Fumarola

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Fumarolak Furnasen Azoreak Portugal.

Fumarola sumendi baten kraterretik kanpo, kanpoko pitzaduretatik, tenperatura altuetan irtetzen diren gas eta lurrin nahasketa bat, eta horri dagokion formazio geologikoa. Laba koladetatik ere irtetzen dira. Solfatarak sufrezko gasak isurtzen dituzten fumarolak dira. Fumarolen konposaketa alda egin daiteke irtetzen diren tenperaturaren arabera, aldi berean fumarolaren jarduera-zikloan zehar aldatzen dena. Honako fumarola mota hauek bereizten dira :

  • Fumarola lehorrak (edo anhidroak): labak, fusio egoeran botatzen dituenak dira, kraterretik gertu. Hauen tenperatura, 500 °Ctik gorakoa da, eta, nagusiki, sodio eta potasio kloruroz eta anhidrido sulfuroso eta karbonikoz osatuta daude, ur lurrinik ez dutelarik. Badute, baita ere, baina oso kopuru txikian, beste kloruro batzuk (burnizkoa, kobrezkoa...), fluoruroren batzuk, eta, batzuetan, su zurruztadak eragiten dituzten hidrokarburoak.
  • Fumarola azidoak (edo klorhidrosulfurosoak): ez dira aurrekoak bezain beroak: 300 eta 400 °C arteko tenperaturetan daude. Hau, laba koladen gaineko geruzatik irtetzen direlako da. Ur lurrin kopuru handia dute eta azido klorhidriko eta anhidrido sulfuroso zati txikiagoak.
  • Fumarola alkalinoak (edo amoniakozkoak): erlatiboki hotzagoak dira, gutxi gora-behera, 100 °Ctara heltzen direlarik. Nagusiki, Azido sulfhidriko, kloruro amoniko eta ur lurrinez osaturik daude.
  • Fumarola hotzak (edo sulfhidrikoak) Hamarnaka gradu gutxi batzuk baino ez dituzte lortzen, nagusiki, ur lurrinez osatuta daudelarik, anhidrido karboniko eta sulfuroso portzentaje txiki batekin.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Fumarola Aldatu lotura Wikidatan