Felipe González

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Felipe González
Felipe González

Felipe González 1986ko urtarrilaren 19an


Escudo de España (mazonado).svg
Espainiako gobernuko presidentea
1982ko abenduaren 1a – 1996ko maiatzaren 4a
Monarka Joan Karlos I.a
Presidenteordea   Alfonso Guerra (1982-1991)
Narcís Serra (1991-1996)
Aurrekoa Leopoldo Calvo-Sotelo
Ondorengoa José María Aznar

PSOE Wordmark (1976-2001).svg
PSOEren idazkari orokorra
1974ko urriaren 13a – 1979ko maiatzaren 20a
Presidentea Ramón Rubial
Aurrekoa Zuzendaritza kolegiatu
(aurretik, Rodolfo Llopis)
Ondorengoa José Federico de Carvajalek lideratutako batzordea
1979ko irailaren 28a – 1997ko ekainaren 21a
Presidentea Ramón Rubial
Aurrekoa José Federico de Carvajalek lideratutako batzordea
Ondorengoa Joaquín Almunia

1995eko uztailaren 1a – 1995eko abenduaren 31
Aurrekoa Jacques Chirac
Ondorengoa Lamberto Dini
1989ko urtarrilaren 1a – 1989ko ekainaren 30a
Aurrekoa Andreas Papandreu
Ondorengoa François Mitterrand

Escudo de España (mazonado).svg
Diputatuen Kongresuko diputatua
Madril eta Sevilla(e)tik
1977ko uztailaren 22a – 2004ko urtarrilaren 19a

Jaiotza 1942ko martxoaren 5a (74 urte)
Dos Hermanas, Sevilla
Alderdi Politikoa PSOE
Ezkontidea(k) Carmen Romero López
(1969-2008)
Mar García Vaquero
(2012)
Gurasoak Felipe González Helguera
Juana Márquez Domínguez
Seme-alabak 3
Lanbidea Abokatua
Sinadura Felipe González-ren sinadura

Felipe González Márquez (Dos Hermanas, Sevilla, Espainia, 1942ko martxoaren 5a) espainiar politikaria da eta, 2014az geroztik, kolonbiar nazionalitatea ere badu. PSOEko idazkari nagusia izan zen 1974tik 1997ra eta alderdiaren aldaketa bultzatu zuen, ikuspegi marxista izatetik jarrera sozialdemokrata izatera igaro baitzen.

Monarkiaren lehendabiziko gobernuetan oposizioko buru izan zen, eta Espainiako gobernuburu hautatu zuten 1982an, eta baita 1986an, 1989an eta 1993an ere. Haren agintaldian, Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartu zen, eta Mendebaldeko Europako gainerako herrialdeen garapen-maila lortzeko bidean jarri zen. Presidente izan zen azken fasean, haren inguruan zenbait ustelkeria-eskandalu piztu ziren, eta GAL heriotza eskuadroiaren eskandaluak ere Gonzalez zipriztindu zuen. 1996an, hauteskundeak galdu eta gero, politikagintza aktiboa utzi zuen.

Biografia eta hasierako urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Felipe González 1976an
Felipe González 1981ean

Felipe González Márquez Dos Hermanasen jaio zen, Sevillan, (Espainia), 1942ko martxoaren 5ean. Aita Felipe González Helguera izan zuen, Rasines (Kantabria) herrian jaiotako abeltzain enpresaria eta ama, berriz, Juana Márquez Domínguez. Feliperen aita Izquierda Republicanako kide zen eta baita UGTkoa ere. Sendiak behi salmentarako negozio bat zuten Sevillako Bellavista auzoan, eta horrek familiak maila ekonomiko nahiko ona izatera eraman zuen. Horri esker, Felipe Gonzálezek batxilergoa Padres Claretianos eskolan egin ahal izan zuen eta aurre-unibertsitatea San Isidoro institutuan, biak Sevillan kokatuak. Geroago, zuzenbideko lizentziatura lortu zuen Sevillako unibertsitatean.

Bere gaztaroan, Juventudes Universitarias de Acción Católica eta Juventudes Obreras Católicas alderdietatako militante izan zen, biak demokristauen gertukoak.

