Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Gizarte ekonomia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Gizarte ekonomia beste sektore ekonomikoekin alderatzen dituen diagrama.

Gizarte ekonomia edo gizarte ekonomia solidarioa ekonomiako sektore bat da non sektore pribatu eta sektore publikoaren artean egongo litzateke. Hirugarren sektorea bezala ere ezagutzen da, kooperatibak, elkarlaneko enpresak, irabazi asmorik gabeko erakundeak, sozietate laboralak eta mikro ekintzaile erakundeak barneratzen dira. Esan beharra dago “Gizarte Ekonomia” ez dela “Merkatuko Gizarte Ekonomia”-rekin nahastu behar. Hau Alemania Federalean aplikatu zen gerra ostean. “Gizarte Ekonomia” logika mikro bat da, “Merkatuko Gizarte Ekonomia” prozesu politiketan oinarritzen delarik.


Gizarte Ekonomia eta Soziala ekonomia egiteko modutzat definitzen da, antolaketa eta kooperazio batekin produkzioa, banaketa, eta ondasun eta zerbitzuen kontsumoa aurrera eramaten dira.

Antzeko kontzeptuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizartearen benetazko zati hau “ekonomia publiko eta kapitalistaren artean kokatzen dena” eta hauen alternatiba izateko potentziala eduki eta  gizarte ekonomia deitzen dena, beste termino batzuei izena eman die, hala nola, hirugarren sectorea, hirugarren sektore solidarioa, borondatezko sektorea, irabazi asmorik gabeko sektorea, sektore solidarioa, ekonomia solidarioa, iniziatiba soziala etab, antzeko errelitatea isladatzen dituztenak. Alor honetan eman diren hitz kopuruen hazkundea ikusita, errealitatean baieztatu dezakegu errealitate honen ikuskerek ekonomia anizkoitz baten alde borrokatzen dutela. Hauek merkatuan nahiz ez merkatuaren alorrean jokatzen dute, garapen sozial eta ekonomiko kolektibo ez baztertzaile bat aurrera eramateko asmoarekin jardunez.

Esan beharra dago ‘’Gizarte Ekonomia” lokuzioak beti ez duela eduki kontzeptual modura ‘’ekonomia publiko eta ekonomia pribatu kapitalista artean kokatzen den’’ errealitate sozial eta ekonomikoa izan behar.  XIX.mendearen hasieran, León Walras, Ramon de la Sagra, Friedrich von Wieser eta Gunnar Mydral bezalako autoreek beste ikusmolde batzuk eman zizkieten esamolde honi.

Autore batzuen arabera, ‘’gizarte ekonomia’’ kontzeptuak baterako‘’etika sozial’’ batengatik bereizita dauden erakunde mikroekonomikoen multzoa definitzen du. Honako kontzeptu hau positiboa izanik, barne erakundeetan oinarritzeaz gain, handik haratago joan eta hondakinen sektorean oinarritzen den sektorea izango litzateke, ekonomia publiko nahiz pribatu kapitalistan oinarritzen ez diren erakundeen bidez barneratzen direlarik.

Herrialdeka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argentinan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizarte Ekonomiaren definizio bat burutzea nahiko zaila izan eta hau osatzen duten erakunde izan ez dadin, Foro Social Mundialean garatu zen definizioaren arabera, berdintasunezko balore, kooperazioa, ingurumenarekiko konpromiso eta elkartasuna izpide dituen ekonomia da. Hauek aukera ekonomiko, sozial eta kulturalak ikustatzen ditu bidezko merkataritzan, finantza etikoetan eta mantentze ekologikoan oinarritzen diren ekimenekin.

Egia da gizarte ekonomian oinarritutako esperientziak azpimarragarriagoak izan direla eta nabarmen hazi direla krisiaren ondorioz. Hala ere,lanaren antolakuntzaren eta ekoizpenaren inguruko beste zenbait modu ematen dira. “Beste ekonomia” bat ekonomia kapitalista dominatzailea kritikatzen duena eta erantzun bat eskaintzen duela  sektore ahulenen inguruan.

