Eskuin mutur

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ultraeskuindarrak Pragan. 2009.

Ultraeskuina edo eskuin muturra politikan eskuineko ideologiaren ideiak muturrera eramaten dituen korronte politikoa da. Moralari dagokionez oso kontserbakorra da, eta herri baten izaera tradizionalaren sustatze sutsua aldarrikatzen du. XX. mendearen amaieratik, gainera, munduko herrialde aberatsenetan immigrazioa areagotzean, herrialde horietako eskuin-muturreko talde politikoek beste herrialdeetatiko etorkinen aurka egin dute. Ultraeskuin izena, alderdi politiko batzuk definitzearren politikan erabilitako izen gutxiesgarria da. Mugimendu edo alderdi politiko horiek diskurtso ultranazionalista, xenofoboa eta autoritarioa dute, baita identitate nazionalaren defentsa sutsua, joera populista, eta askatasun demokratikoen eta instituzioen mantentzearen kontrako jarrera.[1] Hala ere, alderdi politiko horiek demokratikotzat dute beren burua, eta beren hautesleek ez dituzte antidemokratikotzat edota erreakzionariotzat jotzen, nahiz eta beren buruzagietako askok, faxismoaren miresleak izateaz gainera, maiz jokabide agresibo edo baztertzailea duten.[2][3] Gobernu ultraeskuina existitzen dela jotzen da, baldin politika arrazista nahiz xenofoboak edo kultura edo erlijio batzuen kontrako adierazpenak egiten edo onartzen baditu.[4]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere jatorri ideologikoa pentsamendu kontrairaultzailean aurkitu daiteke, De Maistre XIX. mendean eta Erdi Aroa eredu bezala hartuz, 1789 urtea haustura unea bezala. Zehazki, politikoki inboluzionismoan kokatzen zen. Hala ere, ultraeskuina edo mutur eskuina termino berri samarra da. Historikoki Frantziar iraultzaren ondoren Frantziako parlamentuan parlamentarioak esertzen ziren tokiaren araberan du sorrera. Garaiko monarkikoak eta kontserbadoreak eskuinean esertzen ziren eta liberalak ezkerraldean. [5] Mutur eskuina mutur ezkerrari kontrajartzen zaio, eta neurri batean ezkerraren praktika iraultzailearen mugimendu antagonikoa da. Testuinguru hortan mutur eskuineko mugimendu kontrairaultzaileak sortu ziren, batez ere Frantzia eta Italian. XX. mendearen lehen zatian, faxismoa eta nazismoa Europako historiako gertaera tragikoetan parte hartu zuen, baina azkenean garaituak izan ziren. Mugimendu hauen ideiak jarraitasuna izan dute historian zehar, adibidez Alemaniako Alderdi Nazionaldemokrata (NPD), 1964an sortua, edo Falange Española, José Antonio Primo de Riverak 1933an sortua, azken hau Mussoloni, italiar faxismoaren ideietan oinarrituz.

Ultraeskuin zahar edo historikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Askorentzat ultraeskuineko edo eskuin muturreko alderdi politiko zaharrak ideologikoki faxismoarekin lotuak egon diren alderdiak dira.[6] Mito eta sinboloen bidez, faxismoaren programa jarraituz. Demokraziaren deslegitimazioaren aldeko lana darabilte, antisistema oposizio baten bidez. [7]

Hauen artean talde neonaziak edota nazi ideologian oinarritzen diren alderdiak sartzen dira, Nationalsozialistische hitz alemanaren laburdura izanik, honen esanahia nazionalsozialista izanik.[8]

Gaur egungo ultraeskuina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun mugimendu hauen berpizte bat ikusten ari da, 2011. krisi ekonomikoarekin areagotuz eta herritarrek etorkizunean ikusten duten segurtasunezagatik.[9] Europan euroeszeptiko, antiglobalizazio eta immigrazioaren kontrako alderdi politiko asko agertu dira, era nazionalista batetan eta batzutan xenofobia eta arrazismo sentimenduarekin.[10] Europan indar handia dute Holanda,[11] Austria[12] edo Italian, [13] eragin handikoak, baita ere Frantzia, Erresuma Batua,[14] Suedia,[15] Finlandia,[16] Belgika[17] edo Alemania bezalako herrietan. Hala ere, Europan XX. mende hasierako gertakizunen oroitzapenengatik ardura handiak sortarazten dituzte.[18]

