Frantzisko Zubiaurre "Kiriko"

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Frantzisko Zubiaurre "Kiriko"
Bizitza
Jaiotza Getaria1867ko urtarrilaren 11
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza Donostia1926ko maiatzaren 8a (59 urte)
Jarduerak
Jarduerak arraunlaria

Frantzisko Zubiaurre Cabañas, goitizenaz «Kiriko», (Getaria, 1867ko urtarrilaren 11 - Donostia, 1926ko maiatzaren 8a) Donostiako traineru patroi ospetsuenetako bat izan zen. Bera da Donostiako traineruarekin Kontxako Bandera gehien lortu dituen patroia: 5 bandera irabazi zituen.

Getarian jaio zen, baina 8 urte zituela Donostiara joan zen bizitzera bere familiarekin batera. Kasualitatez, Getariaren aurka irabazi zuen bere lehen Kontxako Bandera.

Kirol ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donostiako traineruarekin Kontxako Bandera gehien irabazi dituen patroia da. 5 bandera irabazi zituen: (ikus Palmaresa). Seguru asko bandera gehiago irabaziko zituen, baldin eta, hainbat arrazoirengatik 1894-1918 urte bitartean estropadetan patroi ibiltzeari uko egin izan ez balio; bai eta, 1918an garaipenez betetako hiru urteko aroa hasi ondoren, 1919ko banderan arraun bat hautsi izan ez balu.

1891 urtean hartu zuen Donostiako traineruaren ardura, Luis Karril berak aholkatuta, eta urte horretan bertan Kontxako Bandera irabazi zuen. 1892an irabazi zuen bigarren bandera, eta 1894an hirugarrena (1893an ez zen jokatu). Hurrengo urtean, 1895ean, traineru donostiarrei debekatu egin zitzaien parte hartzea, denetan nagusi baitziren (7 edizio jarraian irabazi zituzten 1894 arte, jarraian irabazitako Kontxako Banderen errekorra), eta antolakuntzak inguruko herrietako traineruak parte hartzera anima zitezen nahi baitzuen.

Urte batzuk lehiatik aparte egon ondoren, Kirikoren garaipenak ordea ez ziren amaitu: 1910eko hamarkadaren bukaeran berriro ere traineruaren gidaritza hartu eta Kontxako bi bandera gehiago (1918 eta 1920[1]) eta Abrako bandera sonatua (1919) lortu baitzituen.

Kirikoren ziaboga[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko 1919ko Abrako bandera horretan egin zuen hain famatua den «Kirikoren ziaboga»,[2][3] estropadan aurrea hartzeko bidea eman ziona. Izan ere, Kirikok ziaboga emateko modu berritzaile bat plazaratu zuen; hauxe dio kronista batek 1894ko Kontxako Banderan aritu zen Kirikoren ontziari buruz:

« Un cronista señalaba que "para dar más rápido el giro, el proel de Amigos utilizaba un remo-timón en proa, lo que conseguía de forma vertiginosa. Esta maniobra, que es lícita, causó asombro entre las gentes de mar". »
AGUIRRE, Rafael (2002): 20 or.

Palmaresa[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. [1] Kirikok 1920an irabazitako Kontxako Banderari buruzko artikulua, Donostiako arraunari buruzko blog batean.
  2. [2] Kirikoren ziaboga ezagunari buruzko artikulua, Donostiako arraunari buruzko blog batean.
  3. Ziaboga famatu haren argazkia ageri da «Kanpo loturak» atalean aipatutako dokumentaleko 4:26 segundotik aurrera

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • AGUIRRE, Rafael (2002): Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha. Donostia: Kutxa Fundazioa, ISBN 84-7173-414-1
  • ZAVALA, Antonio (2003): Estropadak bertsotan. Auspoa Bilduma. Sendoa Argitaletxea, ISBN 84-95378-64-7