Edukira joan

Fougères

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fougères
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
Departamendua Ille eta Vilaine
BarrutiFougèreseko barrutia
Kantonamenducanton of Fougères-Nord
AlkateaLouis Feuvrier (en) Itzuli
Izen ofizialaFougères
Posta kodea35300
Geografia
Koordenatuak48°21′06″N 1°12′00″W / 48.3517°N 1.2°W / 48.3517; -1.2
Mapa
Azalera10,46 km²
Altitudea62 m, 171 m eta 110 m
MugakideakLaignelet, Beaucé, La Selle-en-Luitré, Javené eta Lécousse
Demografia
Biztanleria20.307 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 10.850 (%52,6) (%47,4) 9.766 alt_right
Dentsitatea1.941 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakBad Münstereifel, Ashford, Somoto eta Ouargaye (en) Itzuli
fougeres.fr

Fougères (galoz Foujerr, bretainieraz: Felger) Bretainiako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Ille-eta-Vilaineko departamenduan eta Bro Roazhon lurralde historikoan. 2012ko erroldaren arabera 20.040 biztanle ditu, eta metropoliak (Pays de Fougères) 83.000 inguru. Hiria bertan dagoen Fougèresko gazteluagatik da ezaguna.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurkitu diren monumento megalitikoek erakusten dute Neolito garaian populatu zela eremua.

Fougèresko gaztelua X mendean aipatzen da lehen aldiz. Nançon ibaiaren gainean harkaitz batean estrategikoki kokaturiko egurrezko gotorleku txiki bat baino ez zen. Fougères erromatarren bi errepide luzeren arteko bidegurutzean zegoen eta inguruan bi auzo eratu ziren, Saint-Léonard goikaldean eta Saint-Sulpice behekaldean. Erdi Arotik artisautza nagusitu zen hirian, larrugintza eta ehungintza bereziki.

Bretainiako mugan egonik 1166an Henrike II.a Ingalaterrakoak erasotu eta gotorlekua suntsitu zuen. Raul II.a Bretainiakoak orduan gaztelu handi bat eraiki zuen. 1307an Filipe I.a Nafarroakoak Fougères erosi zuen baina interesik ez zuela eta bertan behera utzi zuen. Babesik gabe, hurrengo urteetan sarritan erasotua eta harpilatua izan zen eta fougèrestarrek bretainiako dukeei babesa eskatu zieten.

XVI mendean Bretainiak eta Frantziak bat egiterakoan hiriak mugaren babesle funtzioa galdu egin zuen, bai eta garrantzia ere. XIX mendean industriak artisautza ordezkatu zuen, eta beiragintza eta zapatagintza lantegiak ireki ziren. 1906-07 artean zapata lantegietako langileek greba gogorra egin zuten eta patroiek lockout ("itxiera patronala") batekin erantzun zuten. Une gogor horietan solidaritate handia izan zen langileekiko. Rennes eta Parisko familiek haurrak hartu zituzten eta mugimendu komunistak indar handia hartu zuen. Jean Jaurès bera ere etorri zen Fuougèresera laguntza eta babesa ematera.

Bigarren Mundu Gerran britainiar eta estatubatuarrek hiria bonbakatu zuten, 1944ko ekainaren 8an. 300 pertsona hil ziren eta industria gehiena suntsituta gelditu zen. Hurrengo hamarkadetan industria errekuperatu da, baina gaztelua erreferentzia hartuta turismoa izan da jarduera ekonomiko nagusia.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Laignelet, Beaucé, La Selle-en-Luitré, Javené eta Lécousse.

Mapa
Fougères eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csb motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda epel eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 13,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 880 mm-koa da, urtarrilean 13,6 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 939,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,1 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,2 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea6000900012.00015.00018.00021.00024.00027.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 9.766 gizon, 10.850 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.15
 
95+
 
0.62
1.11
 
90-94
 
2.42
2.23
 
85-89
 
4.76
3.12
 
80-84
 
4.52
3.97
 
75-79
 
5.47
5.14
 
70-74
 
6.48
4.96
 
65-69
 
6.14
5.90
 
60-64
 
6.76
6.32
 
55-59
 
6.40
6.95
 
50-54
 
5.91
6.08
 
45-49
 
5.95
5.80
 
40-44
 
5.18
5.53
 
35-39
 
4.26
5.92
 
30-34
 
4.71
7.18
 
25-29
 
5.65
7.66
 
20-24
 
6.09
6.52
 
15-19
 
6.56
5.59
 
10-14
 
4.69
4.79
 
5-9
 
3.75
5.08
 
0-4
 
3.68
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Fougères udalerrian 19.488 biztanle zeuden eta 11.026 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,77 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 52,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

19.488biztanle
11.026elkarbizitza-unitate
1,77lagun elkarbizitza-unitateko
5.111familia
Udalerria
% 13
% 25
% 9
% 52
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 5.111 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.719). Guraso bakarreko 998 familietatik 832etan ama zen guraso bakarra. 2.904 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.057k seme-alaba bakarra zuten etxean, 812k bi, eta 338k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.394 bikoteetatik 202tan (% 14,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