Ultraeskuina Espainian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainian talde minoritarioak, oso zatituak eta buruzagi gabekoak dira. Horregatik udal hauteskundeak erabiltzen dituzte arreta deitzeko, nahizta leku txiki batetan izan. Azken urteotan igoera txiki-txikia eduki dute. 2007ko udal hauteskundeetan 47.000 boto lortuz eta 2011n 100.000, botoen % 1 baino gutxiago izanik, bere homologo europearretik oso hurrun egonik. Horrela, Espaina Europako salbuespena da, ez baitute ordezkaritza ez parlamentu nazionaletan, ez autonomikoetan. Salbuespen gutxi batzuk izanik, udal txiki batzuetan besterik ez.[19]

  • Plataforma per Catalunya, Viceko zinegotzi den Josep Anglada buru izanik, 66.000 boto (% 0,29) lortu zituen eta 17 zinegotzitik 2007. urtean 67ra igaro da 2011. udal hauteskundeetan. 2015 urteko udal hateskundeetarako "Plataforma por España" prestatzen ari da, Le Penen Front National frantziarra eredu bezala hartuz.[19]
  • España 2000, Silla (Valentzia) 2 zinegotzirekin, Onda (Castelló) bere zinegotzia mantenduz eta Dos Aguas (Valencia) bat lortuz, 2011ko udal hauteskundeetan Valentziatik kanpo hedatzea lortu du lehen aldiz,Alcalá de Henares herrian zinegotzi bat lortuz, ultraeskuina Espainia osoan ordezkaria duen biztanleria gehiengo herria. Bertako zinegotziaren bulegoan Maiatzeko 2. altxamendua eta Errekonkistari buruzko kartelak ditu zintzilik, eta Le Pen Front Nationalaren eslogana: Ni uno más, los españoles primero, hau da, "Bat bez gehiago, espainarrak lehenengo"[19]
  • Democracia Nacional, bere hauteskunde kartela Le Pen oinarrituz: Paro + Inmigración= Delincuencia., hau da, "Langabezia + Inmigrazioa = Delinkuentzia"[19]
  • Alternativa Española, Rafael López-Diéguez buru duena, eta Blas Piñar frankista lagun izan zuena. DNE alderdiarekin elkarlanean dihardu.[19]

Europako gaur egungo ultraeskuineko alderdi politikoen taula[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Taula honetan mutur eskuinekotzat jotako Europako alderdi politikoen bilakaera elektorala ikusten da, antiinmigrazio, populista eta nazionalista ezaugarriak dituzten alderdiak agertzen dira, nahiz eta alderdi batzuk ideologia horien kontra daude puntu batzuetan.

