Eneritz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Eneritz
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Enerizko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Izen ofiziala Escudo de Enériz.svg Enériz <> Eneritz[1]
Alkatea Alberto Valencia Trueba (CDN)
Posta kodea 31xxx
INE kodea 31089
Herritarra eneriztar
Kokapena
Koordenatuak 42° 40′ 00″ N, 1° 43′ 00″ W / 42.666666666667°N,1.7166666666667°W / 42.666666666667; -1.7166666666667Koordenatuak: 42° 40′ 00″ N, 1° 43′ 00″ W / 42.666666666667°N,1.7166666666667°W / 42.666666666667; -1.7166666666667
Eneritz hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Eneritz
Eneritz
Eneritz (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 9,56 km2
Garaiera 429 metro
Distantzia 22 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 334 biztanle
% 49,69 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 50,31
Dentsitatea 34,94 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 69,77
Zahartze tasa[2] % 14,87
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 38,96
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 82,61 (2011)
Genero desoreka[2] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 8,4 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 3,31 (2010)
Euskararen erabilera % 0,1 (2011)
Datu gehigarriak


Eneritz[3] Nafarroako erdialdean eta Izarbeibarreko eskualdean dagoen udalerria da. Iruñeko merindadeko herri honek 334 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 22 kilometrora dago.

Iruñerriko Mankomunitatea, zaborra bildu, ur-hornidura eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da, Iruñea inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria Nafarroa erdialdean dago, zehazki Iruñeko merindadearen hegoaldean. Campanastik Obanosera doan NA-601 errepidetik heltzen da udalerrira. Mendi garrantzitsuenen artean, Montemocha, Chaparral eta Castellano daude. Errobo ibaia eta Gabildoa errekastoa udalerritik igarotzen dira, euren urak Arga ibaira isurtzen dira.

Eneritzek Muruzabal eta Adiosekin egiten du muga iparraldean, Ukarrekin ekialdean, Obanosekin mendebaldean, eta Añorberekin hegoaldean.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enerizko ekonomiaren jarduera nagusia nekazaritza da, mahastiak eta zerealak bereziki. 1921eko apirilaren 4an Nafarroako nekazaritza aurrezki kutxak sustaturiko koperatiba sortu zen, eta 1947ko martxoaren 19an San Isidro upategi koperatiba (gaur egun desagertua).

Lur komunek 287 hektarea hartzen dituzte (erroldaturiko lurren %30 inguru).

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enerizko biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 35 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %12,46 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1981. urtean eraiki zen eraikin zaharraren gainean. Bi solairuko eraikin modernoa da. Udaletxeko idazkaria Muruzabal, Ukar eta Adiosko idazkari ere bada. Udalak alkatea eta sei zinegotzi dauzka.

Enerizko udaletxeko idazkaria, Adios, Legarda, Muruzabal, Obanos, Tirapu, Ukar eta Utergako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Donibane kalea, z/g

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enerizko alkatea CDN alderdiko José Alberto Valencia Trueba da 2007ko udal hauteskundeez geroztik, bere taldeak udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen, eta hortaz gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak bi izan ziren (emandako boto guztien %1,44) eta boto zuriak hiru izan ziren (%2,19). Abstentzioa %38,77ekoa izan zen.

Enerizko Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
CDN 134 7

2011n egoera bera izan zen: CDNkoa zerrenda bakarra, 145 boto, 7 zinegotziak eta alkatetza Valenciarentzat. 2007koetan bezala, Azuelorekin batera CDNk eskuratu zuen alkatetza bakarra izan zen. Ordea, hauteskundeen ostean alderdi horrek desegitea erabaki zuen.

Alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 Alberto Valencia Trueba CDN
2011-2015 Alberto Valencia Trueba CDN[4]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Eneritz eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,35ek zekien euskaraz hitz egiten.

2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Eneritz) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako legebiltzarrean. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena[5].

2009ko urtarriletik udalerriaren izen ofiziala Enériz <> Eneritz da[1].

2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko jaiak uztailaren 22aren inguruan ospatzen dira Andre Maria Magdalenaren omenez. Jaiek lau egun irauten dute. Horrez gain, Enerizko "jai txikiak" irailaren 8an antolatzen dira San Martzialen omenez.

Urteko gainontzeko ospakizunen artean honako hauek daude: Maiatzaren 1ean Guzmango Santo Domingo baselizarako erromeria, "Gurutzearen eguna" irailaren 14tik hurbilen dagoen igandean, eta San Isidro Nekazariaren eguna maiatzaren 15ean.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Obanosen egoitza nagusia duen "Izarbeibarko Zerbitzuen Mankomunitatea", zaborra biltzeaz, ura hornitzeaz eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Eneritzen eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Andre Maria Magdalenaren eliza, XVIII. mendean eraikia.
  • Guzmango Santo Domingo baseliza.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eneritz Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa