Goragune topografiko

1. irudia. Gezi bertikalek, uharte batean dauden hiru tontorren goragunea erakusten dute. Lerro horizontal puntadun batek tontor bakoitza lotzen du, altuena izan ezik, bera baino altuagoa den beste batera igotzeko igaro behar den punturik baxuenera; kurbatuek, ahaidetasun-erlazioa.

Mendi baten goragune topografikoa orografian mendiak sailkatzeko erabiltzen den nozioa da. Mendi baten gailurretik beste mendi batera, edozein dela ere, igotzeko jaitsi behar den gutxieneko desnibela da. Zenbat eta goragokoa izan mendi bat, orduan eta nabarmenagoa izango da inguratzen dutenen artean, altuera edozein dela ere.

Mendi guztiek, Everestek izan ezik, haiek baino mendi altuagoa dute. Eta horrek esan nahi du mendi batetik altuagoa den beste batera igarotzeko ahalik eta altuerarik txikiena galtzeko moduko lekuren bat egon behar duela. James Clerk Maxwell fisikari eskoziarrak aztertu zuen behaketa erraz hori, eta, ondorioz, pentsatu zuen erlazio garbia zegoela lurrazaleko gailur bakoitzaren eta mendi-lepo baten artean. Analisi horren alderdirik konplexuena da zehaztea zein den bi mendiak lotzen dituen mendi-lepo hori.

Denali, Alaskan, munduko gailur handienetakoa da (altitudea: 6.194 m , prominentzia:6.138 m.

Goragune topografikoaren kontzeptua irudikatzeko modu bat da gailur jakin baten gailurreraino lurra urez betetzen dela irudikatzea. Uraren gainetik, irlen antzera, bera baino garaiagoak diren gailurrak agertuko dira. Orain, ura husten hasten da, eta, pixkanaka, haren maila jaisten hasten da. Une jakin batean, mokoa bera baino altuagoa izango den beste batekin lotuko duen lur lehorreko mihi bat zabaldu dela ikusiko da. Gailurra, aukeratutako mendiaren altitudearen eta une horretan urak duen mailaren arteko aldeak adierazten du.

Goragune topografikoa, altuera bezala, balio absolutua da mendi batentzat, mendi bat bera baino garaiagoa den beste batekin lotzen duen punturik baxuenaren araberakoa baita.

Kanpo estekak

Gaztelaniaz

• Goragune topografikoari buruzko kontzeptuak.

Ingelesez

• K2 prominence
• http://www.peaklist.org goragune topografikoari buruzko web orri bat da, eta bertan agertzen diren list-ak eta/edo mapak 1500 metroko irtengunera (ultra) doitzen dira.
• Prominence and Orometry a detailed and lucid account by Aaron Maizlish of the theory of prominence
• http://groups.yahoo.com/group/prominence/ Yahoo! Taldeak, Topographic prominence discussion
• Edward Earl’s website
• Edward Earl’s article on Topographic Prominence
• Index to definitions in the Canadian Mountain Encyclopedia
• Mountain Hierarchies a description of the different systems of defining parent peak
• Mountain Hierarchy using Prominence Islands
• Surface Network Modelling on the Center for Advanced Surface Analysis website
• Surface Network Modelling a paper by Sanjay Rana and Jeremy Morley
• The 100 most prominent peaks in Colorado
• Alan Dawson's The Relative Hills of Britain

• Datuak: Q656751
• Multimedia: Topographic prominence / Q656751