Fields Domina

Fields Domina Nazioarteko Matematika Batasuna erakundeak matematikan euren bizitzetan ordura arte egindako eta etorkizunerako itxaroten den lana saritzeko matematikariei ematen zaien sari bat da.
Lau urtetik behin banatzen da, Matematikarien Nazioarteko Biltzarraren ospakizunarekin bat eginez, eta gutxienez bi, baina gehienetan lau matematikari saritzen dira, 40 urte baino gazteagoak izan behar diren baldintzapean.
2006az geroztik, dominarekin batera 15.000 $ CA diru kopurua dago. Sariaren izena John Charles Fields matematikari kanadarraren omenez ezarri zen.
Fields funtsezkoa izan zen saria finkatzeko, domina berak diseinatzeaz gain, diru osagarria jarri zuelako finantzazioako. Matematika arloko Nobel saria dela iapatu da simil moduan,[1][2] desberdintasun nabarmenak dauden arren, hala nola sarien maiztasuna, sari kopurua eta adinaren muga. Munduko Unibertsitateko Ranging Akademikoak (ARWU) urtero egiten duen Bikaintasun Akademikoaren Inkestaren arabera, Fields Domina mundu osoko matematikaren alorreko sari nagusitzat hartzen da.[3] Baina Nazioarteko Roaming Aditu Taldeak (IREG) 2013-14an ospeari buruz egindako beste inkesta batean, Abel Sariaren ondoren gerturatu zen Fields Domina, matematikako nazioarteko bigarren sari entzutetsuena bezala.[4][5]
Domina 1936an eman zen lehen aldiz, Lars Ahlfors matematikari finlandiarrari eta Jesse Douglas matematikari estatubatuarrari, eta 1950. urteaz geroztik lau urtetik behin banatzen da. Bere helburua ekarpen handiak egin dituzten matematikako ikertzaile gazteei aitortza eta laguntza bideratzea da. 2014an, Maryam Mirzakhani matematikari iraniarra lehen emakumea izan zen Fields domina lortzen.[6][7] Orotara, hirurogei laguni eman zaie Fields domina.
Fields dominak 2018ko abuztuaren 1ean eman ziren azken aldiz, Brasilgo Rio de Janeiron egindako IMU Nazioarteko Kongresuaren inaugurazio ekitaldian.[8] Caucher Birkari, lau irabazleetako bati, ekitaldia amaitu eta gutxira lapurtu zioten domina. Kongresuko antolatzaileek ordezko bat eman zioten egun batzuk geroago.[9]
Sariaren baldintzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Fields Domina aspaldidanik matematikaren alorreko saririk ospetsuena dela esan ohi da, askotan Matematikako Nobel Sariarekin alderatuz.[1]
Nobel Sariak urtero ematen diren bitartean, Fields Domina lau urtean behin baino ez da banatzen. Bestalde, Fields dominak adin muga du: hartzaileak berrogei urte baino gutxiago izan behar ditu domina ematen den urteko urtarrilaren 1ean.
