Hego Euskal Herriko hauteskundeak Espainiako Bigarren Errepublikan

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Hona hemen Espainiako Bigarren Errepublikan egin zituzten hauteskundeen emaitzak Hego Euskal Herrian[1]:

1931ko ekainaren Biltzar Konstituziogilerako hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «1931ko ekainaren Biltzar Konstituziogilerako hauteskundeak»
Hauteskundeen parte-hartzea (1931-6-28)
Barruti Hautesle Boto Parte-hartzea (%)
Bilbo 81.878 62.951 76,9
Bizkaia 40.567 32.493 80,1
Gipuzkoa 73.108 62.548 85,5
Araba 26.307 21.290 80,9
Nafarroa 88.347 73.786 83,5
Espainia 6.199.750 4.348.691 70,1
Hauteskundeen emaitzak (1931-6-28)
Alderdi Hautagai Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
Comunión Tradicionalista 5 15.982 26,0 35.819 14,4 8.016 37,9 92.042 25,3 151.859 16,1
Katolikoak 4 71.879 29,0 93.624 25,7 165.503 17,5
EAJ 9 93.312 37,5 31.209 50,8 35.901 14,5 4.615 21,8 46.419 12,7 211.456 22,4
EAE 6 9.451 3,8 1.458 2,4 25.407 10,2 36.316 3,8
Errepublikanoak (Guztira) 11 63.668 25,6 6.441 10,4 52.123 21,0 8.513 40,3 80.875 22,2 211.620 22,4
Autonomoak 2 31.961 12,8 6.441 10,4 38.402 4,1
PRR 2 51.182 20,6 51.182 5,4
PRRS 3 31.707 12,7 8.513 40,3 27.045 7,4 67.265 7,1
AR 2 53.830 14,8 53.830 5,7
PRDF 2 941 0,4 941 0,1
PSOE 6 65.298 26,2 6.381 10,4 25.612 10,3 51.393 14,1 148.684 15,8
PCE 8 17.104 6,9 1.301 0,5 18.405 2,0


Hauteskundeen emaitzak (1931-6-28)
Hautagai Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
Eskuina 93.312 37,5 47.191 76,8 143.599 57,9 12.631 59,7 232.085 63,7 528.818 56,0
Ezkerra (errepublikano eta PSOE) 128.966 51,8 12.822 20,8 102.201 41,2 8.513 40,3 132.268 36,3 384.770 40,8
PCE 17.104 6,9 1.301 0,5 18.405 2,0
EAE 9.451 3,8 1.458 2,4 10.909 1,1
Errepublikano disidenteak 941 0,4 941 0,4

Koalizio katoliko-foruzaleak Hego Euskal Herriko 20 eserlekutik 15 lortu zituen. Hauek euskal gutxiengoa izeneko parlamentu-taldea osatu zuten[2]. Hona hemen gutxiengo horren parlamentariak:

Nafarroan honako emaitzak izan zituzten[3]:

1931ko hauteskundeen emaitzak Nafarroan
Hautagaia Alderdia Boto Hautesleen % Botoen %
Miguel Gortari Koalizio katoliko-foruzalea (independente) 46.925 53,1 63,6
Rafael Aizpun Koalizio katoliko-foruzalea (independente) 46.699 52,8 63,3
Jose Antonio Agirre Koalizio katoliko-foruzalea (EAJ ) 46.419 52,5 62,9
Joaquín Beuntza Koalizio katoliko-foruzalea (jaimista) 46.102 52 62,5
Tomás Domínguez Koalizio katoliko-foruzalea (jaimista) 45.940 30,7 62,2
Mariano Ansó Koalizio errepublikano-sozialista (PRAN) 27.181 30,6 36,8
Emilio Azarola Koalizio errepublikano-sozialista (PRRS) 27.045 30,1 36,6
Aquiles Cuadra Koalizio errepublikano-sozialista (PRRS) 26.649 29,5 36,2
Mariano Sáez Koalizio errepublikano-sozialista (PSOE) 26.128 29,5 35,4
Tiburcio Otsakar Koalizio errepublikano-sozialista (PSOE) 25.265 28,6 34,2