1962an, Juventudes Socialistas alderdian sartu zen eta, bi urte geroago, PSOEn.

1965ean, bere zuzenbideko ikasketak amaitu zituen eta, 1966an, lan kontuetan espezializatutako abokatu lanak egiten hasi zen Sevillan. Denbora tarte horretan, 1965 eta 1969 artean, PSOEko Batzorde Probintzialeko kide izan zen Sevillan; 1969 eta 1970 artean, Batzorde Nagusiko kide izan zen eta, 1970az geroztik, Batzorde Betearazlean egon zen, klandestinitatean Isidoro ezizena erabiliz. Francisco Francoren diktaduraren aurkako manifestazioetan parte hartzeagatik atxilotua izan zen 1971n.

Urte haietan, PSOEren berrikuntzarako mugimenduak hasi ziren, barrualde guztiak eta erbestean zegoen talde batek Rodolfo Llopis idazkari nagusiak erbestetik zuzentzen zuen zuzendaritza lekualdatu nahi zuenean, 1971n, UGTren Kongresuan eta 1972an PSOEren Kongresuan arrakasta izango zuen jarrera. 1972ko PSOEren Kongresuan, Llopisek bere kargugabetzeari uko egin zion, alderdia bi zatitan banatzea eraginez: Llopisen PSOE Historikoa eta PSOE Eraberritua, non zuzendaritzaren kideetako bat González zen.

Suresnesen (Frantzia) ospatu zen 1974ko PSOE Eraberrituaren Kongresuan, idazkari nagusia aukeratu behar zuten eta euskaldun eta andaluziarren nukleoen arteko itun batek Felipe González hautatu zuen kargu horretarako.

1977ko hauteskunde demokratikoen ondoren, Gorteetako diputatu eta oposizioko alderdi nagusiaren buru bilakatu zen; 1979an ere kargu horiek errepikatu zituen, 121 diputatu lortzean, gobernu alternatiboan bilakatuz. Adolfo Suárezen gobernuan zehar, Manuel Gutiérrez Mellado presidente orokor eta presidenteordeak Gonzálezi Gerra Zibilaren eta errepresio frankistaren inguruan ez eztabaidatzeko eskatu zion, bere belaunaldikoak desagertu arte.

Alderdiak postulatu marxista uzteko eta sozialdemokrazia erreformistarantz eboluzionatzeko Gonzálezen asmoak porrota ekarri zion 1979ko maiatzeko Kongresuan ezkerraldeko PSOEaren aurrean.

Gobernuko presidente (1982-1996)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1982-1986[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1982ko urriaren 28ko hauteskunde orokorretan PSOE alderdiak sufragioen %48,11 eta 202 diputatu lortu zituen, Espainiako demokrazian alderdi batek gehiengo osoa lehenengoz lortzen zuelarik eta ordura arte diputatu kopuruaren zifra altuena hartuz. Diputatuen Kongresuak Felipe González Espainiako Gobernuko presidente hautatu zuen eta gobernu bat hasi zuen Alfonso Guerra presidenteordearekin. Arrakasta honek 1936ko hauteskunde orokorrak geroztik lehen aldiz ezkerreko alderdi batek gobernua eratu behar zuela esan nahi zuen. Gainera, historialari askoren ustez, Espainiako trantsizioari amaiera eman zion bigarren legislaturaren hasiera izan zen.

Felipe Gonzálezek lideratutako gobernuek ez zuten sozialismoa ezartzeko inongo asmorik -nazionalizatutako gauza bakarra tentsio altuko sare elektrikoa izan zen- eta Indalecio Prietoren moderazioa zuen oinarri.

Programa anbiziotsua aurkeztu zuen PSOEk 1982ko kanpainan. Demokrazia kontsolidatu nahi zuen eta krisi ekonomikoari aurre egin -800.000 lanpostu berri agindu zituen-. Hezkuntza, Osasun eta pentsioetan ere gizarte justuago eta igualitario baten alde egingo zuela agindu zuen.