Berrogei urtetik beherakoen araua Fieldsen nahian oinarritu zen: "Dagoeneko egindako lana aitortzen bada ere, hartzaileek emaitza gehiago lortzeko bultzada izan nahi du, eta ahalegin berriaren pizgarri bilakatuz." Gainera, hartzaileari Fields Domina bakarra eman ahal izango zaio, saridunek ezingo dituztelako etorkizunean domina gehiago jaso.[10]
Lehen aldiz 1936an eman zen saria, eta ondoren 60 pertsonek irabazi dute domina 2018ra arte. Fisikako PhD doktore bat izan ezik (Edward Witten),[11] beste irabazle guztiak matematiketan doktoretza zuten pertsonak izan dira.[12]
Fields dominaren irabazleak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Urte batzuetan, Fields dominadunak lorpen matematiko jakin batzuengatik saritu dituzte ofizialki; beste urte batzuetan, berriz, ez da zehaztapen horirik eman. Hala ere, domina eman den urte bakoitzean, matematikari ezagunek Matematikarien Nazioarteko Biltzarran (ICM) hitzaldiak eman dituzte saridun bakoitzaren lanari buruz. Ondorengo taulan, ahal denean aipu ofizialak jasotzen dira (hain zuzen ere, 1958, 1998 eta 2006tik aurrerako urte guztietarako). 1986ra arteko beste urteetarako, Donald Albers-ek, Gerald L. Alexanderson-ek eta Constance Reid-ek idatzitako ICM hitzaldien laburpenak aipatzen dira.[13] Gainerako urteetan (1990, 1994 eta 2002), ICM hitzaldiaren testuaren zati bat aipatu da. Nazioarteko Batasun Matematikoaren 2026ko Nazioarteko Biltzarrean egingo den Fields Dominaren hurrengo banaketa Filadelfian egitea aurreikusi da.[14]
| Urtea | ICM egoitza | Saridunak | Erakundea (saria jasotzean) | Erakundea (gaur egun/azkena) | Arrazoiak | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1936 | Oslo, Norvegia | Lars Ahlfors | Helsinkiko Unibertsitatea, Finlandia | Harvard Unibertsitatea, AEB | "Funtzio osoen eta funtzio meromorfikoen alderantzizko funtzioen Riemann gainazalekin lotutako estaldura-gainazalei buruzko ikerketagatik saritua." | |
| Jesse Douglas | Massachusettseko Teknologia Institutua, AEB | New Yorkeko City College, AEB | "Lan garrantzitsuak egin zituen Plateau problemaren inguruan, gainazal minimoak aurkitzeko helburuarekin." | |||
| 1950 | Cambridge, AEB | Laurent Schwartz | Nancyko Unibertsitatea, Frantzia | Paris VII Unibertsitatea, Frantzia | "Distribuzioen teoria garatu zuen, fisika teorikoko Dirac-en delta funtzioak bultzatutako funtzio orokortuaren nozio berria." | |
| Atle Selberg | Institute for Advanced Study, AEB | Institute for Advanced Study, AEB | "Viggo Brun-en bahe-metodoen orokortzeak garatu zituen eta emaitza garrantzitsuak lortu zituen Riemann-en zeta funtzioaren zeroei buruz." | |||
| 1954 | Amsterdam, Herbehereak | Kunihiko Kodaira | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Tokioko Unibertsitatea, Japonia | "Emaitza nagusiak lortu zituen integral harmonikoen teorian eta aplikazioak egin zituen barietate aljebraikoetan." | |
| Jean-Pierre Serre | Nancyko Unibertsitatea, Frantzia | Collège de France, Frantzia | "Emaitza garrantzitsuak lortu zituen esferen homotopia-taldeetan eta aldagai konplexuko teoria hedatu zuen sorten bidez." | |||
| 1958 | Edinburgo, Erresuma Batua | Klaus Roth | University College London, Erresuma Batua | Imperial College London, Erresuma Batua | "Zenbakien teoriako problema ospetsu bat ebazteagatik, Thue-Siegel ezberdintasuneko berretzaile zehatza zehazteagatik." | |
| René Thom | Estrasburgoko Unibertsitatea, Frantzia | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | "Cobordismoaren teoria sortzeagatik, barietate diferentziagarrien topologian sakontzeko bide berriak ireki zituena." | |||
| 1962 | Stockholm, Suedia | Lars Hörmander | Stockholmeko Unibertsitatea, Suedia | Lundeko Unibertsitatea, Suedia | "Operadore diferentzial linealen teoria orokorrean egindako ekarpenengatik." | |