2.719
1.394
998
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.904
Seme-alaba bat1.057
Bi seme-alaba812
Hiru seme-alaba238
Lau edo gehiago100

15 urte edo gehiago zituzten 17.636 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 24,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 62,9). 80 urte edo gehiagoko 2.054 biztanleetatik 1.647 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 407 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 25
25-39% 34
40-54% 28
55-64% 29
65-79% 35
80 +% 45
Bikotean bizi da
15-24% 22
25-39% 52
40-54% 56
55-64% 63
65-79% 62
80 +% 37

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 34,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,1 izatezko bikotean eta % 5,0 PACS bidez lotuta). % 31,8 ezkongabeak ziren, % 9,6 alargunak eta % 7,6 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 34,8
Ezkongabea% 31,8
Izatezko bikotean% 11,1
Alarguna% 9,6
Dibortziatuta% 7,6
PACS bidez lotuta% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,4), eskulangileak (% 18,7), erdi-mailako lanbideak (% 14,7), enplegatuak (% 13,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,4) Ille eta Vilaine departamenduko batez bestekoaren (% 27,6) gainetik dago. 11 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[8]

Udalerria
% 15
% 14
% 19
% 34
Ille eta Vilaine
% 15
% 17
% 15
% 14
% 28
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 12.273 etxebizitza zeuden. Horietatik 10.947 egoitza nagusi ziren, 245 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.081 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (7.106), etxeak baino gehiago (4.965). Egoitza nagusietatik 4.636 beren jabearen bizilekuak ziren, 6.159 alokairuan zeuden, 2.481 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 152 doan lagata.[9]

12.273etxebizitza
10.947egoitza nagusi
4.965etxe
7.106apartamentu

Etxebizitza multzoa

10.947
1.081
Egoitza nagusia (10.947)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (245)Hutsik (1.081)

Etxe mota

4.965
7.106
Etxea (4.965)Apartamentua (7.106)

Jabetza egoera

4.636
6.159
2.481
Jabeak (4.636)Alokairuan (6.159)HLM (2.481)Doan lagata (152)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (3.637).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik793
1919-19451.215
1946-19703.637
1971-19903.204
1991-20051.190
2006-2020796

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (3.131). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (7.106 etxebizitzatan). 5.457 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 5.879 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.643tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela518
2 gela1.786
3 gela3.131
4 gela2.549
5 gela edo gehiago2.964

Berogailu mota

7.106
2.866
Gas sarea (7.106)Fuel-olioa (457)Elektrizitatea (2.866)Gas botila (47)Bestelakoak (472)

Aparkalekua eta ibilgailuak

5.457aparkalekua
5.879ibilgailu 1
2.643ibilgailu 2+

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

24 monumentu historiko ditu, honako hauek sira aipagarrienak:

  • Saint-Léonard eliza (XV-XVII. mendea)
  • Saint-Sulpice eliza: gotiko berantiarrekoa (XV-XVII. mendea), XIV. mendeko dorreak
  • Udaletxea (XIV-XVI. mendea)
  • Gaztelua (XII-XV. mendea): harresietan hamahiru dorre ditu.
  • Marchix enparantza: alde zaharraren erdigunean dago, aintzina merkatua egin ohi zen lekua da. XVI mendeko etxeak ditu inguruan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 12.203 biztanleetatik 9.099 aktibo ziren (% 74,6), horietako 7.869 lanean (% 64,5) eta 1.230 langabezian (aktiboen % 13,5).

12.20315-64 urteko biztanle
% 74,6aktibo
% 64,5lanean
% 13,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,9
25-54 urte% 88,7
55-64 urte% 55,0
Gizonak% 77,7
Emakumeak% 71,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,5
BEPC, brebeta% 31,2
CAP-BEP% 14,0
Batxilergoa% 16,7
Goi-mailako +2% 7,4
Goi-mailako +3/4% 4,5
Goi-mailako +5% 5,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

3.103 ez-aktibotik 969 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,2), 849 erretiraturik zeuden (% 27,4) eta 1.285 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,4).

Ez-aktiboak

% 31
% 27
% 41
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 14
% 27
% 24
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 12.550 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 7.869 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

12.550enplegu udalerrian
% 90,9soldatapeko
% 9,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.330 eurokoa zen, eta biztanleen % 19 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.330 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.670 €
% 19,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,7

Nekazari azoka. Oinetako industria, ehungintza, metalgintza, zerrategiak, beira langintza, brodatuak, doitasun mekanika.

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantziako Tourra birritan izan da bertan, 2013an etapa baten hasiera izan zen eta 2015ean etapa baten amaiera.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1966ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Fougeres », fiche climatologique. .
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Fougères&oldid=11312017"(e)tik eskuratuta