Baina, Calvo Sotelok utzi zion egoera ekonomiko eta politikoa ez zen erraza. Ekonomiak geldi jarraitzen zuen, %16ko langabezia zegoen eta inflazioa ez zen %15etik jaisten. ETAren terrorismoa martxan zegoen eta kolpisten mehatxua ez zegoen itzalita. Irailaren 30ean, 4 buruzagi hartu zituzten atxilo Madrilgo hainbat puntu estrategiko hartzekotan zeudenean eta gerra egoera deklaratu behar izan zuten. Iritzi publikoak ez zuen honen berri izan eta, 1984ko apirilean, 2 koronel eta 2 teniente koronel 12 urteko kartzela zigorra betetzera kondenatuak izan ziren, armadatik bota egin zituztelarik.

Geratzen ziren autonomia estatutu proiektuak ere onartu ziren eta, konpetentziak komunitate autonomoei transferitu zitzaizkienean, dezentralizazio handi bat gauzatu zen gastu publikoan. Hala ere, 1984az geroztik José Antonio Ardanzak lideratzen zuen euskal gobernuak eta, 1980az geroztik, berriz, Jordi Pujolek lideratzen zuen kataluniarrak autogobernu maila handiagoa eskatzen jarrati zuten, komunitate autonomoak berdintzeko saioei aurre eginez.

Hori gutxi balitz, ETAren terrorismoak jarraitzen zuen eta giroa gero eta larriagoa bilakatzen ari zen.

Rumasa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1983ko otsailaren 23an, Espainiako Gobernu sozialistak Rumasa desjabetu zuen. Arrazoia Ogasunari urteetan zor zizkion ordainketa milionarioak izan zen. Hori gutxi balitz, Gizarte Segurantzari 11.977 milioi pezeta zor zizkion eta, horregatik, kontabilitate-liburuek ez zuten zuzentasunik erakusten, bankarrota garbia baitzen hura[1].

Ruiz-Mateos ez zen ados egon desjabetze honekin eta demanda jarri zion gobernuari, kalte-ordaina eskatuz. Dibisa-ihesa, fraude eta bidegabeko eskuratzeak egotzi eta kartzelan sartu zuten[2].

1989ko maiatzean, Ruiz-Mateos ez zegoen oraindik ahaztuta eta sekulako ukabilkada emango zion desjabetze garaian Ekonomia eta Ogasun ministro zen Miguel Boyerri ospetsu egin ziren hitz haiekin:

« Te pego, leche[3]  »

GAL[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia Hasiera batean, gobernu sozialistek kartzelan zeuden etakideen erreintsertzioa bultzatu zuten, ETAren biolentzia kondenatu eta handik desbinkulatzen ziren kasuan, baina, aldi berean, haien agintaldian zehar, ETAren aurkako gerra zikina emendatzen joan zen, GAL-en eskutik.

« Estatuaren segurtasun aparatuko kidez osatutako taldea zen eta, gero, frankismoarekin lotura izandako espainiar eta atzerritar mertzenarioak atxiki zitzaizkien. Barne Ministeritzaren erreserbatutako fondoak erabiliz, justizia bere esku hartu zuten eta ETA-ren terrorismoari armaz erantzutea erabaki zuten.[4]  »

GAL-ek burututako lehen ekintza, 1981ean izan zen, bi frantses hiritar Hendaian bahitu zituenean. 1983an, berriz, Segundo Marey bahitu zuten, hau ere Hendaian[5]; ETA-rekin elkarlanean zebilen beste hiritar batekin nahastu zuten eta, 9 egunetara, aske utzi zuten. 1987 urtera arte, GAL-ek 28 hilketa burutu zituen.

José Amedo eta Michel Domínguez poliziak atxilo hartu zituztenean eta Segundo Mareyren bahiketarekin erlazionatu zituztenean, Barne Ministeritzaren fondo erreserbatuekin finantzatzen ari zirela atera zen argitara eta José Barrionuevo Barne ministroak dimititu behar izan zuen, José Luis Corcuerak haren ordea hartu zuelarik. Segurtasun Legea atera zuten, la ley de la patada en la puerta zeritzona, poliziari etxeetan sartzeko aukera zabaltzen baitzien epailearen baimenaren beharrik gabe. Tribunal Konstituziogileak ezerezean utziko zuen gero lege hori.