| John Milnor | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Stony Brook Unibertsitatea, AEB | "7 dimentsioko esferak hainbat egitura diferentzial izan ditzakeela frogatzeagatik; topologia diferentzial eremua sortu zuen." | |||
| 1966 | Mosku, SESB | Michael Atiyah | Oxfordeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Edinburgoko Unibertsitatea, Erresuma Batua | "K-teorian eta indize-teoreman egindako lan bateratuagatik." | |
| Paul Cohen | Stanford Unibertsitatea, AEB | Stanford Unibertsitatea, AEB | "Hautapenaren axioomaren eta kontinuoaren hipotesiaren independentzia frogatzeagatik." | |||
| Alexander Grothendieck | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | CNRS, Frantzia | "Geometria aljebraikoan egindako funtsezko aurrerapenengatik eta K-teoriaren sarreragatik." | |||
| Stephen Smale | Kaliforniako Unibertsitatea, Berkeley, AEB | Hong Kongeko City University, Hong Kong | "Topologia diferentzialean Poincaré-ren konjektura orokortua n ≥ 5 dimentsioan frogatzeagatik." | |||
| 1970 | Niza, Frantzia | Alan Baker | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Trinity College, Cambridge, Erresuma Batua | "Gelfond-Schneider teorema orokortzeagatik eta zenbaki transzendente berriak identifikatzeagatik." | |
| Heisuke Hironaka | Harvard Unibertsitatea, AEB | Kyotoko Unibertsitatea, Japonia | "Edozein dimentsiotako barietate aljebraikoetan singularitateen ebazpena frogatzeagatik." | |||
| Sergei Novikov | Moskuko Estatu Unibertsitatea, SESB | Steklov Institutu Matematikoa, Errusia | "Topologian egindako aurrerapenengatik, bereziki Pontryagin klaseen inbarientzia topologikoa frogatzeagatik." | |||
| John G. Thompson | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Floridako Unibertsitatea, AEB | "Talde sinple finitu guztien ordena bikoitia dela frogatzeagatik (Feit–Thompson teorema)." | |||
| 1974 | Vancouver, Kanada | Enrico Bombieri | Pisako Unibertsitatea, Italia | Institute for Advanced Study, AEB | "Zenbaki lehenetan, funtzio unibalenteetan eta gainazal minimoetan egindako ekarpen nagusiengatik." | |
| David Mumford | Harvard Unibertsitatea, AEB | Brown Unibertsitatea, AEB | "Modulu-barietateen existentzia eta egiturari buruzko problemei egindako ekarpenengatik." | |||
| 1978 | Helsinki, Finlandia | Pierre Deligne | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Institute for Advanced Study, AEB | "Weil-en konjekturak ebazteagatik, geometria aljebraikoa eta zenbakien teoria bateratuz." | |
| Charles Fefferman | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Princetongo Unibertsitatea, AEB | "Analisi konplexu multidimentsionalaren azterketan egindako berrikuntzengatik." | |||
| Grigory Margulis | Moskuko Estatu Unibertsitatea, SESB | Yale Unibertsitatea, AEB | "Lie-ren taldeen egiturari buruzko analisi berritzaileagatik." | |||
| Daniel Quillen | Massachusettseko Teknologia Institutua, AEB | Oxfordeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | "Goi-mailako K-teoria aljebraikoaren arkitekto nagusia izateagatik." | |||
| 1982 | Varsovia, Polonia | Alain Connes | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Collège de France, Frantzia | "Operadore-aljebraen teoriari eta geometria diferentzialean dituen aplikazioei egindako ekarpenengatik." | |
| William Thurston | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Cornell Unibertsitatea, AEB | "3 dimentsioko topologia iraultzeagatik eta egitura hiperbolikoen garrantzia erakusteagatik." | |||
| Shing-Tung Yau | Institute for Advanced Study, AEB | Tsinghua Unibertsitatea, Txina | "Calabi konjekturan eta erlatibitate orokorreko masa positiboaren konjekturan egindako ekarpenengatik." | |||
