Ezkutuko hegazkin

Ezkutuko hegazkina, isilpeko hegazkina, isileko hegazkina edo stealth hegazkina (ingelesez stealth aircraft), ezkutuko teknologien bidez radarren erradiazioak xurgatu eta desbideratzeko diseinatu den hegazkina da. Ohikoa da, halaber, «ikusezin» deitzea, baina hori ez da oso zuzena; izan ere, neurri batean, hegazkin horiek oso ondo ikus daitezke, eta ikusezintasuna radarren aurrean baino ez da gertatzen. Bestalde, badira beste hegazkin ikusezin batzuk ere, ikus-bitartekoen bidez haien detekzioa ahalik eta gehien minimizatu nahi dutenak.^[1]^[2]^[3]

Oro har, isileko hegazkin baten funtzioa etsaiaren sistemek detektatu gabe bere ekintza gauzatzea da. Isileko hegazkinek parte-hartze garrantzitsua izan zuten AEBek 1989an Panaman egindako inbasioan eta Golkoko gerran, 1991n.

Historia

Hegazkin horien lehen belaunaldiak F-117 Nighthawk hegazkina barne hartzen du, eta, radar emisioak desbideratzeko, gainazal angelutsuak dituzten fuselajeak erabiltzeko joera zuten, baita radarraren uhinak xurgatzen dituzten materialak erabiltzekoa ere (RAM). Bigarren belaunaldiaren ordezkaria B-2 Spirit da. Hegazkin horien diseinuari mesede handia egiten diote ordenagailuetan egindako aurrerapenek; izan ere, hegazkin batek radarraren erradiazioekiko duen erantzuna modelizatzeko eta aerodinamika hobetzeko gai dira, betiere prestazioak eta potentzialtasuna murrizten dituzten diseinu-emakida ikaragarrien kontura.

1999ko martxoaren 27an, lehen F-117 hegazkina Belgradetik 30 km-ra eraitsi zuen Jugoslaviako armadak, taktika on bat (herrialde osoko aireko defentsak koordinatzea, airean etsaien ehiza-hegazkinik ez zegoela baieztatu ondoren) eta baliabide egokiak (uhin luzeko radar errusiar sofistikatu bat eta nazionalitate bereko S-200 misil antiaereo zahar bat) konbinatuz. Amaieraren hasiera izan zen. Menderaezin gisa aurkeztu zen armak bere ahulezia guztiak erakutsi zituen bat-batean.

Gaur egun, «hertsiki isilpekoak» diren aireontziak zaharkitutzat jotzen dira, Estatu Batuetako Aireko Armadaren beraren iritziz. Teledetekzioan eta seinaleen analisi digitalean egindako aurrerapen azkarren ondorioz, potentzia handiak zein tarteko herrialdeak, gero eta distantzia handiagoetan, misil berriekin, horrelako gailuak detektatu eta erasotzeko gai dira. Hori dela eta, aipatutako diseinu kontzesioak jada ez dirudi egokiak direnik, eta kontzeptua berehala zaharkitu da. Gaur egun, armak fabrikatzen dituzten herrialde guztiek isilpeko teknologiak erabiltzen dituzte beren produktuetan, detektatzea eta erasotzea zailtzeko (F-22 Raptor-en, adibidez), baina jada ez da aurreikusten F-117 edo B-2 bezalako gailu «erabat ezkutukoak» egitea; izan ere, hala izan ziren garai operatiboan.

Hegazkin ikusezinak radarrean

Radar bidezko hegazkin ikusezina hainbat detekzio-kontrako faktoreren konbinazioaren eta AA/IR misilen (Antiaereo Infragorriak) ahultasun baten ustiapenaren emaitza da, radar seinaleek ahalik eta gehien detektatu ez dezaten. Altuera operatibo baxuan, mendien, haranen eta itsas mailan hegaldi baxuak egiten dituen ehiza-hegazkin bat radar bidezko hegazkin ikusezin bihur daiteke, etsaien posizioen eta itsasoan dagoen itsasontzi baten aurkako isilpeko eraso bat egiteko.