OTAN-en jarraitu ala ateratzeko erreferenduma eta Europako Ekonomia Erkidegoan sartzeko aukera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otanez.jpg

Hasiera-hasieratik, gobernu sozialistak Espainia Europan sartzeko aukeraren alde egin zuen.

1985ean, 10 kidez osatutako Europako Ekonomia Erkidegoan sartzeko negoziazioak aurreratuta zeuden eta, ekainaren 12an, atxikitze ituna sinatu zen Madrilen, 1986ko urtarrilaren 1ean, gauzatu zelarik.

OTAN-en arazoa ez zen hain erraz konpondu, ordea. Europako Ekonomia Erkidegoan sartu eta gero, Espainia OTAN barruan egon ala ez erabakiko zuen agindutako erreferenduma egiteko ordua iritsi zen. Baina, garai honetarako, Felipe González eta bere gobernua bertan jarraitzearen aldekoak ziren, beti ere 3 baldintza betetzen baziren:

  • Egitura militarrean ez sartzea.
  • Arma nuklearrak sartu edo gordetzeko debekua.
  • Estatubatuarrek Espainian zituzten base militarren gutxitzea.

Gonzálezek, lehenengo, bere alderdiko kideak konbentzitu behar izan zituen 1984ko abenduan egindako XXX. kongresuan eta, iritzi honek emandako birak Fernando Morán Kanpo-Arazotako ministroaren dimisioa ekarri zuen, ez baitzegoen ados horrekin.

Felipe Gonzálezek bere dimisioa aurkeztuko zuela agindu zuen ezezkoa ateratzen bazen, baina, baiezkoa lortu zen. 1986ko martxoaren 12an egindako erreferendumean, 11,7 milioik eman zuen baietza (%52ak), 9 milioik (%40ak) ezetza eta 6,5 milioik txurin bozkatu zuten. Ezezkoa izan zen garaile Katalunian, Euskadin, Nafarroan eta Kanarietan.

Erreferendumaren emaitzak Felipe Gonzálezen lidergoa indartu zuen eta, urte horretan bertan egingo ziren hurrengo hauteskundeetan ere, 18 diputatu gutxiago izango zituen arren, gehiengo absolutua lortuko zuen. Egia da, krisi ekonomikoak atseden eman zuela eta, 1992ra arte, behintzat, hazkunde fasean sartu zirela, horrek emaitzetan eragina izango zuelarik.

1986-1989[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Felipe Gonzálezek hauteskundeetarako deia egin zuen 1989ko urrian eta berriro lortu zuen gehiengo absolutua, baina, oraingo honetan, eserleku bakarrak eman zion garaipen hori, hiri handienetako nagusitasuna galduz.

Hauteskuden hauetan aurkeztu zen lehen aldiz, PP, AP-ren kongresuan onartu bezala eta ideia liberal, kontserbadore eta demokristauak bildu nahi zituen honek, Europako zentro-eskuinaren pare. Zerrenda buru, Antonio Hernández Mancha joan zenean alderdiaren agintea eskuratu zuen Manuel Fragak José María Aznar proposatu zuen, bera Galiziako Xuntara joan zen bitartean. PP berri honek botoen %25,6 eta 107 eserleku lortu zituen, oraindik, PSOE-ren 176tik urruti.

1989-1993[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ustelkeria kasuak argitaratzen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juan Guerra kasua azaleratu zen 1989an, PSOE eta bere gobernua ilundu zuen lehen eskandalu handia.

Felipe Gonzálezek Alfonso Guerra gobernuko presidenteorde izendatu zuenetik, honek bere familiarentzat zuzenean etekina ateratzeagatik salatua izan zen. Juan Guerra langabeziagatik 28.023 pezeta (150 euro inguru) kobratzen zituen langabetua zen eta, 1989. urte amaieran, PSOE alderdiak Andaluzian Gobernuko Ordezkaritzaren bulego ofizialean bere anaiaren laguntzaile gisa lan egiteko kontratatu zuen. Hala ere, bulegoa egokitzen ez zitzaizkion beste ekintza desberdin batzuetarako erabiltzen zen. Ondorioz, Juan Guerra eroskeriagatik, zerga-iruzurragatik, influentzia-trafikoagatik, prebarikazioagatik, funtsaren bidebako erabilteagatik eta jardunen usurpazioagatik salatua eta epaitua izan zen. Auzitegi Gorenak, Andaluzian Gobernuko Ordezkaritzaren bulegoaren erabileraren inguruan errugabetzat jo zuen.