| 1986 | Berkeley, AEB | Simon Donaldson | Oxfordeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Stony Brook Unibertsitatea, AEB | "Lau-barietateen topologian egindako lanagatik eta egitura diferentzial exotikoak aurkitzeagatik." | |
| Gerd Faltings | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Max Planck Institutu Matematikoa, Alemania | "Mordell konjekturaren frogagatik, geometria aljebraiko aritmetikoko metodoak erabiliz." | |||
| Michael Freedman | Kaliforniako Unibertsitatea, San Diego, AEB | Microsoft Station Q, AEB | "Lau dimentsioko Poincaré-ren konjekturaren frogagatik." | |||
| 1990 | Kyoto, Japonia | Vladimir Drinfeld | Low Temperature Physics Institute, SESB | Chicagoko Unibertsitatea, AEB | "Langlands programan eta talde kuantikoen eremuan egindako aurrerapen erabakigarriengatik." | |
| Vaughan Jones | Kaliforniako Unibertsitatea, Berkeley, AEB | Vanderbilt Unibertsitatea, AEB | "von Neumann aljebraen eta topologiaren arteko lotura aurkitzeagatik; korapiloen inbariente berria." | |||
| Shigefumi Mori | Kyotoko Unibertsitatea, Japonia | Kyotoko Unibertsitatea, Japonia | "Hiru dimentsioko barietate aljebraikoen sailkapenari buruzko Moriren Programagatik." | |||
| Edward Witten | Institute for Advanced Study, AEB | Institute for Advanced Study, AEB | "Ikuspegi fisikoa teorema matematiko sakonak lortzeko erabiltzeagatik." | |||
| 1994 | Zürich, Suitza | Jean Bourgain | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Institute for Advanced Study, AEB | "Analisi matematikoaren hainbat gai nagusitan (Banach espazioak, PDE) egindako ekarpenengatik." | |
| Pierre-Louis Lions | Paris 9 Unibertsitatea, Frantzia | Collège de France, Frantzia | "Ekuazio ez-linealetan eta probabilitate-teorian egindako ekarpenengatik." | |||
| Jean-Christophe Yoccoz | Paris-Sud 11 Unibertsitatea, Frantzia | Collège de France, Frantzia | "Sistema dinamikoetan egindako lanagatik eta Brunoren teoremaren frogagatik." | |||
| Efim Zelmanov | Wisconsineko Unibertsitatea, Madison, AEB | Kaliforniako Unibertsitatea, San Diego, AEB | "Burnside problema mugatuaren ebazpenagatik." | |||
| 1998 | Berlin, Alemania | Richard Borcherds | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Kaliforniako Unibertsitatea, Berkeley, AEB | "Aljebran eta forma automorfikoen teorian egindako ekarpenengatik." | |
| Timothy Gowers | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | "Analisi funtzionalean eta konbinatorian egindako ekarpenengatik." | |||
| Maxim Kontsevich | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Rutgers Unibertsitatea, AEB | "Geometria aljebraikoan eta fisika matematikoan egindako ekarpenengatik." | |||
| Curtis T. McMullen | Harvard Unibertsitatea, AEB | Harvard Unibertsitatea, AEB | "Dinamika holomorfikoan eta hiru-barietateen geometrizazioan egindako ekarpenengatik." | |||
| 2002 | Pekin, Txina | Laurent Lafforgue | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | "Langlands korrespondentziaren frogagatik GLr taldeen kasurako." | |
| Vladimir Voevodsky | Institute for Advanced Study, AEB | Institute for Advanced Study, AEB | "Kohomologia motibikoan eta alor aljebraikoen K-teorian egindako lanagatik." | |||
| 2006 | Madril, Espainia | Andrei Okounkov | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Columbia Unibertsitatea, AEB | "Probabilitatea, errepresentazio-teoria eta geometria aljebraikoa lotzeagatik." | |
| Grigori Perelman | Bat ere ez | Steklov Institutu Matematikoa, Errusia | "Ricci fluxuaren egitura analitiko eta geometrikoari buruzko ikuspegi iraultzaileengatik." | |||
| Terence Tao | Kaliforniako Unibertsitatea, Los Angeles, AEB | Kaliforniako Unibertsitatea, Los Angeles, AEB | "PDE, konbinatoria, analisi harmoniko eta zenbakien teoria gehitzailean egindako ekarpenengatik." | |||
