Entzefalo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Giza entzefaloaren ebakidura bere zatiak ikusteko
1. Garuna: 2. Telentzefaloa , 3. Dientzefaloa.
4. Entzefaloaren enborra: 5. Mesentzefaloa, 6. Protuberantzia, 7. Bizkarrezur-erraboila.
8. Garuntxoa .

Entzefaloa bizkarrezur-muinaren aurrealdeko zabalgune bat da, ornodunen nerbio-sistemaren organo gorena eta garrantzitsuena dena. Izan ere, bertan prozesatzen da bost zentzumenek jasotzen duten informazio guztia, eta giza-portaeran eta jokaeran eragina duten hainbat faktorek (adimena, oroimena, pentsamendua eta gogoa, senak...) entzefaloan dute erroa. Halaber, entzefaloa gorputzaren mugimenduen kontrolaz arduratzen da.

Gizakiaren (eta oro har, ornodun guztien) nerbio-sistema zentralak bi egitura nagusi ditu: entzefaloa eta bizkarrezur-muina. Entzefalo barruan garuna, zerebeloa edo garuntxoa eta bizkarrezur-erraboila daude. Era berean, hiru zatik osatzen dute ornodunen entzefaloa: prosentzefaloa (aurreko entzefaloa), mesentzefaloa (erdiko entzefaloa) eta erronbentzefaloa (atzeko entzefaloa).

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garezurrak inguratu eta babesten du entzefaloa. Heldu batengan, organo horrek 1,4 Kg-ko masa eta 1.400 cm3 inguruko bolumena du.

Hiru dira entzefaloa eta bizkarrezur-muina biltzen duten mintzak (meninge izenekoak). Kanpotik barrura duramaterra, araknoidea eta piamaterra dira. Mintz horietan likido zefalorrakideoa dago, zeina -garezurraren antzera- kolpeetatik babesten du entzefaloa.

Bestalde, gai grisa entzefaloaren gainaldean dago, eta gai zuria barnealdean. Jakina denez, neuronen gorputzek (soma izenekoek) osatzen dute gai grisa, eta neurona horien axoiek (mielinaz bilduta) gai zuria.

Entzefalo barnean lau barrunbe edo bentrikulu daude, haien artean komunikaturik eta likido zefalorrakideoz beteta. Lehenengo hiru bentrikulu garunean daude, eta laugarrena gorputz kailukara izeneko egituran (garuneko hemisferioak lotzen dituen egituran, hain zuzen).

Entzefaloaren zatiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Prosentzefaloa (aurreko entzefaloa). Bi alde bereizten dira egitura honetan:
    1. Telentzefaloa (aurreko zatia)
    2. Dientzefaloa (atzeko zatia)
  1. Mesentzefaloa (erdiko entzefaloa)
  1. Erronbentzefaloa (atzeko entzefaloa). Bi zati ditu:
    1. Metentzefaloa (aurreko zatia)
    2. Mielentzefaloa (atzeko zatia)

Ugaztunengan, telentzefaloak, dientzefaloak eta mesentzefaloak garuna osatzen dute.

Metentzefaloak zerebeloa edo garuntxoa osatzen du.

Mielentzefaloan, azkenik, bizkarrezur-erraboila dago.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Entzefalo Aldatu lotura Wikidatan