Herrialdea Alderdia Herrialdeko
parlamentuan
Botoen
ehunekoa
Aurreko
hauteskundearekiko
bilakaera
Europarlamentarioak,
herrialdearen
guztizkoan
AlemaniaAlemania NPD 0 / 622  % 1,5  % -0,1 0 / 96
AustriaAustria FPÖ 34 / 183  % 17,5  % +6,5 2 / 19
BZÖ 21 / 183  % 10,7  % +6,6 1 / 19
BelgikaBelgika Vlaams Belang (VB) 12 / 150  % 7,7  % -4,3 2 / 22
Front National (Belgika) (FN) 0 / 150  % 0,5  % -1,5 0 / 22
BulgariaBulgaria ATAKA 21 / 240  % 9,4  % +1,3 2 / 17
DanimarkaDanimarka DF 25 / 179  % 13,9  % +0,6 1 / 13
 Erresuma Batua United Kingdom Independence Party (UKIP) 0 / 650  % 3,1  % +0,9 12 / 73
British National Party (BNP) 0 / 650  % 1,9  % +1,2 2 / 72
ErrusiaErrusia LDPR 56 / 450  % 12,5  % +2,7 -
EslovakiaEslovakia SNS 0 / 150  % 4,55  % + 0,9 1 / 13
EspainiaEspainia Plataforma per Catalunya (PxC) 0 / 350  % 0,25  % +0,25 0 / 54
FinlandiaFinlandia PS 39 / 200  % 19,0  % +14,9 1 / 13
FrantziaFrantzia Front National 0 / 577  % 4,3  % -7,0 3 / 72
Mouvement pour la France 2 / 577  % 1,2  % +0,4 1 / 72
GreziaGrezia Golden Dawn 21 / 300  % 6,97  % +6,70 0 / 22
LAOS 0 / 300  % 2,90  % -2,73 2 / 22
HerbehereakHerbehereak PVV 24 / 150  % 15,5  % +9,6 5 / 26
HungariaHungaria JOBBIK 47 / 386  % 16,7  % +14,5 3 / 22
ItaliaItalia Liga Norte (LN) 60 / 630  % 8,3  % +3,7 9 / 72
La Destra-Movimento Sociale Fiamma Tricolore 0 / 630  % 2,4  % +1,8 0 / 72
KroaziaKroazia HSP 1 / 151  % 2,80  % +2,80 -
NorvegiaNorvegia FrP 41 / 169  % 22,9  % +0,8 -
PoloniaPolonia LPR 0 / 460  % 1,3  % -6,7 0 / 50
PortugalPortugal PNR 0 / 230  % 0,30  % +0,15 0 / 22
ErrumaniaErrumania PRM 0 / 334  % 3,2  % -9,8 3 / 33
SerbiaSerbia SRS 78 / 250  % 29,5  % +0,9 -
SuediaSuedia SD 20 / 349  % 5,7  % +2,8 0 / 18
SuitzaSuitza SVP 62 / 200  % 29,0  % +2,4 -
ZipreZipre ELAM 0 / 56  % 1,08  % +1,08 0 / 6

Europako Parlamentuan alderdi horiek beren artean biltzen dira, bai eta ezaugarri berak (euroeszeptizismoa, nazionalismoa eta kontserbadurismoa) dituzten alderdiekin ere, hala nola Union for Europe of the Nations (1999-2009), Europe of Democracies and Diversities (1999-2004), Independence/Democracy (2004-2009), Identity, Tradition, Sovereignty (2007) edo Europe of Freedom and Democracy (2009tik) alderdiekin. Gainera, europar alderdi politikotzat Euronat eta Alliance of European National Movements multzoan sartzen dira.

Ideologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ultraeskuin edo mutur eskuin terminoa aditu askok erabili dute era kontraesankor batean, konfigurazio ideologiko desberdinengatik. Ez da existitzen adostasun bat ultraeskuineko talde edota mugimendu guztiak definitzeko, bereziki historian zehar gertaturiko aldaketa ideologikoak kontutan hartuz. Horrela, Rodríguez Araujo maisu mexikarraren ustez, eskuin termino bera ere historian zehar tradizio eta gizarte motaren eta boterearen arabera aldatu den kontzeptua da. Gaur egun eskuintzat dugun jarrera edo posizioak ezkertiarrak izan ziren aurreko garai batetan.[20] Horrez gain, kritikoen ustez, ultraeskuina debaluatutako terminoa da ere, oposizioko alderdiek, bereziki ezker muturrekoek eta komunistek, berekin ados ez dagoen edozein alderdi edo ideologiari ultraeskuintzat edo faxistatzat jotzeko edo kritikatzeko joera dute, askotan mugimendu guztiz demokratikoak izanik.

Ondorioz, berretsi dezakegu ultraeskuineko talde guztiek ez dituztela ideal edo xede berdinak, baina gehienek munduarekiko ikuspegi kospiratibo eta ultranazionalista dute, demokraziaren inperfekzioaren kontrako boto protesta erakarriz. Hurrengo ezaugarriak izan ohi dituzte:

