Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Gimnospermo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Gimnospermo
Devoniar-gaur egun

Forest in Yatsugatake 11.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaPlantae
Dibisioa Gymnospermae
Dibisioak

Gimnospermoak (Gymnospermae) haziak sortzen dituen landareen talde bat da. Pinuak, izeiak, alertzeak, altzifreak, ginkgoak, etab. gimnospermoak dira. Izena antzinako grezieratik dator, γυμνόσπερμος (γυμνός "gymnos", biluzik eta σπέρμα "sperma" hazi) eta "hazi biluziak" esan nahi du. Izena datorkio bere haziak (obuluak) ez daudelako inguraturik fruitu batekin. Hazi horiek inguraturik ez izateak Angiospermoekin kontrajartzen ditu, obulutegi baten barruan dituen taldeak. Gimnospermoen haziek, batzuetan, pinaburuak sortzen dituzte, baina beste batzuetan haziak bakarka aletzen dira, Torreya edo Ginkgo generoetan bezala[1].

Gimnospermoek eta angiospermoek, elkarrekin, fanerogamo edo espermatofitoen taldea osatzen dute, hau da, haziak dituzten landareak. Gimnospermoen barruan sei filum edo dibisio daude. Cycadophyta, Ginkgophyta, Gnetophyta eta Pinophyta taldeak gaur egungo ordezkariak dira; Pteridospermales eta Cordaitales filumak dagoeneko desagertuta daude[2].

Gimnospermoen talderik ugariena koniferak dira (pinuak, altzifreak eta ahaideak), ondoren zikadak, Gnetophita eta, azkenik espezie bakarra den Ginkgo biloba.

Sustraietan hainbat onddorekin elkarteak osatzen dituzte, mikorrizaren forman Pinus generoan. Nitrogenoa finkatzen laguntzen duten zianobakterioekin elkartea osatzen dute Cycas generoan, sustrai koraloide deituriko sustrai txikien forman.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Hazi biluzia, eta ez dute albumenik
  • Perikarporik gabeak
  • Ezkata baten gainean hazten diren obuluak
  • Gehienetan zurezkoak eta hostoiraunkorrak dira eta estrobilo ar eta emeak beti bananduta daude.
  • Kotiledoi-kopurua 2 eta 12 bitartekoa da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  «Gymnosperms (Conifers, cycads and allies) — The Plant List», www.theplantlist.org, http://www.theplantlist.org/browse/G/. Noiz kontsultatua: 2018-05-30 .
  2.   Franklin,, Evert, Ray, Raven Biology of plants (Eighth edition. argitaraldia), ISBN 9781429219617, PMC 781446671, https://www.worldcat.org/oclc/781446671 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gimnospermo Aldatu lotura Wikidatan