Ekain (leizea)

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Ekain

Ekainberriko zaldiak.jpg


Ekainberriko zaldiak.
Ekain (leizea) hemen kokatua: Gipuzkoa
Ekain (leizea)
Ekain (leizea)
Ekain (leizea) (Gipuzkoa)
Udalerria Deba
Koordenatuak 43° 14′ 12″ N, 2° 16′ 32″ W / 43.236666666667°N,2.2755555555556°W / 43.236666666667; -2.2755555555556Koordenatuak: 43° 14′ 12″ N, 2° 16′ 32″ W / 43.236666666667°N,2.2755555555556°W / 43.236666666667; -2.2755555555556
Bisitagarria Ez
Margoak Bai
Aztarnak Bai
Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Ekain.png

Animalia-asoziazioa Ekain leizeko panel handian Leroi-Gourhanen paradigmaren arabera

Mota Kulturala
Irizpideak i, iii
Erreferentzia 310
Kokalekua  Euskal Herria
 Espainia
Eskualdea2 Europa / Ipar Amerika
Izen ematea 2008 (XXXII. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Ekain Deban (Gipuzkoa) dagoen leizea da, Goi Paleolitokoa. Ezaguna da batez ere Madeleine aldikoak diren labar-pinturak direla-eta.

1969ko ekainean topatu zituzten Rafael Rezabal eta Andoni Albizurik, Azpeitiako "Antxieta" kultura taldekideak zirenak.

Benetako leizeak ez daude bisitarientzat zabalik, baina Zestoan koben erreplikak daude, non, pinturen kopiak ikusgai dauden.

2008an UNESCOk kobazuloak Gizateriaren Ondaretzat izendatu zituzten, Santimamiñe eta Altxerrirekin batera.

Galeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zaldien marrazkiak Ekainberriko Zaldiein.
  • Zaldiei: Hemen topa daitezke zaldiak irudikatzen dituzten hemeretzi pintura.
  • Auntzei: Lau ahuntz, bi orein eta izokin bat margoturik daude bertan.
  • Artzei: Bi hartz daude margotuta galeria honetan.
  • Azkenzaldiei: Azken zazpi zaldi ikus daitezke bertan.

Ekainberri[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008ko irailean Zestoan zabaldu zuten Ekainberri zentroa, labar-pinturen kopiak eta kobazuloaren egitura bera barne hartzen dituena, bisitagai[1].

2009ko ekainerako, Ekain Fundazioko idazkariak, Pilar Azurmendik iragan urrian haitzuloaren erreplikak ateak ireki zituenetik, 31.000 mila bisitari bertatik igaro direla adierazi zuen. [2]

Arte frankokantaurikoaren aldea (Madeleine aldikoa).

Marrazten zutena jaten al zuten?[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikerketa osoak frogatu du labar-arteak ehiza ez zuela helburu, marraztutako faunak ez baitu loturarik leizetan aurkitutako hondakinekin. Zenbait haitzulotan, Ekainen hain zuzen ere, zaldi pinturak gai nagusia bada ere, ahuntza zen espezie ehizatuena[3].

Fauna Ekain haitzuloan
pintatua
Ekain haitzuloko
Goi-Madeleine aldian
ehizatua
Zaldia 60% ± 0,5% ±
Bisontea eta uroa 20% ± 1% ±
Ahuntza 10% ± 65% ±
Oreina 5% ± 4% ±
Hartz arrea 5% ±
Errinozeroa 5% ± 0,5% ±
Arraina 5% ±
Leize-hartza 0'5% ±
Elur-oreina 2%
Sarrioa 4% ±
Orkatza 1% ±

Ekain, zaldiaren santutegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antza, Ekainberri zaldiei eskainitako santutegi bat izan zen. Ekainen topatu dira danera 34 zaldi marraziak. Zaldi errepresentazioek bertan dauden animali errepresentazio erdia osatzen dute. Kolore zein beste hainbat ezaugarri dagokienez itxura ezberdinetakoak. Hainbat Przewalski zaldi motara hurbiltzen dira, eta beste hainbat tarpanera. Tarteko itxura duten zaldiak badira ere. André Leroi-Gourhan arkeologoak, “kuaternario artearen zaldi multzorik perfektuena” bezala definitu zituen Ekaingo labar pinturak.

Ekaingo harpeko gelarik zabalenean, forma berezia duen harkaitz bat dago. “Santutegira” sartu orduko ikusten den lehen forma da harkaitz hori eta zaldi baten buruaren itxura duela esan daiteke. Hori izan daiteke arrazoia garai bateko gizakiek Ekain zaldiari eskeinitako santutegitzat aukeratzeko.

Barandiaran berak bere lanetan, labar-artea eta Euskal Mitologiaren zaldiaren inguruko zenbait sinesmenekin lotzen zituen[4].

Sakontzeko, irakurri: «Zaldia euskal mitologian»

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Ekainberriko irikiera Berrian
  2. Bisitarien kopurua 2009.en urtean Berria
  3. Altamirako Herri Museoa eta Ikerketa Zentroa
  4. Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ekain (leizea) Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa