Galeras sumendia
| Galeras sumendia | |
|---|---|
.jpg) | |
| Datu orokorrak | |
| Altitudea | 4.276 m |
| Mota | mendia eta Sumendia |
| Geografia | |
 | |
| Koordenatuak | 1°13′00″N 77°22′00″W / 1.2167°N 77.3667°W |
| Mendikatea | Erdialdeko Mendikatea Andeak |
| Estatu burujabe |  Kolonbia |
| Kolonbiaren banaketa administratiboa |  Nariño |
| Babestutako-eremua | Galeras Fauna and Flora Sanctuary (en)  |
| Geologia | |
| Material nagusia | Andesita |
Galeras (Urcunina XVI. mendeko indigenen artean) Kolonbiako Nariño departamenduko geruza-sumendi bat da, departamenduko Pasto hiriburutik gertu dagoena. Bere gailurra itsasoaren mailatik 4.276 metro altxatzen da. Espainiako konkistaz geroztik maiz egin du eztanda, eta 1580ko abenduaren 7an izan zuen lehen erupzio historikoa. 1993ko erupzio batek bederatzi pertsona hil zituen, horien artean sei zientzialari, sumendiaren kraterrera jaitsi zirenak gasak lagintzeko eta grabitate-neurriak hartzeko, etorkizuneko erupzioak iragarri ahal izateko ahaleginean. Gaur egun Kolonbiako sumendirik aktiboena da.
Historia geologikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gutxienez milioi bat urtez sumendi aktiboa izan da Galeras, eta andesita izan da produktu nagusia. Bi erupzio garrantzitsu gertatu ziren, lehenak duela 560.000 urte inguru, 15 cubic kilometre (3.6 cu mi) material kanporatu zuen erupzio batean[7]. Bigarrena duela 40.000 eta 150.000 urte bitartean, 2 kilometro kubiko (0,48 cu ) materialeko erupzio txikiago baina oraindik labainkor batean. Ondoren, galdara-hormaren zati bat erori egin da, ziur aski jarduera hidrotermalak eragindako ezegonkortasunen ondorioz, eta ondorengo erupzioek kono txikiago bat eraiki dute orain ferra forma duen galdararen barruan.
Bere historia eruptibo bortitza eta Pastoko 450.000 pertsonekiko hurbiltasuna kontuan hartuta, Galeras Hamarkadako Sumendi izendatu zuten 1991n, Nazio Batuen Erakundearen Hondamendi Naturalak Murrizteko Nazioarteko Hamarkadaren zati gisa azterketa zehatza egiteko helburu gisa identifikatuz.
