Giza hezurdura

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Giza eskeletoa

Giza hezurdura edo eskeletoa gizakion hezurrek eta kartilagoek osatzen duten multzoa da. Lokomozio-aparatuaren atala da, gihar sistemarekin batera.

Hezur-ehunetan bizirik dauden zelulak (osteozitoak) eta osagai geldoak (kaltzio-gatzak eta fosforoa) konbinatzen dira. Haiekin batera, kolagenoak hezurrak osatzen ditu. Kolagenoa osagai organikoa da eta proteina hori beste zuntz batzuetan era agertzen da. Hezurrak bizirik dauden organoak dira, amaitu gabe berritzen direnak.

Funtzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hezur kopurua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Giza eskeletoak 208 hezur ditu:

  • Hogeita sei (26) bizkarrezurrean.
  • Zortzi (8) burezurrean.
  • Hamalau (14) aurpegian.
  • Zortzi (8) belarrian.
  • Hioide hezurra (1) ahots-organoa, trakearen hasieran kokatuta dagoena, laringean, eta bere baitan ahots-kordak dituena.
  • Hogeita bost (25) bularrean.
  • Hirurogeita lau (64) goiko gorputz adarretan.
  • Hirurogehita bi (62) beheko gorputz adarretan.

Atalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gorputza, orokorrean, hiru ataletan zatitzen da: Burua, enborra, eta gorputz adarrak. Atal bakoitzak bere hezur nagusiak ditu.

Garezurra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Burezur»
  • Garezurreko hezurrak 8 dira eta garuna babesteko kutxa gotorra osatzen dute.
  • Aurpegiko hezurrak 14 dira. Aurpegiko hezurren artean, garratzitsuenak masailezurrak (goikoa eta behekoa) dira, mastekatzeko erabiltzen ditugunak.
  • Mingainaren oinarrian bada soltean dagoen hezur bat, hioides izenekoa.

Gorputz-enborreko hezurrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Lepauztaia eta omoplatoa, goiko gorputz adarren sostengu direnak.
  • Saihetsak, birikak eta bihotza babesten dituzte, bular-kaiola osatuz.
  • Bularrezurra edo esternoia bi aldetako saihetsak lotzen dituena.
  • Ornoek bizkar-hezurra osatzen dute eta orno-muina babesten dute. Beste aldetik, saihetsak artikulatzen dituzte.
  • Pelbisa hiru zatiz osatua dago (iliona, iskiona eta pubisa) eta beheko adarren euskarri da.

Gorputz-adar torazikoko hezurrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Sorbaldako artikulazioa osatzen dute lepauztaia, omoplatoa eta besahezurrak.
  • Humeroa besoan dago.
  • Besaurrean, kubitu eta erradioa ditugu.
  • Karpoak besomuturrean ditugun 8 hezurrak dira.
  • Ondoren datozen eskuko hezur luzeak metakarpianoak dira.
  • Falangeak hatzetan dauden hezurrak dira.

Beheko gorputz-adarreko hezurrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aldakaren artikulazioa pelbisa eta femurrarekin osatzen da.
  • Femurra izterrean dugun hezur luzea da.
  • Belaunean dagoen hezur biribila errotula da.
  • Hankan tibia eta peronea ditugu.
  • Tartsoak 7 hezur ditu eta orkatilan ditugu.
  • Metatartsoak oineko hezur luzeak dira.
  • Behatzetan falangeak ditugu.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Giza hezurdura