Henrietta Lacks

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Henrietta Lacks
Bizitza
Izen osoa Loretta Pleasant
Jaiotza Roanoke Itzuli1920ko abuztuaren  1a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza Baltimore1951ko urriaren  4a (31 urte)
Heriotza modua berezko heriotza: cervical cancerra Itzuli
Jarduerak
Jarduerak nekazaria eta Etxekoandrea
Jasotako sariak
Henrietta Lacks (HeLa) Timeline (26453304954).jpg

Henrietta Lacks (batzuetan ezagututa Henrietta Lakes, Helen Lane, Helen Larson bezala) (1920ko abuztuaren 1ean - 1951ko urriak 4a)[1] afroamerikar neska izan zen. Bere kantzereko tumorearen zelulak dohaintza nahi gabekoa eta jakin gabe eman zituen, honek George Otto Gey-k landatu zituen zelula landa inmortalak sortu ahal izateko, hauek HeLa deitu zituen.[2] Lacks zituen zelulekin munduan zehar 70 000 experimentu zientifiko baino gehiago egin izan dira.

Bizitzako lehenengo momentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Henrietta Lacks, Loretta Pleasant, 1920ko abuztuaren 1an jaio zen Roanoken, Virginia. Haren aitak Eliza (1886-1924) eta John Randall Pleasant (1881-1969) izan ziren. Henriettaren ondorengoek oraindik ez dakite nola gerta zitekeen izen aldaketa hori Loretta-tik Henrietta-ra. Bere amak hamargarren semea jaiotzerakoan hil zen (1924), horren ondorioz, haien aita seme-alabak emaztearen familiarekin bizitzera eraman zituen. Hark trenbidean lan egiten zuen.

Henriettak bere aitonekin bizi zen Clover-en, Virginia. Bere lehengusuarekin ezkondu zen, David "Day" Lacks (1915-2002). Hark bere aitonen etxetik joan zen Henrietta 4 urterekin ailegatu zenerako. Haiek 1941.urtean ezkondu ziren. 1943. urtean David konbentzitu zuen iparraldera joateko lanaren bila eta Maryland-en aurkitu zuen, gainera, hor bizitzera geratu ziren. Hainbat seme-alaba izan zituen eta 1950ean kantzer-a hartu zuen, bost urte geroago Crownsville hopitalean hil egin zen.

Berak zeukan tumorearen kontrako tratamentua hartu baino lehen, carcinomaren zelula batzuk atera zitzaizkion inbestigatzeko asmoz haren baimena eman barik. Zortzi egun geroago, Dr. George Otto Gey tumore horien zelulen parte bat hartu zuten. Zelula horietatik, HeLa zelulak atera zituzten.

Geroago, radioterapia tratamenduarekin egon zen egun batzuk (ohikoena 1951.urtean). Egun gutxira bueltan etorri zen baina okertu egin zen eta antibiotikoekin tratatzera pasa ziren pentsatzen gaixotasun benereo bat ere zuela (gonorrea eta neurosífilis). Oinaze askorekin abuztuaren 8an Hospitalean ingresatu zen bere heriotza ailegatu zenerarte(1951ko urriaren 4a, 31urte).

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1970 urteen zehar, haren familiak hainbat inbestigatzaileek bidalitako eskapenak jasotzen zituzten familiaren genetica ezagutu nahi zutelako. Familia harritu egin zen konturatzean familian inor ez zuela zelula horien antzarik zituzten zelulak. Henriettaren tumoretik atera egin ziren zelula George Otto Gey-ri eman ziren, honek ikusi zuen zelula hauek bizirik mantentzen zirela eta kultibo batean hazten zirela. Zelula hon HeLa deitu zion, Henriettaren inizialak. Hauek gizakien lehen zelulak laborategi batean landu ahal zirenak izan ziren eta hauek ez ziren hiltzen zelulak zatitzen ziren ondoren. Hainbat experimentuetarako optimoak ziren eta hau aurrerapen handia izan zen. 1954.urtean, zelula hauek Poliomelitis-aren bakuna sortzeko erabili ziren,

Zelula hauetako 20 tonelada egin izan dira urteetan zehar eta zientifikoei bidali egin dira probak egiteko, kutsadurak sortzen dituen kalteak ikusteko, minbizia eta hiesa ekiditzeko...

1996.urtean Morehouse medikuntza ikastetxea eta Atlantako alkateak Henrietta Lacks-en zientzietarako egin zituen aurrerapenak ikustatu zituzten. 1998.urtean BBCk egindako 'Modern Times: The Way of All Flesh' dokumentalak, San Frantzizkoko zinema festaren premio bat irabazi egin zuen zientziei buruzko dokumentalik oberena izateagatik. Urte horien ondoren beste hainbat lan egin izan dira bere bizitzari buruz Rebecca Skloot en 'The immortal Life of Henrietta Lacks' -en liburua bezala.

Henriettaren historiak ikustarazten gaitu biomedikuntzan zalantza legal eta etikoak nola aurre egiten diren.

Bibliografía[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Skloot, Rebecca (2010). The Immortal Life of Henrietta Lacks. Nueva York: Random House. ISBN 9781400052172.
  • Skloot, Rebecca (2011). La vida inmortal de Henrietta Lacks. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 9788484609933.

Kanpoko Iturriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]