1933ko azaroaren Espainiako Gorteetarako hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «1933ko azaroaren Espainiako Gorteetarako hauteskundeak»
Hauteskundeen parte-hartzea (1933-11-19)
Barruti Boto Parte-hartzea (%)
Bilbo 139.075 77,9
Bizkaia 69.613 78,2
Gipuzkoa 130.098 78,1
Araba 40.180 71,7
Nafarroa 152.881 80,6
Espainia 8.711.136 67,5
Hauteskundeen emaitzak (1933-11-19)
Alderdi Hautagai Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
Comunión Tradicionalista 11 40.058 7,2 20.259 14,7 95.381 18,6 20.178 52,5 322.233 43,0 498.649 25,0
Renovación Española 4 40.278 7,2 19.100 13,8 32.320 6,3 91.698 4,6
Katoliko independenteak 2 136.923 18,3 136.923 6,8
Unión Navarra (CEDA) 1 77.690 10,4 77.690 3,9
EAJ 17 228.978 41,1 79.258 57,4 236.177 46,1 11.525 29,0 69.325 9,2 625.263 31,3
EAE 1 2.116 0,4 0.1
Partido Radical 7 15.698 3,1 2.382 6,0 25.841 3,4 43.921 2,2
Partido Federal 1 12.395 2,4 12.395 0,6
Gipuzkoako errepublikanoak 1 11.901 2,3 11.901 0,6
PRSS 6 2.078 0,1 169 0,1 98 0,2 5.552 0,7 7.897 0,4
PRSS Independiente 2 49.983 9,0 4.856 12,2 54.839 2,7
Acción Republicana 3 50.979 9,1 9.662 7,0 15.333 3,0 75.974 3,8
PSOE 12 100.938 18,1 9.337 6,8 81.560 15,9 105.918 14,1 297.753 14,9
PCE 16 43.995 7,9 338 0,2 9.365 1,8 109 0,3 6.120 0,8 59.927 3,0
Hauteskundeen emaitzak (1933-11-19)
Hautagai Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
Eskuina (CT, RE, CEDA eta katoliko independenteak) 80.336 14,4 39.359 28,5 127.701 24,9 20.718 52,2 536.846 71,6 804.960 40,3
Abertzaleak (EAJ eta EAE ) 228.978 41,1 79.258 57,4 238.293 46,6 11.525 29,0 69.325 9,3 627.379 31,4
Errepublikanoak (PRSS, PRSS Independente, Partido Radical, Partido Federal eta Gipuzkoako errepublikanoak) 103.040 19,5 9.831 7,1 55.327 10,8 7.336 18,5 31.393 4,2 206.927 10,4
Sozialistak (PSOE) 100.938 18,1 9.337 6,8 81.560 15,9 105.918 14,1 297.753 14,9
Komunistak (PCE) 43.995 7,9 338 0,2 9.365 1,8 109 0,3 6.120 0,8 59.927 3,0

Nafarroan Eskuinaren blokeak hautesle guztiak lortu zituen, botoen %69,7a eta 7 diputatu lortuz. Hona hemen emaitzak:

