Etilen glikol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Etilen glikol
Ethylene glycol.svg
Samlpe of Ethylene glycol.jpg
Formula kimikoaC2H6O2
SMILES kanonikoa2D eredua
InChl3D eredua
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,11 g/cm³ (20 °C, likido)
Soinuaren abiadura1.658 m/s (25 °C, likido)
Errefrakzio indiziea1,4318
Azidotasuna (pKa)15,1
Fusio-puntua−13 °C
−13 °C
Irakite-puntua198 °C (760 Torr)
197 °C (1 atm)
Baporizazio entalpia50,5 kJ/mol eta 57,4 kJ/mol
Lurrun-presioa0,06 mmHg (20 °C)
Bero ahalmena2.400 J/(kg K)
Masa molekularra62,037 Da
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Lehergarritasunaren beheko muga3,2 vol%
Lehergarritasunaren goiko muga15,3 vol%
Flash-puntua111 °C
Eragin dezakeethylene glycol exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKeyLYCAIKOWRPUZTN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia107-21-1
ChemSpider13835235
PubChem174
Reaxys505945
Gmelin30742
ChEBI943
ChEMBLCHEMBL457299
RTECS zenbakiaKW2975000
ZVG12060
DSSTox zenbakiaKW2975000
EC zenbakia203-473-3
ECHA100.003.159
CosIng34128
MeSHD019855
RxNorm1314364
KNApSAcKC00007409
UNIIFC72KVT52F
KEGGC15588 eta C01380
PDB LigandEDO

Etilenglikola bi hidroxilo talde dituen alkohola da eta etano-1,2-diola, etanodiol eta glikol izenez ere ezagutzen da. Bi zereginetan usatzen da batez ere. Lehengai moduan poli(etilen tereftalato)aren moduko poliesterren sintesian (% 50) eta izotz-kontrako bezala (% 40)[1].

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Likido kolorge, likatsu eta gozoa da, pozoitsua, 1,125 gr/cm3-ko dentsitatekoa. 197,5 °C-an irakiten du, eta -11,5° C-tan solidotzen da. Urarekin eta alkoholarekin nahas daiteke, baina ez eterrarekin[2].

Izarrarteko espazioan etilen glikola detektatua izan da[3].

Sintesi industriala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etilen glikolaren sintesia etilenotik (etenotik) abiatzen da. Lehenik, tarteko produktu moduan, etilen oxidoa sintetizatzen da. Etilen oxidoak urarekin erreakzionatzen du etilen glikola sortzeko, ekuazio kimiko honen arabera:

C2H4O + H2O → HO−CH2CH2−OH

Erreakzio hori azidoen edo baseen bidez kataliza daiteke, edo pH neutroan gerta daiteke tenperatura altuetan. Etilen glikolaren errendimendurik handiena pH azidoan edo neutroan gertatzen da, ur soberakinezko inguruetan. Baldintza horietan, % 90eko errendimendua lor daiteke. Azpiproduktu nagusiak di(etilen glikol), tri(etilen glikol) eta tetra(etilen glikol) oligomeroak dira. Oligomero horiek eta ura bereizteko energia asko behar da[4]. Urtean 6,7 milioi tona etilen glikol inguru ekoizten dira munduan.

Toxikotasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etilen glikola toxikoa da eta bere LDLo = 786 mg/kg da gizakiengan. Arriskurik handiena zapore gozoari zor zaio, haurrak eta animaliak erakar baititzake. Irentsi ondoren, etilen glikola azido glikolikora oxidatzen da eta segidan azido oxalikora oxidatzen da zeina toxikoa den. Honek eta bere azpiproduktu toxikoek nerbio-sistema zentralari eragiten diote lehenik, gero bihotzari eta, azkenik, giltzurrunei. Ez bada garaiz tratatzen hilgarria izan daiteke[5].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Wiley‐VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, ed. (2000-06-15). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2020-11-28).
  2. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-10).
  3. Ana, Galarraga Aiestaran. (2008-12-06). «Izarren hautsa, bizigai» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-10).
  4. Vicario Hernando, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2010). Kimika organiko industriala. EHU, 79-80 or. ISBN 978-84-692-7831-4..
  5. (Ingelesez) «CDC - The Emergency Response Safety and Health Database: Systemic Agent: ETHYLENE GLYCOL - NIOSH» www.cdc.gov 2018-09-27 (Noiz kontsultatua: 2020-11-28).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]