Alertze-lerdeki

Wikipedia, Entziklopedia askea
Gomphidius maculatus» orritik birbideratua)
Alertze-lerdekia
2008-11-16 Gomphidius maculatus (Scop.) Fr 29283.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaBoletales
FamiliaGomphidiaceae
GeneroaGomphidius
Espeziea Gomphidius maculatus
Fr., 1838
Mikologia
Edible toxicity icon.svg 
jangarria da

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Alertze-lerdekia (Gomphidius maculatus) Gomphidiaceae familiako onddo espezie bat da.[1]

Jateko moduko espeziea, mendiko alertzeetan ateratzen dena. Zuhaixken artean, goroldiotan.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kapela: 3 eta 5 cm arteko diametrokoa, mamitsua eta likatsu samarra. Hasieran ganbila, gero irekia, gehienetan kamutsa, titirik gabea. Azala arrosa-arre kolorekoa orban ilunekin. Ertza beherantz biribildua.

Orriak: Hasieran zurixkak, ondoren arrosa-ardo kolorekoak eta azkenean beltzaranak; zabal, dekurrenteak, sabeldunak, bereizgarriak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

Hanka: 6 - 7 x 0,8 - 1 cm, altua, ia berdina, errezel likatsurik gabea. Hasieran zipriztin arreekin zurixka, geroago ilundu egiten da eta ardo-purpura koloreko tonua hartzen du; oinarrian horitu egiten da.

Haragia: Solidoa, argia, azalaren azpian tonu gorri-ardo kolorekoa hartzen joaten da, hori-limoi kolorekoa oinarrian. Zapore leunekoa eta usain ez oso nabarmenekoa.[2]

Etimologia: Maculatus epitetoa latinetik dator, zikindua dagoela esan nahi duen "maculatus" hitzetik. Orbanez estalita egoteagatik.

Jangarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jangarria.[3]

Nahasketa arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gomphidius gracilis delakoarekin, honek kapela arre-ardo kolorekoa du, orriak ez dira zikintzen eta ez dira beltzez koloreztatzen (ez dute arrosara biratzen); oin zurixka, pixkanaka beltzez margotzen dena eta oinarri horixka duena. Arrosara jotzen duen haragi zurixka. Zenbait autoreren iritziz, Gomphidius maculatus espeziearen aldaera bat da.[4]

Sasoia eta lekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udan eta udazkenean, mendiko alertzeen azpian.[5]

Banaketa eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europa, Ipar Amerika.

Erreferentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 426 or. ISBN 84-7173-211-4..
  3. (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 94 or. ISBN 84-404-0530-8..
  4. (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 461 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
  5. (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 368 or. ISBN 84-505-1806-7..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]