Georgiera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Georgiera / Kartveliera
ქართული ენა
Datu orokorrak
Lurralde eremua Georgia, Iran, Azerbaijan, Turkia, Errusia.
Hiztunak 4,1 milioi[1]
Ofizialtasuna Georgia
Eskualdea Kaukaso
Araugilea Ez du
Hizkuntza familia
giza hizkuntzak
Ibero-kaukasoar hizkuntzak
Kartveliar hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua, hizkuntza eranskari, SOV hizkuntza eta hizkuntza ergatiboa
Kasu gramatikalak nominatibo, ergatibo, genitibo, datibo, instrumental, vocative case eta transformative case
Alfabetoa Mxedruli eta Georgian Braille
Aurrekaria antzinako georgiera
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 ka
ISO 639-2 geo kat
ISO 639-3 kat
Ethnologue kat
Wikipedia ka

Georgiera edo kartveliera[2] Georgiako hizkuntza ofiziala da. Herrialde horretan, biztanleen % 83ren lehen hizkuntza da, eta beste 500.000 bat lagunek mintzatzen dute Georgiatik at. Alfabeto berezi batez idazten da, georgiar alfabetoaz, hain zuzen.

Georgierari kartveliera izena ere ematen zaio, georgiera eta hizkuntza hego-kaukasoarrak nahasiz, kartveliar hizkuntza hego-kaukasiar guztiei emaniko izena baita.[erreferentzia behar] Georgiera hizkuntza horien erreferente literario ia bakarra da, hala ere. Kivrulia, juduek hitz egiten duten aldaera, 20.000 lagunek mintzatzen dute Georgian, eta 65.000k handik kanpo (Israelen, batez ere).

Gaur egungo hizkuntzalaritzat oinarrigabetzat baztertu duen dene-kaukasoar hizkuntzen hipotesiak, euskararen jatorri berekotzat jo zuen georgiera.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Georgiera deklinabidea duen hizkuntza bat da. Guztira, zortzi kasu daude: nominatiboa, ergatiboa, datiboa, genitiboa, instrumentala, adberbiala, lokatiboa eta bokatiboa, izen, adjektibo eta izenordeekin erabiliak. Plurala eta singularra atzizki batekin markatzen dira kasua markatzen duten izenetan. Halaber, postposizioak erabiltzen ditu. Ez dago genero gramatikalik. Aditzek subjektuarekin, objektu zuzenarekin eta zehar objektuarekin batera komunztadura egiten dute: oso sistema konplexua dute eta iragankorra eta iragangaitza bereizten dira. Aditz-formak orainaldia, aoristoa eta perfektua dira.

Hitzen ordena oso askea da eta SAO, SOA eta OSA eskemak daude (S = Subjektua; A = Aditza; O = Objektua). Guztira, 5 bokal ditu eta 29 kontsonante-fonema, ejektiboak barne. Kontsonanteak elkarren segidan metatzea arrunt-arrunta da: adibidez, მღვდელი (mghvdeli, 'apez') eta მწვრთნელი (mcvrt'neli, 'entrenatzaile).[3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Glanville Price: Encyclopedia of the Languages of Europe.
  2.   53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak, Euskaltzaindia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0053.pdf. Noiz kontsultatua: 2010-12-14  .
  3. Aboutgeorgia.net

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Georgiera Aldatu lotura Wikidatan
Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.