Fusio nuklear

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Deuterio eta Tritio fusioa, helio-4 sortuz, neutroi bat askatuz eta 17,59 MeV energia igorriz

Fusio nuklearra prozesu atomiko bat da, non bi nukleo edo gehiago batzen diren beste nukleo astunago bat sortzeko. Prozesu honekin energia kopuru handia igortzen edo xurgatzen da. Fusio nuklearra modu naturalean gertatzen da izarren barnean, eta artifizialki fusioko lehergailu termonuklearretan (H lehergailuan) eta fusio erreaktore esperimentaletan. Azken aplikazio horren bidez energia iturri honi erabilera zibila eman nahi zaio, elektrizitatea sortzeko, baina oraindik fase esperimentalean dago.

Teknologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fusio nuklearrak bi aplikazio ditu nagusiki: lehergailu termonuklearrak eta elektrizitatea ekoizteko fusiozko zentral nuklearrak.

Lehergailu termonuklearra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fusio nuklearraren aplikazio militarra da eta, oraingoz, aplikazio arrakastatsu bakarra. Leherketan ez da fusioa kontrolatu beharrik; aitzitik, fusio hori ahalik eta bapatekoena eta bortitzena izatea bultzatzen da. Lehergailu hauekin egin diren saiakerak arrakastatsuak izan dira, baina orain arte ez da inoiz gerla batean erabilia izan. Hala ere, lehergailu mota hau zenbait herrialderen eskutan egote hutsa etengabeko arriskua da.

Energia elektrikoaren ekoizpenean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fitxategi:Tokamak (scheme).jpg
Tokamak motako erreaktorea eta barnean sortzen duen eremu magnetikoren irudikapena.

Elektrizitatea ekoizteko asmoz fusio nuklearra erabili nahi izateak arazo nagusi bat du: erregaiak (deuterioa eta tritioa) plasma egoeran egon behar du eta horretarako tenperatura ikaragarria behar da; prozesuan erabiltzen diren energia kantitate handiak kontrolatzea oso zaila da. Hala ere, etorkizuneko energi iturritzat hartua izan da, hondar erradiaktibo arriskutsurik sortzen ez duelako, eta itsas uretako deuterioa (hidrogeno 2) bezain ekonomikoak diren erregaietatik har daitekeelako.

Fusioa modu kontrolatuan egitea lortu da jada, eta horretarako hainbat metodo daude (guztiak ere esperimentalak dira oraindik). Batez ere tokamak motako fusio erreaktore esperimentak erabiltzen dira fusio nuklearra lortzeko, baina oraindik ez dute bideragarria izatea lortu; batetik, fusioa modu jarraituan mantentzea lortu ez dutelako eta, bestetik, orain arteko saiakeretan, askatzen duena baino energia gehiago eman behar izan zaiolako.

Gaur egun, fusio bidezko erreaktore nuklear bideragarri bat lortzeko abian dagoen proiektu sendoena eta itxaropentsuena ITER proiektua da.

Fusio nuklearraren erabilera ekonomikoak edukiko lituzkeen abantailak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inoiz modu bideragarrian ekoiztea lortuko balitz, fusio nuklearrak hainbat abantaila edukiko lituzke ohiko zentral nuklearretan erabiltzen den fisio nuklearraren eta erregai fosilen aurrean. Haren alde daudenek diotenaren arabera:

  • Energia handia askatzen du: Gaur egun erabiltzen diren energia iturriek baino energia gehiago sortuko omen luke, baita fisio nuklearrak sortzen duen energia baino gehiago ere, beti ere fusio erreakzioa modu jarraituan mantentzea lortuko balute.
  • Ekologikoagoa da: Fusio nuklearraren erregairik egokiena hidrogenoa da, eta hidrogenoa ez da erradiaktiboa, toxikoa, urria edo garestia. Fusioaren ondoren geratzen den elementua, berriz, 4 helioa da, eta hura ez da erradioaktiboa ez toxikoa.
  • Ekonomikoagoa da: Fusioan erabilitako hidrogeno gramo batekin 11 tona ikatzekin lortzen den energia lortuko omen litzateke.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Fusio nuklear Aldatu lotura Wikidatan