Juan Guerraren kasua bere emazte ohi Ángeles López Rubiori esker ezagutu zen. Honek, bere senargaiaren eskutik jasotzen zituen astinaldiez nazkaturik, bere senarra arriskuan jartzen zuen dokumentazioa zabaldu zuen oposizioko liderra zen Manuel Fragaren eskuetara heldu zen arte. Juan Guerra 1995ean kondenatu zuten Juan José Arenasekin batera. 2001eko apirilean, Auzitegi Konstituzionalak epaiketa baieztatu zuen.

Juan Guerraren eskandaluak gobernuko presidenteordea zen Alfonso Guerraren dimisioa eragin zuen eta 1990ean ospatutako XXXII. kongresuan bistan geratu zen PSOE-ren barne-zatiketa areagotu zuen. Hartan, guerrismoa aurrez-aurre atera zitzaion Gonzálezen aldeko sektore berritzaileari eta barne borrokak zirauten, 1991n eskandalu berri bat agertu zenean El Mundo egunkarian: Filesa kasua.

Oraingo honetan alderdi osoa zipriztintzen zuen kasuan, hainbat enpresen (Filesa, Malesa eta Time-Export) sorkuntzan egondako ustelkeria azaleratu zen eta, honen helburua, 1989ko hauteskunde kanpainatan eragindako gastuei aurre egin nahian, PSOE alderdia legez kanpo finantzatzea zen. José María Sala i Griso senatari sozialista merkataritza-dokumentuetan egindako faltsukeriagatik eta legez kontrako elkarte bat sortzeagatik kondenatu zuten. Hala ere, Auzitegi Konstituzionalak merkataritza-dokumentuetan egondako faltsukeriaren inguruko zigorra ezeztatu egin zuen. Honez gain, Auzitegi Gorenak Carlos Navarro diputatu sozialista eta Luis Oliveró eta Alberto Flores Filesa enpresaren arduradunak kondenatu zituen. 2000ko abenduaren 1ean José María Aznarren gobernuak indultu partziala eman zien eta, ondorioz, beraien zigorrak erdira jaitsi ziren.

PSOEren hirugarren kasu bat Ibercorp kasua izan zen, 1992ko otsailean El Mundon agertu zena. Espainiako Bankuaren gobernadore zen Mariano Rubio salatu zuten eta kartzela zigorra ezarri zioten bere laguna zen Manuel de la Concharen Ibercorp finantza erakundean diru beltza zuen kontua izateagatik. Rubio izendatu zuen Carlos Solchaga Ekonomia eta Ogasuneko ministro ohiak diputatu izateari utzi beharrean izan zen.

Egoera honetan, ustelkeri eskandalu hauen artean, desenkantua nagusitu zen. PSOE guztiz kredibilitatea galduta geratu zen eta ez zuen PP-ri eragiten zion Naseiro kasua aurkeztu zuenean ezer lortu.

1992ko ekitaldi erraldoiak eta gizarte krisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima politiko latz honetan, 1992an, Bartzelonako Joko Olinpikoak burutu ziren, 171 herrialdeek parte hartu zutelarik. Espainiarrentzat urte ona izan zen, Seulen 4 besterik ez bazituzten lortu, 32 domina lortu zituzten oraingoan.

Urte berean, Erakusketa Unibertsala izan zen Sevillan eta, 112 herrialde eta 23 nazioarteko erakudek parte hartu zuten, 18.000.000 bisita lortuz.