Argentinan elkarte, kooperatiba, fundazio, eta krisiaren ondoren errekuperatutako enpresen inguruan hainbat eta hainbat esperientzia erregistratzen dira. Krisi hartatik errekuperatutako enpresa horiek legalki markoztatuak izan dira “Ley de quiebras” aldakuntza hartarik, langileen lanpostua mantentzeko aukera eman eta enpresatik joateko aukera kanporatzen duena.

Espainian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainian Gizarte Ekonomiaren inguruko aldaketak martxoaren 29an 5/2011 Legearen ondorioz gertatu ziren. Honek  Estatuaren eta Europar batasunaren barnean inflexio puntu bat suposatu zuen errekonozimendu eta sektorearen garapenean. Sektore hau “Confederación Empresarial Española de la Economía  Social" (CEPES)  entitatearen bidez ordezkatuta dago.

Gaur egun Espainian gizarte ekonomiaren kontzeptua nahiko ezaguna da. Hala ere, edukiaren inguruan hainbat ezberdintasun bilatzen dira alor zientifikoko aditu, sektoreko profesionalek, botere publikoek eta arauek diotenaren arabera.

2011. urteko Martxoaren 29an Gizarte Ekonomiako 5/2011 legea onartu zen, entitate guztiak agertzen diren marko juridikoa konfiguratzen dena. Helburu nagusia babesaren inguruko neurri batzuk taxutu eta promozionatzea da, legeak berak ekonomia jasangarri batekin lotzen dituena. Lege honek gizarte ekonomia “aktibitate ekonomiko eta enpresarial multzo bat da non ingurune pribatuan partaideen interes kolektiboak jaso eta interes ekonomiko edo sozial globala defenditzen den”

Herrialde frankofonoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrialde hauetan gizarte ekonomiaren terminoa économie sociale bezala ezautzen da. Hauen artean honako hauek azpimarratzen dira:

·        Frantzian, kontzeptu honen inguruan tradizio eta errotuta dagoena, gizarte ekonomiak mutualitateak, kooperatibak, elkarteak eta fundazioak barneratzen ditu.

·        Belgikan, Consejo Valón de la Economía Social (CWES)”-ek, goian izendatzen denak, honen inguruko definizio zahar eta goraipatuenetako bat proposatu zuen.

·        Kanadan, Québec probintzian bereziki, Definición del Observatoire en économie sociale de l'Outaouais, Lévesque Benoît, Mendell Marguerite, L'économie sociale au Québec: éléments théoriques et empiriques pour le débat et la recherche.

Herrialde anglosajoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Social economy kontzeptua onartua izaten ari da nahiz eta irabazi asmorik gabeko eta boluntario sektoreek ezagupen zientifiko handiagoa izan; hau da, ekintza ekonomietatik haratago biltzen ditu.

Europar Batasunean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europar Batasuneko batzorde ekonomiko eta sozialak 30 urte baino gehiago daramatza gizarte ekonomiaren ikusmoldearen sustapenean. Orain dela gutxi Europar Batasunean ikerketa bat egin da gizarte ekonomiaren inguruan.

Kolonbian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pardo eta Huertasekin bat etorriz, Kolonbiako sektore kooperatiboaren garapenean bost etapa historiko ezberdintzen dira. Lehenengo epea (1930-1945): mutualismo eta kooperatibismoaren sorkuntza . Bigarren etapa (1946-1964): kooperatibismoaren sustapen eta zabalkuntza. Hirugarren etapa (1965-1976); kooperatibismoaren finkapena. Laugarren etapa (1977-1990): sektore eta mugimendu sozial bezala izandako hazkundea; eta Bostgarren etapa (1991-2010): Krisia eta ekonomia solidarioa edo elkartasunekoa.

Venezuelan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizarte ekonomia terminoa ez da oso ezaguna Venezuelan. Hala ere, 2000.urteko martxoan Boliviako Konstituzioan barneratu zen. 184. Artikuluak honako hau ezartzen du: “prozesu ekonomikoetan parte hartuz eta ekonomiaren espresio ezberdinak estimulatuz, kooperatibak eta aurrezki kutxak hala nola, prozesu ekonomikoak sustatuko dira. Artikulu honek berak ekonomia popularra onartzen du honako hau baieztatzean: “Estatuak sustatu eta babestu egingo ditu ekonomia hobetzera bideratuak dauden elkarteak”.

