normannorum scriptores antiqui bilduman, Parisen 1619an. Beste edizio bat Patrologia Latinan dago, J. P. Migneren 1844ko lanean, baina onena agian J. Lairrek (Caen, 1865) argitaratutakoa da.^[3]

Dudok dio Rikardo I.a Normandiakoa bere aita, Gilen I.aren aginduz, Bothon-ekin "Daziar" hizkuntza (antzinako eskandinaviera) ikastera bidali zutela. Pasarte berean, Dudok adierazi zuen Bayeuxko biztanleek sarritan "Daziarrez" egiten zutela, "Erromantzez" (hau da, antzinako frantses) baino gehiago.^[1]

Erreferentziak

↑ ^a ^b ^c Dudo; Dudo; Dudo. (1998). Christiansen, Eric ed. History of the Normans. (1. publ. argitaraldia) The Boydell Press ISBN 978-0-85115-552-4. (kontsulta data: 2025-09-04).
↑ ^a ^b Green, Judith A.. (2022). The Normans: power, conquest and culture in 11th century Europe. Yale University Press ISBN 978-0-300-27037-2. (kontsulta data: 2025-09-04).
↑ ^a ^b ^c ^d Chisholm, Hugh. (1911). "Dudo". Encyclopædia Britannica.. .
↑ (Ingelesez) Shopkow, Leah. (1989-01). «The Carolingian world of Dudo of Saint-Quentin» Journal of Medieval History 15 (1): 19–37. doi:10.1016/0304-4181(89)90031-6. ISSN 0304-4181. (kontsulta data: 2025-09-04).

Kanpo estekak

Datuak: Q4276

Artikulu hau Frantziako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

[:0-1] Dudo; Dudo; Dudo. (1998). Christiansen, Eric ed. History of the Normans. (1. publ. argitaraldia) The Boydell Press ISBN 978-0-85115-552-4. (kontsulta data: 2025-09-04).

[:1-2] Green, Judith A.. (2022). The Normans: power, conquest and culture in 11th century Europe. Yale University Press ISBN 978-0-300-27037-2. (kontsulta data: 2025-09-04).

[:2-3] Chisholm, Hugh. (1911). "Dudo". Encyclopædia Britannica.. .

[4] (Ingelesez) Shopkow, Leah. (1989-01). «The Carolingian world of Dudo of Saint-Quentin» Journal of Medieval History 15 (1): 19–37. doi:10.1016/0304-4181(89)90031-6. ISSN 0304-4181. (kontsulta data: 2025-09-04).

[1]

[2]

[3]

[4]