1933ko hauteskundeen emaitzak Nafarroan
Hautagaia Alderdia Boto Hautesleen % Botoen %
Tomás Domínguez Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 89.901 47,4 58,8
Javier Martínez de Morentin Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 79. 487 41,9 50,8
Esteban Bilbao Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 77.714 40,9 50,8
Rafael Aizpun Eskuinaren blokea (Unión Navarra) 76.003 40 49,7
Luis Arellano Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 72.377 38,1 47,3
Raimundo García Eskuinaren blokea (erregezale independente) 72.010 37,9 47,1
José Gafo Eskuinaren blokea (sindikatu katolikoak) 65.287 34,4 42,7
Ricardo Zabaltza PSOE 21.223 11,2 13,9
Julia Álvarez PSOE 21.119 11,1 13,8
Tiburcio Otsakar PSOE 20.358 10,7 13,3
Gregorio Angulo PSOE 20.158 10,6 13,2
Salvador Goñi PSOE 20.065 10,5 13,1
Manuel Irujo EAJ 15.097 7,9 9,8
Jose Antonio Agirre EAJ 14.166 7,4 9,2
Serapio Espartza EAJ 13.580 7,1 8,9
Julio Etxaide EAJ 13.451 7,1 8,8
Félix Izko EAJ 13.393 7 8,7
Franciso Oliver PRR 5.897 3,1 3,8
Fernando Romero PRR 5.682 3 3,7
Orosio Cristobalena PRR 5.177 2,7 3,4
Serafín Yanguas PRR 4.864 2,5 3,2
José M. Ubago PRR 4.329 2,3 2,8
Arcadio Ibáñez PRRS 2.561 1,3 1,6
Félix Luri PRRS 2.454 1,3 1,6
Jesús Sáez PCE 1.738 0,9 1,1
Vicente Zozaia PCE 1.214 0,6 0,8
Augusto Urabaien PCE 1.040 0,5 0,7
José Arantzeta PCE 909 0,4 0,6
Juan Mendola PCE 871 0,4 0,5
Miguel Oltza PCE 3 - -
Amador Touriño PCE 1 - -

1936ko otsailaren Espainiako Gorteetarako hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «1936ko otsailaren Espainiako Gorteetarako hauteskundeak»
Hauteskundeen parte-hartzea (1936-2-16)
Barruti Boto Parte-hartzea (%)
Bilbo 143.868 77,8
Bizkaia 71.219 78,2
Gipuzkoa 134.643 77,8
Araba 43.528 75,7
Nafarroa 155.699 80,0
Espainia 9.864.783 72,0
Hauteskundeen emaitzak (1936-2-16) 1. erronda
Alderdi Hautagai Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
Comunión Tradicionalista 9 30.027 5,3 24.726 17,7 87.345 16,5 16.020 37,1 318.014 43,0 476.132 23,5
Renovación española 3 29.946 5,2 22.089 15,9 43.495 8,2 95.530 4,7
Independenteak 2 30.274 5,3 76.080 10,3 106.356 5,3
CEDA 5 30.128 5,3 43.936 8,3 8.681 20,1 163.112 22,0 245.857 12,1
EAJ 14 173.775 30,4 72.026 51,6 195.647 36,8 8.958 20,8 14.799 2,0 465.205 23,0
EAE 1 34.987 4,7 34.987 1,7
Unión Republicana 1 10.221 7,3 10.221 0,5
IR 6 69.684 12,2 80.724 15,2 9.521 22,0 67.023 9,0 226.952 11,2
PSOE 5 138.591 24,2 10.424 7,5 40.195 7,6 33.912 4,6 223.122 11,0
PCE 3 69.178 12,1 39.213 7,4 32.874 4,4 141.265 7,0
Hauteskundeen emaitzak (1936-2-16) 1. erronda
Alderdi Bilbo  % Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Nafarroa  % Guztira  %
CEDA 120.375 21,1 46.815 33,6 174.776 33,0 24.701 57,2 557.208 75,3 923.875 45,6
EAJ 173.775 30,4 72.026 51,6 195.647 36,8 8.958 20,8 14.799 2,0 465.205 23,0
Fronte Popularra 277.453 48,5 20.645 14,8 160.132 30,2 9.521 22,0 168.796 22,7 636.547 31,4


Hauteskundeen emaitzak (1936-3-1) 2. erronda
Alderdi Bizkaia  % Gipuzkoa  % Araba  % Guztira  %
CEDA 40.897 29,6 22.634 53,8 63.531 10,7
EAJ 76.025 55,0 250.697 60,6 9.222 21,9 335.944 56,5
Fronte Popularra 21.377 15,4 163.215 39,4 10.205 24,3 194.797 32,8

Araban bi diputatu hautatu zituzten: gehiengoak 1 eta gutxiengoak 1. Lau hautagaiek honako emaitzak izan zituzten:[4]

Emaitzak ikusita, Juntak diputaturik ez izendatzea erabaki zuen eta bigarren itzuliko emaitzak honakoak izan ziren:

Bilbok 6 diputatu hautatu zituen: gehiengoak 4 eta gutxiengoak 2. Lehenengo itzuliaren emaitzak honakoak izan ziren:

Bizkaian beste hiru: gehiengoak 2 eta gutxiengoak 1. Itzuli bat baino ez zen beharrezkoa:

Gipuzkoak 6 diputatu hautatu zituen: gehiengoak 4 eta gutxiengoak 2. Lehenengo itzuliaren emaitzak honakoak izan ziren:

Bigarren itzuliko emaitzak honakoak izan ziren[5]:

Nafarroan Eskuinaren blokeak berriro hautesle guztiak lortu zituen, botoen %71,6a eta 7 diputatu lortuz:

1936ko hauteskundeen emaitzak Nafarroan
Hautagaia Alderdia Boto Hautesleen % Botoen %
Rafael Aizpun Eskuinaren blokea (Unión Navarra) 82.859 42,6 53,2
Tomás Domínguez Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 81.770 42 52,5
Miguel Gortari Eskuinaren blokea (Unión Navarra) 80.253 41,3 51,5
Javier Martínez de Morentin Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista y FASN) 79.224 40,7 50,9
Luis Arellano Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 78.861 40,5 50,6
Jesús Elizalde Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 78.159 40,2 50,2
Raimundo García Eskuinaren blokea (Diario de Navarra) 76.082 39,1 48,9
Juan Cruz Basterra Fronte Popularra (EAE ) 34.912 18 22,5
Constantino Salinas Fronte Popularra (PSOE) 33.912 17,4 21,8
Ramón Bengarai Fronte Popularra (IR) 33.903 17,4 21,8
Aquiles Cuadra Fronte Popularra (IR) 33.120 17 21,3
Jesus Monzón Fronte Popularra (PCE) 32.874 16,9 21,1
Manuel Irujo EAJ 14.799 7,6 9,5

1936ko apirilaren Espainiako presidente izendatzeko konpromisario hautatzeko hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «1936ko apirilaren Espainiako presidente izendatzeko konpromisario hautatzeko hauteskundeak»

Niceto Alcalá Zamora kargugabetu ondoren, 1936ko apirilaren 26an berriro hauteskundeak egin zituzten maiatzaren 10ean Gorteetako diputatuekin batera presidente izendatzeko konpromisario hautatzeko. Nafarroan berriro Eskuinaren blokeak irabazi zuen, honako emaitzak izanez:

1936ko konpromisarioen hauteskundeak
Hautagaia Alderdia Boto Hautesleen % Botoen %
Félix Díaz Martínez Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 67.952 34,8 56,8
Juan Pedro Arraiza Eskuinaren blokea (independente) 67.380 34,5 56,3
Arturo Monzón Eskuinaren blokea (Unión Navarra) 67.236 34,5 56,2
José Gómez Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 67.064 34,4 56
Juan Otxoa Eskuinaren blokea (Unión Navarra) 66.901 34,3 55,9
José Martínez Berasain Eskuinaren blokea (Comunión Tradicionalista) 66.170 33,9 55,3
Cándido Frauca Eskuinaren blokea (Partido Radical) 66.076 33,9 55,3
Aquiles Cuadra Fronte Popularra (Izquierda Republicana) 25.809 13,2 21,6
Ramón Bengarai Fronte Popularra (IR) 25.800 13,2 21,6
Constantino Salinas Fronte Popularra (PSOE) 25.770 13,2 21,5
Juan Carlos Basterra Fronte Popularra (EAE) 25.740 13,2 21,5
Jesus Monzón Fronte Popularra (PCE) 25.717 13,2 21,5

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Granja Sainz, José Luis de la (2008), Nacionalismo y II República en el País Vasco, Siglo XXI de España Editores, S.A., ISBN 8432313092 .
  2.   Serrano Moreno, Ana María (1989), Las elecciones a Cortes Constituyentes de 1931 en Navarra .
  3.   Jimeno Jurío, José María (2007), Navarra en la época moderna y contemporánea, Iruñea: Pamiela, ISBN 978-84-7681-457-4 .
  4. Sociología electoral de Álava 1931-1936
  5. 1936-2-19 22. orrialdea - Hemeroteca - Lavanguardia.es