Gizarte ekonomia, banku etikoak eta mikro kredituak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizarte ekonomiak historikoki hainbat sarbide eskaini ditu maileguak alor finantzarioan sartzeko; hala nola, aurrezki bateraturako modu ezberdinak. Mailegu kooperatibak, banku etikoak eta mikro maileguak izango lirateke. Muhammad Yunus Doktorea, Blangladesheko ekonomialari eta bankaria da. Mikro kredituaren garapena aurrera eraman duenaren aitzindaria da. Mikro kredituak mailegu txikiak dira, pertsona apal eta banku mailegu bat eskatu ezin dutenentzat zuzenduak izaten direnak. Grameen Bankuaren fundatzailea Nobel Sariarekin saritua izan zen.

1974. urteaan herrixka landatarrentzat antolaketa sozial moduko bat proposatu zuen, “Gram Sarker” (Gobernu landatarra)  izenekoa . Proposamen honek erabilgarri eta bideragarria izatea suertatu zen. Arrazoi honengatik, 1980an Bangladesheko gobernuaren bitartez ofizialki barneratua izan zen. Garai hartatik, herrialdea suntsitzen zuen goseteagatik (munduko herrialde pobre eta jendeztatuenetako bat) merkatuaren legeak gaindituz pobreziatik irtetea posible zela ohartu ziren. Hau mikro maileguak emanez izango litzateke: inongo segurtasunik gabeko mailegu solidarioak, behartsuenek ekintza independente eta sormenezkoak aurrera eraman ahal izateko.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

· Rifkin, Jeremy (1 de enero de 1996). El fin del trabajo: nuevas tecnologías contra puestos de trabajo : el nacimiento de una nueva era. Grupo Planeta (GBS). p. 321. ISBN 9788449303180. Consultado el 30 de septiembre de 2016.

· · María Victoria Deux Marzi - Pablo Vannini (2016). Manual de Tecnologías abiertas para la gestión de las organizaciones de la Economía Social y Solidaria. Buenos Aires - Los Polvorines: Cooperativa de Trabajo gcoop - Universidad Nacional de General Sarmiento. p. 38. ISBN 9789874655202.

· · Martínez, Luz Patricia Pardo; Mora, María Victoria Huertas de (6 de junio de 2014). «La historia del cooperativismo en Colombia: hitos y periodos». Cooperativismo & Desarrollo (en portugués) 22 (104). ISSN 2382-4220. doi:10.16925/co.v22i104.970. Consultado el 26 de junio de 2017.

· Bastidas-Delgado, Oscar; Richer, Madeleine (Mayo del 2011). «Economía social y economía solidaria: Intento de definición». CAYAPA - Revista Venezolana de Economía Social. Consultado el 24 de abril de 2017.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Observatorio del Sector Social de la Economía., la primera referencia de la economía social en México.
  • Observatorio Español de la Economía Social, información estadística y noticias de la economía social en España.
  • Observatorio Iberoamericano del Empleo y la Economía Social y Cooperativa, noticias, reseñas legislativas, políticas públicas, organismos, estudios y buenas prácticas de la economía social en Iberoamérica.
  • Centro de documentación sobre economía social y cooperativa.
  • ECSocial. Información para las empresas de economía social, Portal de Economía Social con directorio de empresas, noticias, trámites y creación de web gratuita para empresas de economía social.
  • [1], Portal de la Consejería de Economía, Innovación Ciencia y Empleo de la Junta de Andalucía, donde se puede encontrar asesoramiento sobre la cultura emprendedora y la economía social.
  • Comité Económico y Social Europeo (2012): La economía social en la Unión Europea (español, engl, fr, germ)
  • Mapa mundial de contenidos sobre trabajo liberador, autogestión y economías solidarias