| Wendelin Werner | Paris-Sud 11 Unibertsitatea, Frantzia | ETH Zurich, Suitza | "Schramm–Loewner bilakaeraren garapenean eta bi dimentsioko Browniar higiduran egindako lanagatik." | |||
| 2010 | Hyderabad, India | Elon Lindenstrauss | Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearra, Israel | Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearra, Israel | "Teoria ergodikoan eta zenbakien teorian dituen aplikazioengatik." | |
| Ngô Bảo Châu | Paris-Sud 11 Unibertsitatea, Frantzia | Chicagoko Unibertsitatea, AEB | "Forma automorfikoen teoriako Oinarrizko Lemaren frogagatik." | |||
| Stanislav Smirnov | Genevako Unibertsitatea, Suitza | Genevako Unibertsitatea, Suitza | "Perkolazioaren inbarientzia konformea eta Ising eredu planarra frogatzeagatik." | |||
| Cédric Villani | ENS Lyon, Frantzia | Lyoneko Unibertsitatea, Frantzia | "Landau moteltze ez-linealaren eta Boltzmann ekuazioaren orekarako konbergentziaren frogetatik." | |||
| 2014 | Seul, Hego Korea | Artur Avila | Paris VII Unibertsitatea, Frantzia | Zuricheko Unibertsitatea, Suitza | "Sistema dinamikoen teoriari egindako ekarpen sakonengatik, birnormalizazioa erabiliz." | |
| Manjul Bhargava | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Princetongo Unibertsitatea, AEB | "Zenbakien geometrian metodo berriak garatzeagatik eta kurba eliptikoen maila mugatzeagatik." | |||
| Martin Hairer | Warwickeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Imperial College London, Erresuma Batua | "Ekuazio diferentzial estokastikoen teorian egindako ekarpenengatik." | |||
| Maryam Mirzakhani | Stanford Unibertsitatea, AEB | Stanford Unibertsitatea, AEB | "Riemann gainazalen dinamikan eta geometrian egindako ekarpen bikainengatik." | |||
| 2018 | Rio de Janeiro, Brasil | Caucher Birkar | Cambridgeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Tsinghua Unibertsitatea, Txina | "Fano barietateen mugatutasunaren frogagatik." | |
| Alessio Figalli | ETH Zurich, Suitza | ETH Zurich, Suitza | "Garraio optimoaren teoriari eta PDEetan dituen aplikazioei egindako ekarpenengatik." | |||
| Peter Scholze | Bonneko Unibertsitatea, Alemania | Bonneko Unibertsitatea, Alemania | "p-adiko gorputzen gaineko geometria aljebraiko aritmetikoa eraldatzeagatik." | |||
| Akshay Venkatesh | Stanford Unibertsitatea, AEB | Institute for Advanced Study, AEB | "Zenbakien teoria analitikoa, dinamika homogeneoa eta topologia bateratzeagatik." | |||
| 2022 | Helsinki, Finlandia | Hugo Duminil-Copin | Institut des Hautes Études Scientifiques, Frantzia | Genevako Unibertsitatea, Suitza | "Fisika estatistikoko fase-trantsizioen teoria probabilistikoan egindako lanagatik." | |
| June Huh | Princetongo Unibertsitatea, AEB | Princetongo Unibertsitatea, AEB | "Hodge-ren teoriaren ideiak konbinatoriara ekartzeagatik." | |||
| James Maynard | Oxfordeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | Oxfordeko Unibertsitatea, Erresuma Batua | "Analisi zenbaki-teorian egindako ekarpenengatik eta zenbaki lehenen egitura ulertzeagatik." | |||
| Maryna Viazovska | EPFL, Suitza | EPFL, Suitza | " sareak 8 dimentsiotan esfera-ontziratzerik trinkoena ematen duela frogatzeagatik." | |||
Mugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Domina 1936an eman zitzaien lehen aldiz Lars Ahlfors matematikari finlandiarrari eta Jesse Douglas matematikari estatubatuarrari, eta lau urtetik behin ematen da 1950. urteaz geroztik. Bere xedea ekarpen handiak egin dituzten matematikako ikertzaile gazteei aitortza eta laguntza ematea da.
1954an, Jean-Pierre Serre Fields domina irabazi zuen gazteena izan zen, 27 urte zituela. Bereizketa hori mantentzen du.
