Estonia eta Letonia arteko muga

Estonia eta Letonia arteko muga
	Estonia–Latvia relations; borders of Latvia; Estoniako mugak
Geografia
Herrialdeak	Estonia; Letonia
Luzera	339 km

Estonia eta Letonia arteko muga 339 kilometroko nazioarteko muga da, Estonia eta Letoniako Errepublikak banatzen dituena. Muga ez da aldatu 1945etik, Estoniar SES eta Letoniar SES Sobietar Batasunaren parte zirenean, gaur arte. Mendebaldean hasten da, Itsaso Baltikoko Rigako golkoan, eta ekialderantz jarraitzen du Estonia-Letonia-Errusia muga hirukoitzeraino. Valga (Estonia) eta Suur Munamägi muinoaren ingurutik igarotzen da.

Mendebaldetik ekialderantz, Estoniako Pärnumaa, Viljandimaa, Valgamaa eta Võrumaa konderriak Letoniako Limbaži, Valmiera, Valka eta Alūksne barrutietatik bereizten ditu.

Historia

Lehen Mundu Gerraren ondoren eta Letonia eta Estoniako errepublika independenteak ezarri ondoren, bi herrialdeetako ordezkariek batera ezarri zuten muga. Bi herrialde horietako bat bera ere lehenago existitu ez zenez, ez zegoen lurralde-anbiziorik. Muga oinarri etniko baten gainean marraztu zen. 1920ko martxoaren 22an, Letonia-Estonia mugari buruzko Arbitraje Hitzarmena sinatu zuten.^[1]

Rigako arbitraje-auzitegiaren 1920ko urriaren 19ko judizioaren ondoren, Estoniak eta Letoniak muga naturalak zehazteari buruzko akordio bat sinatu zuten, eta markatzailearen batzorde mistoan instrukzio bat adostu zuten. 1923ko azaroaren 1eko akordio osagarriak Letoniaren eta Estoniaren ekialdeko zatiaren eta Errusiaren arteko muga ezarri zuten. 1927ko martxoaren 30ean, muga trazatu zen, garai hartan, 375 kilometro luze zena, 442 zedarrirekin, Letonia, Estonia eta Sobietar Batasunaren trifiniotik hasita, ekialdean, Rigako golkoraino, Ainažitik gertu, mendebaldean.

Letonia-Estoniako muga mugazainek Valkan, Ziemupen, Rūjienan eta Ainažin zaintzen dute muga.^[2]

Lurralde-gatazkak

Mugaren konfigurazioa zela eta, Valmiera eta Valka barrutietako lurralde batzuen jabetzak, herrialde batek edo besteak, polemikak sortu zituen. Estoniak, esate baterako, Ape, Veclaicene, Valka, Lodos, Ipiķi eta Ainaži inguruko eremuak erreklamatu zituen. Lurralde hauetatik, Estoniak Valka (Valga) hiriaren zatirik handiena eta Cores (Sooru) eta Platera (Laat) parrokiak eskuratu zituen.

Era berean, antzinako Võru konderriko Jaunroze (estonieraz: Vastse-Roosa) parrokiaren zati handiena Letonian geratu zen. Jende gehienak Letoniarekin bat egitearen aldeko botoa eman zuen Ainažiko erreferendumean. Letoniak Kajajärve parrokia eta beste lurralde txiki batzuk erreklamatu zituen, baita Ruhnu uhartea ere, baina 1923an asmoak alde batera utzi zituen Estoniarekin aliantza militar bat eratu ahal izateko.^[3]

Muga garaikidea

Gaur egun, Letonia eta Estonia arteko muga 32 kilometrotan laburtu zen 1944tik. Urte horretan, Sobietar Batasunak bi herrialdeetatik bereizi zituen Abrene eta Petxori barrutiak, hurrenez hurren.

Letonia eta Estonia arteko mugaren berrezarpena 1992an hasi zen eta 1999an amaitu zen. Egun, 442 zedarri ditu.