El Polvoríngo jostorratza

El Polvoríngo jostorratza
	Irudi gehiago
Jatorria
Aurkikuntza lekua	El Polvorín
Ezaugarriak
Deskribapena
Honen parte da	Euskal Herriko historia 100 objektutan
Kokapena
Bilduma	Bizkaiko Arkeologia Museoa

Objektu hau Euskal Herriko historia 100 objektutan proiektuaren parte da. Bertan dituzu objektuari buruzko baliabide gehiago eskuragarri.

El Polvoríngo jostorratza Karrantzako El Polvorín leizean aurkitu zuten.

Lehen jostorrratzak Aurignac aldikoak dira, eta gienrako Goi Paleolitoan hezurreko josteko jostorratzak ohikoak dira, bai Solutre aldian, bai Madeleine aldian.

Beste hezurrezko Goi Paleolitoko orratz aurkitu dira Euskal Herrian, hala nola Santa Katalina kobazuloa, Lekeition; Ermittian eta Urtiagan, baiak ala biak Deban, eta Errallan (Zestoan), besteak beste.^[1]

Jostorratzaren asmakuntza

Jantzia egitearekin lotutako objektuen artean orratza dago, Paleolitoko tresna bakanetako da bere erabilera zehaztu dezakeguna. Egungo orratzekin duen antzekotasunari esker eta aztertu diren erabilera-aztarnekin, hari bat zulatzeko eta haria atxikitzeko funtzio bikoitza zuela ondoriozta dezakegu, eta horrek garai horretako tresnarik konplexuenetako bat bihurtzen du. Duela 22.000 urte inguruko Solutre Alditik ziurta dezakegu existitzen dela.

Hezurrean, bolian edo adarrean egin ziren. Lehen kasuan, orratza lortzeko, hezurra artekatze bidez zatitu behar zen, bi ildaska paralelo eginez,^[2] eta hori tresna litiko batekin egiten zen, hala nola gubilarekin. Era berean, forma egokia zuten eta perkusio bidezko hezur bat haustean lortzen ziren eskirlak aprobetxatu ahal izango zuten. Horrela lortutako hagaxkak zerratzearen eta urratzearen bidez erregularizatzen ziren. Amaitu baino lehen, goiko aldea zulatzen zen: presio edo arraildura bidez zirrikitu txiki bat irekitzen zen, "begia", silexezko zulatzaile edo buril batekin. Eragiketa horrek 20 minutu irauten zuela kalkulatu da. Azkenik, pieza osoa leuntzen zen.^[3]

Jostorratza, joskintza, Paleolitoko asmakizuna da, eta gaur egun ere erabiltzen dugu; Egungo tresna bera da eta helburu bererako: arropa, oinetakoak edo txanoak egiteko. Txikienak, bi milimetroko diametrokoak eta begia dutenak, soinekoak egiteko larruak ontzen zituzten leuntasunaz mintzo zaizkigu, eta harien fintasunaz, tendoizkoak beharbada.

Erreferentziak

↑ Altuna, Jesus; Mariezkurrena, Koro. (2018). Hueso trabajado. Adornos y arte mobiliario en la Prehistoria vasca.. Donostia/Gasteiz: Eusko Jaurlaritza.
↑ (Gaztelaniaz) «CER.es Colecciones en Red - Museos» ceres.mcu.es (kontsulta data: 2025-06-30).
↑ Panera Gallego, Joaquín. (2002 urtarrila). Aguja de hueso del Paleolítico: los inicios de la confección. Espainaiko Arkeologia Museo Nazionala (MAN).

Bibliografia osagarria

Stordeur-Yedid,Danielle (1979) Les aiguilles à chas au Paléolithique. Gallia Préhistoire, 1979 urtea, 13. gehigarria
«Aiguille à chas». Musée national de Préhistoire.

Kanpo estekak

Naiz (2024 uzt 01) La «moda» empezó en el Paleolítico con la aguja con ojo, hace 40.000 años Naiz

Datuak: Q134376004
Multimedia: El Polvorín needle / Q134376004

[1] Altuna, Jesus; Mariezkurrena, Koro. (2018). Hueso trabajado. Adornos y arte mobiliario en la Prehistoria vasca.. Donostia/Gasteiz: Eusko Jaurlaritza.

[2] (Gaztelaniaz) «CER.es Colecciones en Red - Museos» ceres.mcu.es (kontsulta data: 2025-06-30).

[3] Panera Gallego, Joaquín. (2002 urtarrila). Aguja de hueso del Paleolítico: los inicios de la confección. Espainaiko Arkeologia Museo Nazionala (MAN).

[1]

[2]

[3]