Etilen glikol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Etilen glikol
Ethylene glycol.svg
Samlpe of Ethylene glycol.jpg
Formula kimikoa C2H6O2
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,11 g/cm³ (20 °C)
Soinuaren abiadura 1.658 m/s (25 °C, likido)
Errefrakzio indiziea 1,4318
Azidotasuna (pKa) 15,1
Fusio-puntua −13 °C
−13 °C
Irakite-puntua 198 °C (760 Torr)
Baporizazio entalpia 50,5 kJ/mol eta 57,4 kJ/mol
Lurrun-presioa 0,06 mmHg (20 °C)
Bero ahalmena 2.400 J/(kg K)
Masa molekularra 62,037 u
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Lehergarritasunaren beheko muga 3,2 vol%
Lehergarritasunaren goiko muga 15,3 vol%
Flash-puntua 111 °C
Eragin dezake ethylene glycol exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey LYCAIKOWRPUZTN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 107-21-1
ChemSpider 13835235
PubChem 174
Reaxys 505945
Gmelin 30742
ChEBI 943
ChEMBL CHEMBL457299
RTECS zenbakia KW2975000
ZVG 12060
DSSTox zenbakia KW2975000
EC zenbakia 203-473-3
ECHA 100.003.159
CosIng 34128
MeSH D019855
RxNorm 1314364
KNApSAcK C00007409
UNII FC72KVT52F
KEGG C15588 eta C01380
PDB Ligand EDO

Etilenglikola bi hidroxilo talde dituen alkohola da eta etano-1,2-diola, etanodiol eta glikol izenez ere ezagutzen da. Bi zereginetan usatzen da batez ere. Lehengai moduan poli(etilen tereftalato)aren moduko poliesterren sintesian (% 50) eta izotz-kontrako bezala (% 40)[1].

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Likido kolorge, likatsu eta gozoa da, pozoitsua, 1,125 gr/cm3-ko dentsitatekoa. 197,5 °C-an irakiten du, eta -11,5° C-tan solidotzen da. Urarekin eta alkoholarekin nahas daiteke, baina ez eterrarekin[2].

Izarrarteko espazioan etilen glikola detektatua izan da[3].

Sintesi industriala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etilen glikolaren sintesia etilenotik (etenotik) abiatzen da. Lehenik, tarteko produktu moduan, etilen oxidoa sintetizatzen da. Etilen oxidoak urarekin erreakzionatzen du etilen glikola sortzeko, ekuazio kimiko honen arabera:

C2H4O + H2O → HO−CH2CH2−OH

Erreakzio hori azidoen edo baseen bidez kataliza daiteke, edo pH neutroan gerta daiteke tenperatura altuetan. Etilen glikolaren errendimendurik handiena pH azidoan edo neutroan gertatzen da, ur soberakinezko inguruetan. Baldintza horietan, % 90eko errendimendua lor daiteke. Azpiproduktu nagusiak di(etilen glikol), tri(etilen glikol) eta tetra(etilen glikol) oligomeroak dira. Oligomero horiek eta ura bereizteko energia asko behar da[4]. Urtean 6,7 milioi tona etilen glikol inguru ekoizten dira munduan.

Toxikotasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etilen glikola toxikoa da eta bere LDLo = 786 mg/kg da gizakiengan. Arriskurik handiena zapore gozoari zor zaio, haurrak eta animaliak erakar baititzake. Irentsi ondoren, etilen glikola azido glikolikora oxidatzen da eta segidan azido oxalikora oxidatzen da zeina toxikoa den. Honek eta bere azpiproduktu toxikoek nerbio-sistema zentralari eragiten diote lehenik, gero bihotzari eta, azkenik, giltzurrunei. Ez bada garaiz tratatzen hilgarria izan daiteke[5].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Wiley‐VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, ed. (2000-06-15). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007. ISBN 978-3-527-30385-4. Noiz kontsultatua: 2020-11-28.
  2. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus Noiz kontsultatua: 2021-01-10.
  3. Ana, Galarraga Aiestaran. (2008-12-06). «Izarren hautsa, bizigai» Zientzia.eus Noiz kontsultatua: 2021-01-10.
  4. Vicario Hernando, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2010). Kimika organiko industriala. EHU, 79-80 or. ISBN 978-84-692-7831-4..
  5. (Ingelesez) «CDC - The Emergency Response Safety and Health Database: Systemic Agent: ETHYLENE GLYCOL - NIOSH» www.cdc.gov 2018-09-27 Noiz kontsultatua: 2020-11-28.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]