Gabon

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Afrikako herrialdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gabon (argipena)».
Gabongo Errepublika
République Gabonaise
Bandera Armarria
Goiburua: Union, Travail, Justice
(Batasuna, Lana, Justizia)
Ereserkia: La Concorde
Hiriburua
eta hiri handiena
Libreville
Hizkuntza ofiziala(k) Frantsesa
Herritarra gabondar
Gobernua Errepublika
 -  Presidentea Ali Bongo Ondimba
 -  Presidentea Paul Biyoghé Mba
Independentzia
Azalera
 -  Guztira 267,668 km2 (74.a)
 -  Ura (%) 3,76
Biztanleria
 -  2005 zenbatespena 1.454.867 (150.a)
 -  Dentsitatea 5,4 bizt./km2 (216.a)
Dirua CFA Frankoa (CFA)
Ordu-eremua WAT (UTC+1)
Aurrezenbakia 241
Internet domeinua ga

Gabon Afrikako mendebaldean dagoen kostaldeko herrialdea da, Gineako golkoan kokatutakoa.

Libreville hiriburua hiririk populatuena da.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Ekuatore Ginea eta Kamerun, ekialdean Kongoko Errepublika eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa mugakide ditu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lurraldeko lehenengo biztanleak pigmeoak izan ziren, eta ondoren bantu tribuek neurri handi batean ordezkatu zituzten. XV. mendean lehendabiziko europarrak iritsi ziren, portugaldarrak hain zuzen ere, eta lurraldeari "Gabão" ("gabardina") izena ipini zioten, Komo ibaiaren estuarioaren itxura zela-eta. 1875ean Pierre Savorgnan de Brazza esploratzaile frantziarra lehenengo aldiz joan zen inguru haietara eta ondoren Franceville hiria sortu zuen. 1885ean Frantziak herrialdea ofizialki okupatu zuen, eta 1910ean Frantziako Ekuatore Afrika edo Afrique Équatoriale Française (AEF) izeneko federazioan sartuta egon zen, 1959 arte. Hurrengo urtean independentzia lortu zuen eta lehenengo presidentea Léon M’ba izan zen, agintekerian oinarritutako sistema ezarri zuena. Omar Bongok ordezkatu zuen 1967an, eta ordutik hauteskunde guztiak irabazi ditu, gehiengo zabalak lortuz, gaur egun arte.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Gabonen banaketa administratiboa»

Gabon 9 probintziatan banatuta dago eta probintziak 37 departamenduz osatuta daude.

Hauek dira Gabongo 9 probintziak:

  1. Estuaire
  2. Haut-Ogooué
  3. Moyen-Ogooué
  4. Ngounié
  5. Nyanga
  6. Ogooué-Ivindo
  7. Ogooué-Lolo
  8. Ogooué-Maritime
  9. Woleu-Ntem
Gabongo probintziak.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gabon Aldatu lotura Wikidatan