Edukira joan

Garlin

Garlin
Garlin
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Garlin
Izen ofizialaGarlin
Jatorrizko izenaGarlin
Posta kodea64330
Geografia
Koordenatuak43°33′39″N 0°16′17″W / 43.5608°N 0.2714°W / 43.5608; -0.2714
Mapa
Azalera18,3 km²
Altitudea200 m, 110 m, 223 m eta 168 m
MugakideakLauret, Miramont-Sensacq, Sarron, Baliracq-Maumusson, Boueilh-Boueilho-Lasque, Castetpugon, Moncla, Ribarrouy eta Taron-Sadirac-Viellenave
Demografia
Biztanleria1.360 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 683 (%51,7) (%48,3) 638 alt_right
Dentsitatea74 bizt/km²
villedegarlin.fr

Garlin (gaskoieraz ere Garlin) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da, Bearnon dagoena. Azken erroldaren arabera 1.360 biztanle zituen 18,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lauret, Miramont-Sensacq, Sarron, Baliracq-Maumusson, Boueilh-Boueilho-Lasque, Castetpugon, Moncla, Ribarrouy eta Taron-Sadirac-Viellenave.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatuaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1119 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Maumusson-Laguian udalerrian dago, 14,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1021,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2010ko abuztuaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

BiztanleriaUrtea80090010001100120013001400150016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 638 gizon, 683 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.93
3.92
 
90-94
 
3.07
1.57
 
85-89
 
5.12
7.84
 
80-84
 
3.07
3.92
 
75-79
 
5.12
5.49
 
70-74
 
7.32
9.40
 
65-69
 
11.13
7.84
 
60-64
 
4.39
3.92
 
55-59
 
4.25
9.09
 
50-54
 
11.13
4.55
 
45-49
 
5.12
5.17
 
40-44
 
6.00
3.76
 
35-39
 
1.90
5.80
 
30-34
 
2.64
3.92
 
25-29
 
7.17
3.92
 
20-24
 
2.93
5.17
 
15-19
 
2.64
5.64
 
10-14
 
4.10
4.08
 
5-9
 
3.95
5.02
 
0-4
 
6.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Garlin udalerrian 1.253 biztanle zeuden eta 597 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,10 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

1.253biztanle
597elkarbizitza-unitate
2,10lagun elkarbizitza-unitateko
378familia
Udalerria
% 21
% 30
% 12
% 36
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 378 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (180). Guraso bakarreko 72 familietatik 52etan ama zen guraso bakarra. 209 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 62k seme-alaba bakarra zuten etxean, 87k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[8]

180
126
72
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean209
Seme-alaba bat62
Bi seme-alaba87
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.175 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 25,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,2). 80 urte edo gehiagoko 169 biztanleetatik 109 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 14
40-54% 16
55-64% 28
65-79% 21
80 +% 25
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 62
40-54% 65
55-64% 59
65-79% 62
80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 36,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,9 izatezko bikotean eta % 7,1 PACS bidez lotuta). % 27,6 ezkongabeak ziren, % 10,3 alargunak eta % 8,3 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 36,9
Ezkongabea% 27,6
Alarguna% 10,3
Izatezko bikotean% 9,9
Dibortziatuta% 8,3
PACS bidez lotuta% 7,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,5), erdi-mailako lanbideak (% 18,3), enplegatuak (% 18,3), eskulangileak (% 10,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,5) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 14 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,3).[8]

Udalerria
% 18
% 18
% 11
% 43
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 708 etxebizitza zeuden. Horietatik 600 egoitza nagusi ziren, 34 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 74 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (576), eta apartamentuak gutxi ziren (127). Egoitza nagusietatik 394 beren jabearen bizilekuak ziren, 190 alokairuan zeuden, 26 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 16 doan lagata.[9]

708etxebizitza
600egoitza nagusi
576etxe
127apartamentu

Etxebizitza multzoa

600
74
Egoitza nagusia (600)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (34)Hutsik (74)

Etxe mota

576
127
Etxea (576)Apartamentua (127)

Jabetza egoera

394
190
Jabeak (394)Alokairuan (190)HLM (26)Doan lagata (16)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (152).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik79
1919-194542
1946-1970152
1971-1990148
1991-200589
2006-202072

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (332). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (311 etxebizitzatan). 469 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 269 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 285tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela37
3 gela85
4 gela142
5 gela edo gehiago332

Berogailu mota

66
311
163
Gas sarea (39)Fuel-olioa (66)Elektrizitatea (311)Gas botila (21)Bestelakoak (163)

Aparkalekua eta ibilgailuak

469aparkalekua
269ibilgailu 1
285ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 731 biztanleetatik 590 aktibo ziren (% 80,7), horietako 542 lanean (% 74,1) eta 48 langabezian (aktiboen % 8,1).

73115-64 urteko biztanle
% 80,7aktibo
% 74,1lanean
% 8,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,4
25-54 urte% 94,1
55-64 urte% 66,2
Gizonak% 82,0
Emakumeak% 79,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,9
BEPC, brebeta% 9,4
CAP-BEP% 7,6
Batxilergoa% 9,0
Goi-mailako +2% 5,5
Goi-mailako +3/4% 7,9
Goi-mailako +5% 8,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

141 ez-aktibotik 59 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,8), 32 erretiraturik zeuden (% 22,7) eta 50 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,5).

Ez-aktiboak

% 42
% 23
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 27
% 32
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 595 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 542 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

595enplegu udalerrian
% 78,3soldatapeko
% 21,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.720 eurokoa zen.

23.720 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Abatt
  • Berdoy
  • Betbeder
  • Bidau
  • Bitnau
  • Brana
  • Buchet
  • Camettes
  • Dasté
  • Duviau
  • Gascou
  • Grangé
  • Guilhembet
  • Larrieu
  • Magnat
  • Mataguerre
  • Mirassou
  • Numas
  • Pébousquet
  • Piarrou
  • la Poste
  • Poulit
  • Sérisé
  • Tardan
  1. Estazioko erregistroak 1963ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Maumusson », fiche climatologique. .
  6. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.