Garrett Birkhoff

Wikipedia, Entziklopedia askea
Garrett Birkhoff
Garrett Birkhoff.jpeg
Bizitza
Jaiotza Princeton1911ko urtarrilaren 19a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Water Mill (New York)1996ko azaroaren 22a (85 urte)
Familia
Aita George David Birkhoff
Hezkuntza
Heziketa Harvard Unibertsitatea
Princetongo Unibertsitatea
Tesi zuzendaria Philip Hall (en) Itzuli
Doktorego ikaslea(k) Frank Moore Stewart (en) Itzuli
George Mostow
R. Tyrrell Rockafellar (en) Itzuli
Richard Friederich Arens (en) Itzuli
Martin Harvey Schultz (en) Itzuli
Donald James Rose (en) Itzuli
Chandler Davis
Henry C. Wente (en) Itzuli
Lawrence Markus (en) Itzuli
Robert Emmett Lynch (en) Itzuli
George Markowsky (en) Itzuli
Thomas Wilson Mullikin (en) Itzuli
Thomas Caywood (en) Itzuli
Emmett Keeler (en) Itzuli
Uta Merzbach (en) Itzuli
Pesi Rustom Masani (en) Itzuli
Calvin Hayden Wilcox (en) Itzuli
Gerald Arthur Edgar (en) Itzuli
Walter Fuller Taylor (en) Itzuli
Choy-Tak Taam (en) Itzuli
John Dyer-Bennet (en) Itzuli
Murray Mannos (en) Itzuli
Jeremiah Chappelle Certaine (en) Itzuli
Marian Henrietta Heineman (en) Itzuli
J. Bruce (James) Crabtree (en) Itzuli
John Joseph Sopka (en) Itzuli
William Augustus Pierce (en) Itzuli
Martin Aaron Abkowitz (en) Itzuli
Samuel George Kneale (en) Itzuli
James Lucien Howland (en) Itzuli
Martin Albert Leibowitz (en) Itzuli
John Henry Bennett (en) Itzuli
Thomas Andrew Brown (en) Itzuli
Jose Maria Canosa-Martinez (en) Itzuli
Ibrahim Khalil Abu-Shumays (en) Itzuli
Kirby Alan Baker (en) Itzuli
Sudarshan-Rai Nagpaul (en) Itzuli
Bernie Lee Hulme (en) Itzuli
John David Lipson (en) Itzuli
Vern S. Poythress (en) Itzuli
Gary Ira Wakoff (en) Itzuli
Richard Henry Goodman (en) Itzuli
Arthur Stewart Priver (en) Itzuli
Alan Gaisford Waterman (en) Itzuli
Vassilios A. Dougalis (en) Itzuli
Barbara Gloria Epstein (en) Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak matematikaria eta unibertsitateko irakaslea
Enplegatzailea(k) Harvard Unibertsitatea
Jasotako sariak
Influentziak Konstantinos Carathéodory (en) Itzuli
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Amerikako Sozietate Filosofikoa

Garrett Birkhoff (Princeton, New Jersey, AEB, 1911ko urtarrilaren 19a - Water Mill, New York, AEB, 1996ko azaroaren 22a) estatubatuar matematikaria izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehenengo ikasketak etxean egin zituen. Eskolan ibili ondoren, fisika matematikoa ikasten hasi zen. Kelloggen, Kembleren, Morse eta Whitneyren hainbat ikastarotara joan zen, eta ekuazio diferentzialak, mekanika analitikoa, Lebesgueren integrazioa eta topologia ikasi zituen, besteak beste.

Harvarden graduatu zen 1932an, eta beka baten laguntzaz, Cambridgeko Unibertsitatera joan zen. Han, Philip Hall irakaslearekin lan egin zuen, eta bien artean «On the order of groups of automorphisms» (1936, «Automorfismoen taldeen ordenari buruz») artikulua argitaratu zuten.

1933an Munichera joan zen, talde-teorian ikerketa egitera. 1933tik 1936ra bitartean, Harvarden egon zen irakasle. Urte horietan, bi liburu garrantzitsu landu zituen: lehenengoa, Lattice Theory, 1940ean argitaratu zen eta bigarrena, A Survey of Modern Algebra (1941, Aljebra modernoaren ikerketa bat), MacLanerekin batera idatzi zuen.

Bigarren Mundu Gerran, Morse eta von Neumannekin batera, matematika aplikatuari ekin zion, berriz ere. Gero, gerra zela-eta, balistika eta jaurtigai lehergarriak ikertu zituen. Lan horiek guztiak Hydrodynamics (1950) eta Jets, Wakes and Cavities (1957) liburuetan argitaratu zituen.

Von Neumannen eraginez, konputagailuak ere aztertu zituen, eta 1969an Matematika Huts eta Aplikatuetako irakasle hautatu zuten Harvarden. Postu horretan egon zen, 1981ean erretiratu zen arte.

Thomas Barteerekin batera, beste liburu bat ere argitaratu zuen, eragin handia izan zuena: Modern Applied Algebra (1970, Aljebra aplikatu modernoa). Kodeen teoria aztertzen da bertan.

Bere lanari esker, Birkhoffek ohore ugari jaso zuen: Zientzietako Akademia Nazionaleko eta Ameriketako Arte eta Zientzietako Akademiako kide hautatu zuten, besteak beste.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]