Farah Pahlavi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Farah Pahlavi
Shahbanu of Iran.jpg
(1973)
Empress Consort (en) Itzuli

Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakFərəh Diba
JaiotzaTeheran1938ko urriaren 14a (83 urte)
Herrialdea Iran
 Frantzia
BizilekuaParis
Teheran
Egipto
Ameriketako Estatu Batuak
Familia
AitaSohrab Diba
AmaFarideh Ghotbi
Ezkontidea(k)Muhammad Reza Shah Pahlavi  (1959ko abenduaren 21a -  1980)
Seme-alabak
Familia
LeinuaPhalavi dinastia
Hezkuntza
HeziketaÉcole Spéciale d'Architecture (en) Itzuli
Jeanne d'Arc School (Tehran) (en) Itzuli
Razi High School (en) Itzuli
Hizkuntzakpersiera
ingelesa
frantsesa
azerbaijanera
Jarduerak
Jarduerakidazlea, itzultzailea, arkitektoa eta politikaria
Jasotako sariak
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaXiismoa

farahpahlavi.org
IMDB: nm0256652 Allocine: 415523
Musicbrainz: 146e61f3-9da3-4777-8244-08d6e6cd8d11 Edit the value on Wikidata
Farah Pahlavi signature.svg

Farah Pahlavi, Farah Diba bere jaiotza-izenarekin ere ezaguna (Teheran, 1938ko urriaren 14a ) Irango azken enperatriza eta xahbanua izan zen. Farah Mohammad Reza Pahlaviren hirugarren emaztea izan zen, Fawzia Egiptoko printzesaren eta Soraya printzesaren ondoren.

Jaiotza eta hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teheranen jaio zen Farah Diba, Sohrab Diba kapitainaren eta haren emaztearen, Farideh Ghotbiren, alaba bakarra. Aita, bere haurtzaroan hil zena, erregimen inperialeko militar garrantzitsu bat izan zen.

Teherango Frantziako Eskolan eta Parisko Arkitektura Eskola Berezian ikasi zuen 1957 eta 1959 artean, non Albert Bessonen ikasle izan zen.

Ezkontza eta ondorengoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ardeshir Zahedik bere suhiak aurkeztu zion xahari, eta 1959ko abenduaren 21ean ezkondu zen.

Xah Mohamed Reza Pahlavi eta Farah Diba seme-alaba hauek izan zituzten:

Parte-hartze politikoa eta soziala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enperatrizak xahari interesatzen zioten gizarte-ongizate eta kultura-gaietan parte hartu zuen, eta bere mezenasgo eta eragin-zirkulua sortu zuen. Xirazko nazioarteko jaialdiaren babeslea izan zen. Farah, oro har, ez zen inperioko gortearen ustelkeria eta errepresio ekintzetan parte hartu, baina bere familiak ordezkaritza zabala zuen kultur erakundeetan, bereziki enperatrizaren lehengusu Reza Qotbiren kasuan, Irango irrati-telebista nazionalaren zuzendari izendatu zutena.

Irmoki onartzen zuen xaharen modernizazio-politika, "iraultza zuria" deitua: latifundioen desjabetzea, emakumeen sufragioa, mendebalderatzea, etab. Azkenean erreforma horiek biztanleriaren zati txiki batera baino gehiagora iritsi ez baziren ere, petrolioari lotutako politika ekonomikoak botereari lotutako klasearen neurrigabeko aberastearen eta biztanleriaren geruza zabalen pobretzearen alde egin zuen.

Iraultza eta erbestea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979ko Irango Iraultzaren ondoren, Farah enperatrizak Xaharekin batera joan zen erbestera Maroko, Bahamak, Mexiko, Estatu Batuak, Ekuador, Panama eta Egipton, non Anwar el-Sadat presidenteak hartu zituen eta azkenean Xaha hil zen. 1980ko uztailaren 27an. Gaur egun, Connecticut-en (Estatu Batuak) bizi da bere bilobengandik hurbilago egoteko, Noor, Iman eta Farah printzesak, bere lehensemearen alabak. Parisen ere bizi da tarteka. Haren alaba gazteena, Leila printzesa , anorexia eta depresioa pairatzen zuena, hilik aurkitu zuten Londresko hoteleko logelan 2001ean. 2011ko urtarrilaren 4an, bere hirugarren semea, Ali Reza, maiz depresioaren biktima ere, Bostonen (Massachusetts) bere buruaz beste egin zuen alaba bakarraren jaiotzaren zain zegoela (adierazpen ofiziala).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]