Eyre aintzira

Wikipedia, Entziklopedia askea
Eyre aintzira
Lake Eyre (en)
NEO lake eyre big.jpg
Datu orokorrak
Garaiera−15 m
Luzera144 km
Zabalera65 km
Azalera9.300 km²
Sakonera6 m
Bolumena30,1 km³
EponimoaEdward John Eyre
Geografia
Koordenatuak28°22′00″S 137°22′00″E / 28.366666666667°S 137.36666666667°E / -28.366666666667; 137.3666666666728°22′00″S 137°22′00″E / 28.366666666667°S 137.36666666667°E / -28.366666666667; 137.36666666667
Estatua Australia
Australiako estatuHego Australia
Babestutako-eremuaKati Thanda-Lake Eyre National Park (en) Itzuli
Leku geografikoaAustralia kontinentala
Hidrografia
Betebidea
Hustubidealurruntzea
Arroaren azalera1.140.000 km²
Arro hidrografikoaLake Eyre basin (en) Itzuli

Eyre aintzira (ingelesez: Lake Eyre), ofizialki Kati Thanda–Eyre aintzira[1] gutxitan, beteta dagoen Australia eta Ozeaniako lakurik handiena eta Ozeania osoko lekurik beheena da (itsas mailatik 15 m beherago).

Lakua erdialdeko Australiako basamortuetan dago, Hegoaldeko Australiako iparraldean, Adelaidetik 700 km iparralderantz. Normalean ez du urik, gatza baino. Euri urtaroan ipar-ekialdeko Queenslandetik etortzen zaizkion ibaiek Eyre lakuaren arroa betetzen dute. Noizbehinka eskualdean uholdeak daude: hiru urtean behin 1,5 metrokoak, hamarkadan behin 4 m eta bete mendean lautan baino ez da betetzen.

Ubikazioa( Australia medionala)
Ubikazioa( Australia)
Eyre lakuaren arroa

Aintziraren beheko aldea sistema endorreikoen bereizgarri den geruza gazi batez estalita dago, urtaro bakoitzean ur-bolumena hedatzearen eta, ondorioz, harrapatutako urak lurruntzearen ondorioz. Urtarorik beroenetan ere, ia beti geratzen da ur pixka bat aintziran, normalean lurpeko laku txikiagoetan biltzen dena. Euri-garaian, ipar-ekialdeko ibaiak (outbackean, Queenslanden) aintzirarantz doaz. Montzoiaren ur-kantitateak zehazten du ura aintzirara iritsiko den, eta iristen bada, zer sakonera izango duen.

Lakua ikusteko lehendabiziko europarra Edward Eyre 1840an zenez, lakuari bere izena jarri zion. 2012an inguruko aborigenen izena gehitu zioten: Kati Thanda arabana herriarena.[2]

Uholde txikietan The Lake Eyre Yacht Clubeko kide bitxiek lakuan nabigatzen dute, azkenekoz 1997, 2000, 2001, 2004 eta 2007 urteetan.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euri-garaian, Eyre lakuaren arroaren ipar-ekialdeko ibaiak, Queenslandeko barnealdean (hego-mendebaldean eta erdialdean), aintzirarantz doaz Channel Country bidez. Montzoiaren ur kantitateak zehazten du ura aintzirara iritsiko den eta, iristen bada, aintziraren sakonera. Lakuaren eremuko batez besteko prezipitazioa 100 eta 150 milimetro artekoa da (3,9 eta 5,9 hazbete bitartean) urteko.

Kati Thanda-Lake Eyreri egotzitako -15 metroko altuera (-49 oin) aintziraren hondoko zatirik sakonenei dagokie, Belt Bayn eta Madigango Golkoan. Kostaldea -9 metrora dago (-30 oin). Aintzira Eyre lakuaren arroan sedimentu gehien metatzen den eremua da.

Eyre lakua Goyder kanalak lotzen dituen bi ataletan banatuta dago. Hauek Eyre North lakua, 144 kilometroko luzera (89 milia) eta 65 kilometroko zabalera (40 milia) duena, eta 65 bider 24 kilometro (40 bider 15 milia) neurtzen duen Eyre South aintzira bezala ezagutzen dira. Gatz-zarakarrak lodiagoak dira, 50 cm-rainokoak (20 hazbetekoak), Belt Bay, Jackboot Bay eta Madigan Gulf hegoaldeko azpiarroetan, Eyre North lakuan.

1883az geroztik, Eyre aintzira ubide edo hodi baten bidez arrora ekarritako itsasoko urarekin urperatzeko proposamenak egin dira. Helburua, neurri batean, lurruntzea areagotzea zen, eta, beraz, Eyre aintzira handi baten haizebean eskualdean prezipitazioak areagotzea. Prezipitazio agregatua txiki gisa modelatu da. Arroa itsas mailatik behera igotzen denez, eta eskualdeko urteko lurruntze-tasa handia denez (2500 eta 3500 mm artean (98 eta 138 hazbete) , eskema horiek normalean ez dira oso praktikotzat jo, litekeena baita gatz-biltegiak pilatzeak azkar blokeatzea diseinatutako kanala. 1 cm-ko lurruntze-tasari (0,39 hazbete) Eguneko, 0,5 m/s-ra (1,6 oin/s) doan 3 m-ko (9,8 oin) biaduktu batek 100 km 2 (39 oin karratu mi) sortzeko adina ur emango luke. Ur gazia ozeanora itzultzen ez bada, 90.000 tona gatz (91.000 t) botako lituzke urtero. [Eskatutako hitzordua]

Kalifikazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Largest Waterbodie» s, «Geoscience Australia» gunean, Australian Governement delakoaren mendekoa, linean eskuragarri dagoena: [1] (ingelesez).
  2. «New name adopted for outback Lake Eyre». Australian Broadcasting Corporation. 2012ko abenduaren 19a. 2012ko abenduaren 19an kontsultatua.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Australian Broadcasting Corporation. (2012-12-19). New name adopted for outback Lake Eyre. .
  2. ABC News. (2012-5-23). Federal Court awards native title over Lake Eyre. .

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]