OTAN-en geratzeko erreferenduma ere bete behar izan zen eta Zaragoza eta Torrejón de Ardozeko iparramerikarren baseak desmantelatu zituzten, Rota eta Morón de la Frontera bakarrik geratu zirelarik. Era berean, gobernuak armadaren 3 unitate bidali zituen Golkoko lehen gerran (990-1991) AEB-eri laguntzeko.

1992ko ospakizun erraldoi haiek ekonomia atzerapena ezkutatzen lagundu zuten, langabeziak goia jo zuelarik: 3,5 milioi, populazio aktiboaren %24a.

1992ko maiatzean, UGT eta Langile Komisioak sindikatuek lehen greba orokorra konbokatu zuten gobernuaren dekretazoak langabezia prestazioak moztu zituelako.

Baina, 1992an dena ez zen porrota izan. Terrorismoaren aurkako borrokan eta frantsesekin elkarlanean, ETAko 3 zuzendari nagusienetakoak atxilo hartu zituzten Bidarten.

Alderdia tira-biran zebilen oso eta guerristek beraiek ere gobernuaren greba legearen proiektua kritikatu zuten. Ika-mika haiek hauteskundeak aurrerarazi zituzten, 1993ko ekainerako ezarri zirelarik.

1993-1996[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lasa eta Zabalaren irudiak bahitu zituzten Baionako Tonneliers karrikaren inguruetan.

Harrigarria bazen ere, PSOE-k berriro irabazi zituen 1993ko ekaineko hauteskundeak eta bere burua seguru ikusten zuen José María Aznarren PP-k makurtu beharra izan zuen berriz ere (159-141), baina sozialistek agur esan behar izan zioten gehiengo absolutuari (17 eserleku faltan). Akordioak egin beharrean izan zen kataluniar eta euskal nazionalistekin.

Krisi ekonomikoa izan zen gobernuaren arazo larriena. 1993 amaieran, Ekonomia eta Ogasun ministroa zen Pedro Solbesek neurri bereziak hartu zituen langabezia sustatzeko eta, denbora partzialeko kontratuak eta gazteentzako praktikaldietako kontratuak itzuli ziren. Sindikatuentzat zabor-kontratuak ziren haiek eta UGT eta Langile Komisioak sindikatuek 1994ko urtarrilaren 27rako greba orokorrera deitu zuten eta arrakasta handiz lortu ere.

Hau horrela, sozialistek bai lortu zuten beste indar politikoe eta sindikatuekin akordioa, pentsioen gaian, 1995eko apirileko Toledoko Itunak sinatu zituztelarik.

Atzerriko politikari dagokionez, OTAN Jugoslaviako Gerran parte hartu beharrean izan zenean gertatu zen eta espainiar gobernuak parte zuzena izango zuen hartan. Orduan, Kanpo Arazotako ministro zen Javier Solana OTANen idazkari orokor egin zuten.

Baina, arazo larriena, berriz ere, eskandaluak izan ziren. 1993 bukaeran, Espainiako Bankuak Banco Español de Crédito interbenitu zuen eta Mario Conde lehendakariak postua utzi beharra izan zuen. Handik urtebetera, estafa salaketaz epaitu zuten eta kartzelan sartu. Javier de la Rosa ere atxilotu zuten, estafagatik, Gran Tibidabo enpresa eta KIO talde inbertsore kuwaitiarraren ordezkari. 1994ko urrian kartzelaratu zuten eta hurrengo otsailean atera zen, 1.000 milioi pezetako fiantza ordaindu eta gero.

Roldan kasua izan zen oihartzun handienetakoa izan zuen kasu bat. 1993ko azaroan argitu zuten, Goardia Zibilaren zuzendari nagusia zen Luis Roldánen kanporaketa eraginez. Luis Roldán 1986ko urriaren eta 1993ko abenduaren artean, Beneméritaren zuzendaria izan zen. Bere kargua eraikuntza-lanen komisioetatik, eraikitzaileei eginiko iruzurretatik eta Barne Arazoetako Ministerioak gordetako funtsaren bidebako erabileratik legez kontra aberasteko erabili zuen. Honez gain, Roldánek 1990az geroztik gordetako funtsetik eta Rafael Veraren bitartez hilabetero 30.000 euroko gainsoldatak jaso zituen. Kopuru hori 60.000 eurora igo zen 1991tik kanporatua izan zen arte.