1966an Alexander Grothendieckek Moskun egindako ICMri boikota egin zion, Europako ekialdean burutzen ziren ekintza militar sobietarren aurka protestatzeko.[15] Léon Motchane,Frantziako Goi Ikasketa Zientifikoen Institutuaren sortzailea eta zuzendaria bertaratu, eta Grothendiecken Fields domina onartu zuen bere izenean.[16]
1970ean, Sergei Novikov, sobietar gobernuak jarri zizkion murrizketengatik, ezin izan zen Nizako kongresura joan domina jasotzera.
1978an, Gregori Margulis, sobietar gobernuak jarri zizkion murrizketengatik, ezin izan zen Helsinkiko kongresura joan domina jasotzera. Saria Jacques Tits-ek bere izenean onartu zuen, eta ondorengo hitzaldian honakoa esan zuen: "Ezin dut nire etsipena besterik adierazi, zalantza barik hemen jende askok partekatzen duena, Margulis zeremonia honetatik kanpo dagoelako. Helsinkiko hiri honen esanahi sinbolikoa ikusita, banuen itxaropena bere lanaren bidez soilik ezagutzen dudan eta errespetu eta miresmenik handiena sor diodan matematikaria azkenean ezagutzeko aukera izango nuela."[17]
1982an kongresua Varsovian egin beharrekoa izan arren, hurrengo urtera atzeratu zen, 1981eko abenduan Polonian ezarri zuten borroka legeagatik. Sarien berri IMUren bederatzigarren Batzar Nagusian eman zen, eta 1983ko Varsoviako kongresuan banatu ziren.
1990ean, Edward Witten saria irabazi zuen lehen fisikaria izan zen.
1998ko ICM kongresuan, Andrew Wilesek IMUren lehen zilarrezko plaka jaso zuen Fields Domina Batzordeko presidente zen Yuri I. Manin-en eskutik, Fermaten Azken Teoremaren froga aitortzeko. Don Zagierrek plaka "Fields domina kuantifikatua" zela esan zuen. Sari honen kontura maiz aipatzen dute saria ematean, Wilesek Fields dominaren adinaren muga gainditzen zuela.[18] Wilesek 1994an adinaren muga apur bat gainditzen zuen arren, domina irabazteko faboritoa zela uste zen. Hala ere, 1993an frogan hutsune bat aurkitu zuten, gerora gero Taylorrek eta Wilesek berak ebatzitakoa.[19]
2006an, Poincaréren aierua frogatu zuen Grigori Perelmanek Fields domina jasotzeari uko egin zion,[20] eta ez zuen kongresuan parte hartu.[21]
2014an, Maryam Mirzakhani Fields domina irabazi zuen lehen emakumea eta lehen irandarra bilakatu zen. Era berean, Artur Avila Hego Amerikako lehena eta Manjul Bhargava Indiako jatorriko lehena bilakatu ziren.[22][23] Iraneko Hassan Rouhani presidenteak Mirzakhani zoriondu egin zuen, izandako arrakasta nabarmenagatik.
Domina
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Domina R.Tait McKenzie eskultore kanadarrak diseinatu zuen.[24]
Aurrealdean Arkimedesen irudia eta latinez irakurtzen den bere aipamena ageri dira: "Transire suum pectus mundoque potiri" ("Norberaren gainetik igo eta mundua harrapatu"). Data zenbaki erromatarrez idatzita dago eta errore bat dauka ("MCNXXXIII" izan behar zen, "MCMXXXIII" baino). Izena grezierazko letra larriz dago: ΑΡXIMHΔΟΥΣ, edo "Arkimedesena".
Atzealdean latinezko honako inskripzioa du:
- CONGREGATI
- EX TOTO ORBE
- MATHEMATICI
- OB SCRIPTA INSIGNIA
- TRIBUERE

Itzulpena: "Mundu osotik bildutako matematikariek [ulertu baina idatzi gabe: 'sari honekin'] saritu dute idazlan bikainengatik".
Atzealdean, Arkimedesen hilobiaren irudikapena dago, esfera eta zilindroaren teorema azaltzen duten tailuak daudela olibondo adarraren atzean. (Horixe zen hain zuzen Arkimedes harroen zegoen emaitza matematikoa: altuera eta diametro bereko esfera eta zilindro borobildua emanda, beraien bolumenen arteko erlazioa 2⁄3koa da.)
