Grisez margotutako ontzien kultura

Grisez margotutako ontzien kultura
	;
Mota	kultura arkeologiko
Honen parte	Burdin Aroa
Geografia
Jatorria	Indiako azpikontinentea
Hasiera	K.a. 1200
Amaiera	K.a. 600
Hedapen mapa

Grisez margotutako ontzien kultura (ingelesez: Painted Grey Ware culture) Indiako azpikontinentean Burdin Aroan agertu zen kultura bat izan zen, K.a. 1200 eta 600 urteen artean gutxi gora behera.

Gangesen lautadan hedatu zen. H hilerrien kulturaren eta Ontzi beltz eta gorrien kulturaren oinordekoa kontsideratzen da eta Iparraldeko ontzi beltz leunduen kulturaren aurrekoa.

Historia

Garai vedikoaren erdialdean eta amaiera aldean kokatzen da, Indus haraneko zibilizazioaren gainbeheran sortu zen Kuru Erresuman. Hau izan zen Indiako lehenengo estatu handia.^[1]

Normalean K.a. 1200 eta 600 urteen artera mugatzen bada ere,^[2] Akinori Uesugi arkeologoak hiru periodo bereziten ditu Grisez margotutako ontzien kulturan:^[3]

1. periodoa (K.a. 1300-1000): Ganges eskualdearen iparraldean agertu zen, Ghaggar haranean.
2. periodoa (K.a. 1000-600): Ganges lautadaren mendebaldera zabaldu zen.
3. periodoa (K.a. 600-300): Ekialdearekin harremandu zen eta kultura lausotu egin zen.

Zeramikaren ezaugarriak

Grisez margotutako zeramikazko pieza finak dira eta apaingarri geometriko beltzak izaten dituzte.^[4] Estandarizazio maila nahiko altua agertzen dute, izan ere oinarrizko bi forma baitituzte; erretilu zapala eta katilu sakonagoa, horma eta oinarriaren artean angelu zorrotza duena. Apaingarrien aniztasuna txikia da; bertikala, zeharra edo zigi-zaga itxurakoa, puntuen ilarak, espiralen kateak eta zirkulu kontzentrikoak dira itxura ohikoenak.^[5]

Kulturaren ezaugarriak

Asentamenduak

Kultura hau herrixka eta asentamenduei lotzen zaie. Zaldiak etxekotu ziren, boliaren artisautza zuten eta burdinaren metalurgia goiztiar bat ere bai.^[2] 2018. urterako grisez margotutako ontzien kulturako 1.576 toki aurkitu ziren.^[6] Ia guztiak nekazal herrixka txikiak dira eta dozena gutxi batzuk herri kontsidera daitezkeenak. Hauetariko handienak zanga edo lubakiek eta pilatutako lurrez eta zurezko palisadez egindako lubetek gotortuak zeuden, beti ere K.a. 600 urtetik haratago aurkitzen diren herriak baino sinpleagoak.^[7]

Bizimodua

Kultura honetan arroza, garia, artatxikia eta garagarra lantzen zen. Etxekotutako abereak behiak, ardiak, txerriak eta zaldiak ziren. Etxeak makilak edo kanaberak gurutzatuz eta buztinez beteta eraikitzen zituzten eta hierarkia nabarmena zuten, izan ere etxe handienek hainbat gela izaten baitzituzten. Hierarkia asentamenduen kokapenean ere nabari zen, erdigunean herri bat izaten zen eta inguruan asentamendu txiki. Urbanizazioaren lehen zantzuak ikusten dira, antolaketa soziala eta merkataritza, urrezko, kobrezko, bolizko eta harribitxizko apaingarriak agertzen dira, ale soberakinak gordetzeko ontziak, harrizko pisuak, zolatutako kaleak, ur-kanalak eta lubetak.^[8]

Goldea erabiltzen zuten. Populazioa handitu ahala gizartea konplexuagoa bihurtu zen. Artea eta artisautza agertu ziren eta terrakota, harri, faiantza eta beiratan gizakien eta animalien iruditxoak agertu ziren. Ertzetan motibo geometrikoak izaten zituzten, ziurrenik jainkoen sinboloak izango zirenak eta erritualetan erabiltzen zirenak.^[9]

Erreferentziak

↑ Geoffrey Samuel. (2010). The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century. Cambridge University Press, 45–51 or..
↑ ^a ^b (Ingelesez) Mallory, J. P.; Adams, Douglas Q.. (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. Taylor & Francis ISBN 978-1-884964-98-5. (kontsulta data: 2025-11-18).
↑ Uesugi, Akinori. (2018-01-01). «An Overview on the Iron Age in South Asia» A. Uesugi ed. Iron Age in South Asia (kontsulta data: 2025-11-18).
↑ (Ingelesez) UNESCO. (1996-12-31). History of Humanity: From the Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D.. UNESCO Publishing ISBN 978-92-3-102812-0. (kontsulta data: 2025-11-18).
↑ Bridget and Raymond Allchin. (1982). The Rise of Civilization in India and Pakistan. Cambridge University Press.
↑ Uesugi, Akinori. (2018). A Study on the Painted Grey Ware. in Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology 6, 2 or..
↑ (Ingelesez) Heitzman, James. (2008-03-31). The City in South Asia. Routledge ISBN 978-1-134-28963-9. (kontsulta data: 2025-11-18).
↑ Singh, Upinder. (2009). A History of Ancient and Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Longman, Delhi, 246–248 or..
↑ Kenoyer, J. M.. (2006). Cultures and Societies of the Indus Tradition. In Historical Roots". in the Making of ‘the Aryan’, R. Thapar (ed.), National Book Trust, New Delhi, 21–49 or..

Kanpo estekak

Datuak: Q2525293
Multimedia: Painted Grey Ware / Q2525293

[1] Geoffrey Samuel. (2010). The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century. Cambridge University Press, 45–51 or..

[:0-2] (Ingelesez) Mallory, J. P.; Adams, Douglas Q.. (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. Taylor & Francis ISBN 978-1-884964-98-5. (kontsulta data: 2025-11-18).

[3] Uesugi, Akinori. (2018-01-01). «An Overview on the Iron Age in South Asia» A. Uesugi ed. Iron Age in South Asia (kontsulta data: 2025-11-18).

[4] (Ingelesez) UNESCO. (1996-12-31). History of Humanity: From the Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D.. UNESCO Publishing ISBN 978-92-3-102812-0. (kontsulta data: 2025-11-18).

[5] Bridget and Raymond Allchin. (1982). The Rise of Civilization in India and Pakistan. Cambridge University Press.

[6] Uesugi, Akinori. (2018). A Study on the Painted Grey Ware. in Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology 6, 2 or..

[7] (Ingelesez) Heitzman, James. (2008-03-31). The City in South Asia. Routledge ISBN 978-1-134-28963-9. (kontsulta data: 2025-11-18).

[8] Singh, Upinder. (2009). A History of Ancient and Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Longman, Delhi, 246–248 or..

[9] Kenoyer, J. M.. (2006). Cultures and Societies of the Indus Tradition. In Historical Roots". in the Making of ‘the Aryan’, R. Thapar (ed.), National Book Trust, New Delhi, 21–49 or..

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]