Ekosistema

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Sabana Ngorongoro parkean, Tanzania.
Baja California eskualdeko basamortuko flora, Cataviña, Mexiko.

Ekologian, ekosistema ingurune jakin bateko osagai fisiko eta biologikoek osatzen duten sistema da. Oro har, ekosistema batean ingurune fisikoa edo biotopoa (hau da, faktore abiotikoak: tenperatura, hezetasuna, lurzorua, ura, etab.) eta elementu biotikoak edo biozenosia (landareak, animaliak), ingurune berean kokatuta egonik, elkarrekin harremanetan daude, sistema bat osatuz.

Ekosistema biotopo batek eta bertan bizi den biozenosiak osatzen duten sistema da:

Ekosistema = Biotopoa + Biozenosia

Beraz, toki jakin batean elkarrekin harreman estua duten bizidunen multzoak (biozenosia) eta haren ingurumenak (biotopoa) osatzen duten sistema da ekosistema.

Munduko ekosistema guztiek beste sistema handiagoa osatzen dute: biosfera.

Ekosistemaren kontzeptuaren ideia nagusia da izaki bizidunek inguruan duten elementu fisiko bakoitzarekin elkarrekintzak sortzen dituztela. Eugene Odumen definizioa hau da: "Gune jakin bateko organismo guztiak (alegia, "komunitatea") eta ingurune fisikoarekin dituzten elkarrekintzak barne hartzen duen unitatea, bertan sortutako energia-fluxuaren ondorioz egitura trofiko argiak, aniztasun biotikoa eta materialen zikloak agertzen direlarik."[1]

Ekosistema sistema irekia da, kanpotik energia eta materia jasotzen duena. Ekosistema barruan dauden bizidun desberdinak maila desberdinetan antolatzen dira ekosistema barruan, eta materia eta energiaren fluxuan funtsezko zeregina burutzen dute. Laburbilduta, ekosistema batean dauden bizidunak 5 maila trofikoetan sailkatzen dira:

  • ekoizleak: organismo autotrofoak dira, energia hartzen dutenak eta materia inorganikotik abiatuta materia organikoa sintetizatzen dutenak (landareak eta hainbat mikrobio)
  • kontsumitzaile primarioak: organismo heterotrofo belarjaleak dira
  • kontsumitzaile sekundarioak: organismo heterotrofo haragijaleak dira
  • deskonposatzaileak: materia organikoaren deskonposizioa egiten dutenak, materia inorganikoa sortuz; bakterioak eta onddoak dira
  • eraldatzaileak: konposatu inorganikoak organiko bihurtzen dituzte, ekoizleek konposatu organiko horiek gero erabil ditzaten; bakterio batzuk daude multzo honetan.

Ekosistemak ez dira estatikoak, dinamikoak dira eta denboran zehar eboluzionatu egiten dute, klimaxera iritsi arte. Ekosistemen eboluzioa segida ekologikoen bidez garatzen da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Odum, EP (1971) Fundamentals of ecology, third edition, Saunders New York

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ekosistema Aldatu lotura Wikidatan