Ertzak saridunaren izena darama.
Hartzaile emakumeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]STEM arloetako sari entzutetsuenei dagokienez, proportzio txiki bat baino ez zaie eman emakumeei. Fields domina behin bakarrik lortu du emakume biek, Maryam Mirzakhanik 2014an eta Maryna Viazovskak 2022an, gaur arte guztira hirurogeita lau banatu diren arren.[25][26]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ a b (Ingelesez) "Fields Medal". www-history.mcs.st-andrews.ac.uk.
- ↑ (Ingelesez) Ball, Philip. (2014). "Iranian is first woman to nab highest prize in maths".. Nature ISBN doi:10.1038/nature.2014.15686..
- ↑ (Ingelesez) "Top Award, Shanghai Ranking Academic Excellence Survey 2017 | Shanghai Ranking – 2017". Shanghairanking.com.
- ↑ (Ingelesez) Juntao, Niancai, Zheng, Liu. (2015). "Mapping of important international academic awards". Scientometrics. 104 (3), pp. 763–791. or. ISBN doi:10.1007/s11192-015-1613-7..
- ↑ (Ingelesez) IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence. IREG List of International Academic Awards. Brussels: IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence.
- ↑ (Ingelesez) "President Rouhani Congratulates Iranian Woman for Winning Math Nobel Prize". Fars News Agency.
- ↑ (Ingelesez) Kamali Dehghan, Saeed. (2017). "Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes". The Guardian ISBN ISSN 0261-3077..
- ↑ (Ingelesez) "Scientific Program: Program at a glance". ICM 2018 event website.
- ↑ (Ingelesez) Philips, Don. (2018). "World's most prestigious maths medal is stolen minutes after professor wins it". The Guardian.
- ↑ (Ingelesez) "Rules for the Fields Medal" (PDF). mathunion.org.
- ↑ (Ingelesez) "Edward Witten". World Science Festival.
- ↑ (Ingelesez) Kollár, János. (2014). "Is there a curse of the Fields medal?". Princeton University.
- ↑ Albers, Donald J.; Alexanderson, G. L.; Reid, Constance. International mathematical congresses. An illustrated history 1893–1986. Rev. ed. including ICM 1986. Springer-Verlag, New York, 1986
- ↑ .
- ↑ (Ingelesez) Jackson, Allyn. (2004). "As If Summoned from the Void: The Life of Alexandre Grothendieck". Notices of the American Mathematical Society. 51 (9), p. 1198 or..
- ↑ (Ingelesez) "This Mathematical Month – August". American Mathematical Society.
- ↑ (Ingelesez) Margulis biography. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland.
- ↑ (Ingelesez) Wiles, Andrew John. Encyclopædia Britannica.
- ↑ (Ingelesez) "Borcherds, Gowers, Kontsevich, and McMullen Receive Fields Medals" (PDF). Notices of the AMS. 45 (10), p. 1359 or..
- ↑ (Ingelesez) "Maths genius turns down top prize". BBC.
- ↑ (Ingelesez) Nasar, Gruber, Sylvia, David. (2006). "Manifold Destiny: A legendary problem and the battle over who solved it". The New Yorker.
- ↑ (Ingelesez) A Complex Formula: Girls and Women in Science, Technology, Engineering and Mathematics in Asia (PDF). Paris, UNESCO, p. 23 or. ISBN 978-92-9223-492-8..
- ↑ (Ingelesez) Saeed Kamali, Dehghan. (2017). "Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes". The Guardian ISBN ISSN 0261-3077..
- ↑ (Ingelesez) "Fields Institute – The Fields Medal". Fields.utoronto.ca.
- ↑ (Ingelesez) A Complex Formula: Girls and Women in Science, Technology, Engineering and Mathematics in Asia (PDF). Paris, UNESCO, p. 23 or. ISBN 978-92-9223-492-8..
- ↑ (Ingelesez) The Work of Maryam Mirzakhani. IMU. Press Release.
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Ingelesez) Web ofiziala