Gauna

Gauna, edo Gaona (zaharkitua)^[1] Arabako lautadako herri bat da, Iruraitz-Gauna udalerrikoa. 1966an Iruraizekin bat egin arte, berezko udalerria osatzen zuen, Erentxun ere barnean hartzen zuena.

Historia

1025. urteko Donemiliagako goldean Iruraiz aldeko toponimoen artean Garonna toponimoa aipatzen da.^[2]

Geroago Garaona (1138) / Garona (1257) / Gaonna / Gaunna / Gauna aldaerak askotan^[3]^[4] dokumentatuko dira.^{[oh 1]}

Batzuek Garona edo Garaona izeneko herri hustu batez idatzi egin dute, toponimoa gaurko Gaunarekin lotu gabe.^[5]

XV. mendean Gauna familiaren dorretxea egon zen baina Diego Martínez de Álava komuneroak eraitsi zuen.

Gaunako biztanleria

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

Araba Bus

Zerbitzua	Hasiera	Ibilbidea	Amaiera ⁠
5	Gasteiz (geltokia)	Gasteiz (Alas/Boulebard) • Gasteiz (Madril/Arantzabela) • Arkauti • Arkauti (Nekazaritza i.) • Arkauti (akademia) • Oreitia • Burgu • Dulantzi • Gauna • Adana • Uribarri Jauregi • Gereñu • Alaitza • Langarika • Gazeo • Agurain • Erdoña • Zalduondo • Araia (Iduia)	Araia

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

Eskualdeko Garraioa

Zerbitzua	Hasiera	Ibilbidea	Amaiera ⁠
8a	Agurain Azilu Erdoña Dulantzi	Alaitza • Langarika • Gazeo • Ezkerekotxa • Txintxetru • Gereñu • Uribarri Jauregi • Adana • Gauna	Agurain Azilu Erdoña Dulantzi

Hizkuntza nagusia gaztelania da. XIX. mendearen hasieran galdu zen euskara.^[6]

San Esteban parrokia eliza gotikoa^[7]
San Bitor ermita^[8]: Itxogana mendiaren oinean dago eta XVII mendean berriztu zuten.

Herriko jaiak uztailean izaten dira eta "El Chofi" pertsonaia ateratzen da.
San Bitor ermitan ekainaren 12an erromeria egiten da. Arabako kirolarien patroia da.

↑ Gaonna, antroponimo bezala, Becerro Galicanoan dokumentatuta dago, bertan Fortun Gaonna delako bat aipatzen da. (Ikus: 1090. urte inguruan datatutako "Relación de tierras y viñas de San Justo (Viñaspre)". fol. 81v, 82)

↑ «Gauna - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-12-07).
↑ «Gauna - Lugares - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-04-26).
↑ «Gauna - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-09-30).
↑ «Gauna - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-04-26).
↑ (Gaztelaniaz) «GARONA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2025-07-01).
↑ Lur entziklopedietatik hartua.
↑ Lur entziklopedietatik hartua.
↑ Lur entziklopedietatik hartua.

Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gauna

Artikulu hau Arabako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.