1998ko otsailean, Madrilgo Auzitegi Nazionalak Luis Roldáni 28 urteko kartzela-zigorra ezarri zion, funts publikoaren bidebako erabilteagatik, sobornatzeagatik, iruzurkeriagatik eta zerga-iruzurragatik salatua izanik. Roldánek epaiketan zehar gordetako funtsetik 2.614.403 euro baino gehiago eta zergetatik 11 milioi euro legez kanpo jaso zituela aitortu zuen. 1999an, Auzitegi Gorenak zigorra 31 urtetara luzatu zion. Honez gain, 9.616.194 euroko isuna ezarri zion eta 3.479.259 euroko indemnizazioa ordaindu beharko lioke estatuari. Roldánekin batera, Blanca Rodríguez-Porto bere emaztea eta Jose Esparza bere izen-emaile ohia ere kondenatuak izan ziren. Bigarrenak Luis Roldán 9 milioi euro baino gehiago gordetzen lagundu zuen.

Eskandalu hauen guztien aurrean, sozialistenganako konfiantza jaisten ari zen eta, bai PPko José María Aznarrek eta baita IUko Julio Anguitak ere, Gonzálezen dimisioa eskatu zuten.

1995eko martxoan, beste eskandalu handi bat atera zen argitara. Enrique Rodríguez Galindo hartu zuten atxilo, Lasa eta Zabalaren hilketan inplikatua zegoelako. Artikulu nagusia: Lasa eta Zabalaren hilketa 1983an ETAko kide izan zitezkeen Lasa eta Zabala bahitu, erail eta karez ezkutatu zituzten hartan parte hartu zuen eta hilotzak handik urte pare batera aurkitu zituzten, Bussoten (Alicante). 2000ko apirilean egin zen epaiketa eta Rodríguez Galindo eta beste mando eta Intxaurrondoko goardia zibil batzuk epaitu zituzten hartan, 67 eta 71 urteko kartzela zigorrak egotzi zizkielarik.

Handik gutxira eskandalu berri batek egin zuen eztanda: CESID-en paperak. Zerbitzu Sekretuen bigarren buruzagi zen Juan Alberto Perotek politiko sozialista gehiago GAL-ekin erlazionatzen zituzten hainbat dokumentu harrapatu zituen eta, El Paísen esanetan, bazirudien Mario Conderi eman zizkiola estatuko buruzagiei txantaia egin ahal izateko, bere burua eta Javier de la Rosarena libratzeko xedean[6]. Haietako batzuk telefono-entzute ilegalen transkripzioak ziren eta, horregatik, Narcís Serra presidenteordeak -Defentsa ministroa entzuteak burutu zirenean- dimisioa aurkeztu beharrean izan zen.

García Vargas Defentsa ministroak ere ere dimititu behar izan zuen, Renferen lurrak espekuzazioz saltzeko ekintzetan -Orduan lehendakaria zen enpresa horretan- inplikatuta zegoelako. 2001ean, Tribunal Gorenak Audientzia Nazionalaren sententzia berritsi zuen eta entzute ilegalen errua CESID-eko 7 kideei egotzi zien, Emilio Alonso Manglano generala eta Perote koronela[7].

1995eko maiatzean, udal eta autonomia hauteskundeak izan ziren eta, une horretan, apirilaren 20an, salbu atera bazen ere, ETAk José María Aznarri egin zioten atentatua. Ihes egindako Luis Roldán ere atxilo hartu zuten. Hauteskunde haietan, PP-k aurrea hartu zion PSOE-ri eta probintzia hiriburu eta hiri handi gehienak PP-ren eskuetara joan ziren.

Eskandalu haien guztien ondorioz, CiU-ko lider eta Kataluniako Generalitaten lehendakari zen Jordi Pujolek gobernuari ez zioten handik aurrera lagundu eta hura gutxiengoan geratu zen Legebiltzarrean. Felipe González hauteskundeetara deitu beharrean izan zen, 1996ko martxoaren 3rako.