  • Nazionalismoa: Ideia nazionala ultraeskuindar edo mutur eskuindar guztien bereizgarri amankomuna da. Nazioa batasun etnikoa bezala ikusten da frantziar jatorriko nazionalismo politikoarekin alderatuz. Horrela, adibidez, ultraeskuin espainola beti britainiar ultraeskuindarren kontra egongo da Gibraltaren erruz, eta azken hauek aldiz, irlandar nazionalisten kontra. Hortaz gain, errealitate nazionalaren sorkuntzari buruzko desberdintasun dituzte. Liga Norte italiarra adibidez, bere lurraldearen independentzia bilatzen du, [21] ultraeskuindar espainola aldiz nazioaren kohesioa.[22]
  • Antiliberalismoa: Orokorki, kapitalismo liberalaren kontrako jarrera. Hala ere, ez dago jarrera edo tendentzia ekonomiko konkretu bat mugimendu hauen artean. Batzuk nazismo eta faxismoa bezala estatuak ekonomian intrusioa eduki behar zuela defenditzen zuten, baina beste batzuk politika ekonomiko guztiz liberalak defenditu dute, beste batzuk azkenik frankismoa bezala ez zuten programa ekonomiko definitu bat eta haien politika ekonomikoa egoeren arabera aldatzen zen. Beste batzuk Meritokraziaren aldeko jarrera eduki dute.
  • Tradizionalismoa: Hau ez da balio erlijioso tradizionalen defentsa bezala ikusi behar. Kasu gehienetan horrela da, baina gertaera historiko batzuetan kontrakoa gertatu da. Adibidez Alemania nazian neopaganismoan oinarritutako ideal eta balore batzuk ezarri ziren, kristautasun klasikoarekin apurtuz. Erlijioa taldearen batasun lotura izan daiteke edo kontrako ultraeskuinako liskarren arrazoia. Hau Ipar Irlandan gertatzen da, non irlandar nazionalista katolikoak unionista protestanteen aurka dihoazte. Bai bata bai bestea mutur eskuineko ezaugarri bera dute, nazionalismoa (nola ez, ikuspuntu desberdin batetik), ultraezkerra aldiz ikuspuntu unibertsala du, estremismo islamistetan gertatzen den bezala. [23]
  • Kontserbadurismoa: Kontzeptu hau kultura eta identitate etniko nazionalak sustatu eta bultzatzen ditu, gizartearen hazkunde eta handitzea bultzatuz. Talde batzuk Hegel ordena jainkoarengandik erabakia izan dela diote, aldakaitza eta aldatu behar ez dena. Horregatik momentuko estatu mota defendatuko dute bakarrik horrela inposatua izan delako.
  • Balore bertikalistak: Gizarterako "egokiak" diren baloreak goresten dira. Orokorrean mugimendu hauek sinboloak darabiltzate bere politikak aurrera eramateko. Jarrera militarista izan ohi dute eta gizarte baloreen mantentzea edo berreskuratzea. Politika nazionalistak edo espantsionistak oso ohikoak dira, nazioak lortutako boterea erakusten baitute atzerritar dekadentearen kontra.
  • Antikomunismoa: Komunismoaren kontrako jarrera eta bereziki marxismoarekin kontrakoa. Ideologikoki materialismo historikoaren kontzeptuaren kontra, eta gizarte zibileko berezko klase desberdintasunen kontra.
  • Xenofobia: Immigrante edo etorkinaren kontrako jarrera. Mugimendu hauek etorkinak errefusatzen dituzte, garbitasun nazionala edota baita arrraziala defendituz.

