Etxola pasiego

Etxola pasiegoa Kantabriako ekialdeko mendietan zehar tipikoa den herri-arkitektura mistoko (etxebizitza, ukuilua eta lastategia) eraikina da; batez ere, Pas eta Miera haranetako goi-arroetan, baita Asón eta Carriedo mugakideetan zehar ere zabaldurik dago. Burgosko probintziaren iparraldeko eremu mugakide batzuetan ere badaude. Bere jatorria, behinik behin, XVI. mendekoa da.^[1]

Tipologia

Eskuarki, nabe bakarreko eraikinak dira, bi solairutan banatuta, perimetro-paretatan eta estalkiaren uren banalerroari eusten dioten zutabe batean edo bitan bermatuta. Tamaina oneko harlangaitzezkoak dira, tokiko kareharrizko arrokekin, eta arbelezko estalkiak dituzte. Beheko solairurako sarbidea, animalientzako ukuilu gisa erabilia, zuzenean landa-mailatik egiten da, harrizko edo egurrezko ateburua duen ate baten bidez. Goiko solairuak, normalean etxebizitza edo biltegirako egokitua, mandio baten bidez izaten du sarbidea; antzinakoenetan, lauzazko mailak dituen eskailera bat izaten da, egutera edo eskailera-buru batekin, estalkiko teilatu-hegalaren luzapen batekin estaltzen dena. Batzuetan, etxola malda handian dagoenean, kota altuan dagoen albo batetik sartzen da, baina ez da ohikoa.^[2] Hormetako baoak urriak eta txikiak dira, hotzaren aurkako defentsa gisa.

Izaera

Etxola horiek abeltzaintza-ustiategi bati lotuta zeuden beti, bai eta «muda» izeneko trasterminantzia-sistema bati ere, haranetako beheko aldeen eta goiko belardien artean. Sasoi beroan, abereak belardi fresko garaietara eramaten zituzten, braniza izenekoetara, uda pasatzeko, eta aldi horretan familia txabolara eramaten zuten. Udazkena iristean, beheko lurretara itzultzen ziren. Oso gutxitan bizi ziren txabolak urte osoan; kasu horretan, lur-eremu berean bi eraikin edo gehiago egon zitezkeen batera, eta duela gutxi (XIX. mendea eta XX. mendearen hasiera), etxeetako kide gazteenak bakarrik joaten ziren bertara.^[3]

Abeltzaintzako ustiategi bati lotutako izaera horren ondorioz, normalean itxitura bat izaten dute erantsita, harrizko gida-horma baten bidez itxita, «finca» edo «llave» izenekoa.

Erreferentziak

↑ Ruiz de la Riva, E. (1991). Casa y aldea en Cantabria: Un estudio sobre la arquitectura en los valles de Saja-Nansa. Santander, 248-257 or..
↑ García Alonso, Manuel; Bohigas Roldán, Ramón. (1995). El valle de Soba: Arqueología y etnografía. Santander: Edt. Tres.
↑ García Alonso & Bohigas Roldán: op. cit., 60. orr.

Kanpo estekak

Datuak: Q3816645
Multimedia: Cabañas pasiegas / Q3816645

[1] Ruiz de la Riva, E. (1991). Casa y aldea en Cantabria: Un estudio sobre la arquitectura en los valles de Saja-Nansa. Santander, 248-257 or..

[2] García Alonso, Manuel; Bohigas Roldán, Ramón. (1995). El valle de Soba: Arqueología y etnografía. Santander: Edt. Tres.

[3] García Alonso & Bohigas Roldán: op. cit., 60. orr.

[1]

[2]

[3]