PP-k irabazi zituen hauteskundeak, baina ez uste zuen gehiengoaz, 300.000 botoz, baizik (9,7 milioi-9,4 milioi), gehiengo absolututik urrun (156 eserleku, PSOE-k baino 15 gehiago). Hala ere, PP-k lortu zuen, azkenean, sozialistak eraistea.

Ez ziren hor isildu PSOE-ren trapu zikinak. Francisco Paesarena atera zen 1994an. Paesak kapitalak erakartzeko UniB Holding izeneko sozietatea zuen eta Brusela hartu zuen egoitza, italiar talde batekin fondoak ezkutatzen eta ihes eginarazten zuen bitartean. Fraude, faltsifikazio eta 2 milioi markoz jabetu zen salaketapean, 1976an, Interpolek Belgikan hartu zuen atxilo eta Suitzara estraditatu zuten, urtebete geroago, kartzelan egon behar izan zuelarik[8].

Atera zenean, arma trafikatzaile izan zen eta Genevan bizi zen jende handien babesean. Khomeiniren erregimenari gerra-materiala saltzen ahalegindu ziren eta ETA-ri 2 misil antiaereo saldu zizkion, baina lokalizazio-sentsoreak zituzten hauek eta poliziak zulo garrantzitsua aurkitzeko aukera izan zuen.

1994an argitara atera zena Roldánen kasuarekin inplikazioa izan zen. Paesak Goardia Zibilaren buru zena engainatu zuela uste da eta hark lapurtutako diru guztiarekin geratu zela. Gainera, poliziarekin kolaboratu zuen haren paraderoa aitortuz, hori bai, milioi libra esterlinaren truke (244 milioi pezeta)[9].

1989ko urtarrilean, Baltasar Garzónek Paesa prozesatu zuen GAL-ekin kolaboratu zuelako, beste salaketa batzuen artean. Horrela esan zuen 2004an Juan Alberto Belloch Justizia eta Barne ministro ohiak:

« Paesaren inguruan ateratzen den argibide oro ile-hartze hutsa da[10]  »

1998an agertu berri zen Paesa, denek Tailandian hiltzat emanda zutenean. Eskelak zabaldu ziren, heriotzaren zertifikatua faltsifikatu eta familiari meza gregoriarrak ospatzeko eskatu zitzaien. Berriro desagertu zen, ordea, eta 2002ko ekainean, pasaporte fiktizioa eskuan eta ilobaren laguntzaz, Las Rozasen txaleta erosten zebilela. Berriro ez da haren berririk[11].

Bizitza pertsonala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Felipe González, 2013an

2011ko abenduan, Felipe González eta Carmen Romero, 39 urtez elkarrekin egon ondoren, dibortziatu egin ziren. Bikoteak 3 seme-alaba izan zituen: María, David eta Pablo.

Presidente ohiak bazuen, jada, beste harreman bat, 20 urte gazteago den María del Mar García Vaquero, eta harekin ezkondu zen 2012ko abuztuaren 2an. Pozueloko txaleta utzi eta bikotea Velázquez kalera aldatu zen, Salamanca auzoaren erdi-erdian. Extremaduran ere badu etxaldea eta maiz joaten dira Marbella, Dominikar Errepublika, Tanger edo Marokoko beste leku batzuetara. Jarraitzen du bonsaik zaintzeko afizioarekin eta baita harriak tailatzen ere.

Eskandaluak ahaztu nahian, baina, 2016ko apirilean, egungo emaztea den García Vaquero Panamako paperetan agertu zen, offshore sozietateak zituelako paradisu fiskaletan. Gaurko bizitza oso urrun dago klandestinitatearen garaiko Isidorok eraman zuen hartatik. Alfonso Guerrak Espainiari buruz esan zuen esaldia jar dezakegu hemen ere:

« No la reconoce ni la madre que la parió[12]  »

Argitaratu duen obra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Un discurso ético (1982)
  • El Socialismo (1997)
  • El futuro no es lo que era (Juan Luis Cebriánekin batera, 2001)
  • Memorias del futuro (2003)
  • Mi idea de Europa (2011)
  • En busca de respuestas (2013)

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Felipe González Aldatu lotura Wikidatan