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. « (Gaztelaniaz) Si un partido desarrolla una actitud antisistema y se relaciona en términos ideológicos con el pensamiento clásico de la extrema derecha (ultranacionalismo, antipluralismo, concepción autoritaria del orden social), pero sin establecer vínculos directos con el fascismo y sin realizar una crítica directa a la democracia como sistema político, quedaría adscrito a la tipología de nuevos partidos de extrema derecha.  »
    José Luis Rodríguez Jiménez, De la vieja a la nueva extrema derecha (pasando por la fascinación por el fascismo), Asociación de Historia Actual, ISSN: 1696-2060, Nº. 9, 2006, pag. 94
  2. « (Gaztelaniaz) Durante décadas, los electores asociaron estas dos corrientes [el extremismo de derecha y el populismo ultranacionalista] a posiciones reaccionarias, contrarias al avance de la modernidad y opuestas a la democracia política; pero esto ha dejado en parte de ser así. En la actualidad los partidos políticos de extrema derecha se declaran democráticos, y lo hacen sin rubor, sin ningún tipo de complejo, y ello pese a que muchos de sus dirigentes son admiradores del fascismo y que buena parte de su trabajo diario viene acompañado de un estilo agresivo y un propósito excluyente  »
    José Luis Rodríguez Jiménez, 2004, p. 7.
  3. « Estas nuevas formas de manifestación de la extrema derecha aceptan teóricamente las regras del sistema democrático y dicen acatar (y en ocasiones incluso compartir) el orden constitucional existente en sus respectivas naciones. Sin embargo, sostienen valores antidemocráticos mediante un discurso basado en la negación de la modernidad, la exaltación de la comunidad nacional y la hostilidad a los extranjeros.  »
    Antonio Fernández García, José Luis Rodríguez Jiménez, 2001, p. 65.
  4. « (Gaztelaniaz) Gobierno que no promueve, mediante sus políticas públicas, un mayor igualitarismo (como tendencia) o que refuerza las desigualdades sociales, es un gobierno de derecha. Si además de lo anterior ese mismo gobierno lleva a cabo prácticas racistas, xenófobas, contrarias a diversas expresiones culturales y religiosas, entonces estaríamos hablando de un gobierno de ultraderecha.  »
    Octavio Rodríguez Araujo, p. 32
  5. (Gaztelaniaz) Frantziar Iraultza
  6. (Gaztelaniaz) Es una ideología y un movimiento político caracterizado por defender un corporativismo estatal totalitario y una economía dirigista.
  7. (Gaztelaniaz) José Luis Rodríguez Jiménez, De la vieja a la nueva extrema derecha (pasando por la fascinación por el fascismo), Asociación de Historia Actual, ISSN: 1696-2060, Nº. 9, 2006, pag. 94
  8. (Gaztelaniaz) Históricamente hace referencia a todo lo relacionado con el régimen de Hitler quien gobernó Alemania de 1933 a 1945 con la llegada al poder del Partido Nacionalsocialista Alemán de los Trabajadores (NSDAP, Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), el autoproclamado Tercer Reich y Austria a partir de la Anschluss, así como los demás territorios que lo conformaron (Sudetes, Memel, Danzig y otras tierras en Polonia, Francia, Checoslovaquia, Hungría, Holanda, Dinamarca y Noruega). La Alemania de este período se conoce como la Alemania nazi.
  9. (Gaztelaniaz) Preocupación por el auge de la extrema derecha en Europa
  10. (Gaztelaniaz) «La ultraderecha europea se consolida tras su victoria en las elecciones finlandesas»
  11. (Gaztelaniaz) «La extrema derecha se confirma como segunda fuerza política en Holanda»
  12. (Gaztelaniaz) La extrema derecha austriaca sale reforzada de las urnas
  13. (Gaztelaniaz) «La Liga Norte, hacia la victoria», El Mundo, 2010-03-29.
  14. (Gaztelaniaz) «El ascenso de la ultraderecha alarma a los partidos británicos».
  15. (Gaztelaniaz) El Gobierno sueco pierde la mayoría absoluta por el avance de la ultraderecha
  16. (Gaztelaniaz) «Los conservadores vencen en las elecciones de Finlandia pero la ultraderecha gana terreno»]
  17. (Gaztelaniaz) Incertidumbre en Bélgica tras la victoria de los independentistas flamencos
  18. « Es por esta razón por el recuerdo de los fascismos y, en concreto, del nazismo que preocupa el actual ascenso de las organizaciones y partidos de ultraderecha, del resurgimiento del nazismo (el neonazismo) y de las tendencias ultranacionalistas acompañadas de racismo y antisemitismo (en la actualidad convenientemente suplantado por posiciones contrarias a los emigrantes), es decir, el resurgimiento de la intolerancia en su máxima expresión.  »
    Octavio Rodríguez Araujo, p. 186.
  19. a b c d e f
    « (Gaztelaniaz)El pueblo se subleva contra el alcalde  »
  20. (Gaztelaniaz) Octavio Rodiguez Araujo, Derechas y ultraderechas en el mundo, Siglo XXI. México, 2004, p. 13
  21. (Gaztelaniaz) Umberto Bossi reivindica independencia del Norte de Italia
  22. (Gaztelaniaz) Web España 2000
  23. (Gaztelaniaz) Un islamismo abierto a la izquierda