Hilakku
| 𒆳𒄭𒋃𒆪 (Ḫilakku), hasierako izena 𒆳𒉿𒆸𒁺 (Pirindu), geroko izena | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K.a I. milurtea – K.a 401 urtea | |||||||
| Monarkia | |||||||
 Hilakku (Zilizia) beste estatuekin batera, K.a VI. mendean | |||||||
| Geografia | |||||||
| Hiriburua | Ura (Anatolia) hasieran Tarso aurrerago | ||||||
| Kultura | |||||||
| Hizkuntza(k) | Luvitera | ||||||
| Historia | |||||||
| Garai historikoa | Burdin Aroa, Antzinaroa | ||||||
| |||||||
Hilakku (ondoren Pirindu izenez ere ezaguna) hego-ekialdeko Anatolian kokatutako luvitar hizkuntzako Neo-Hititar estatu bat izan zen Burdin Aroan eta Antzinaroan zehar existitu zena, dirudienez denbora luzeen iraun zuena. Bertako eremua grekoek Zilizia Malkarra (Kilikia Tracheia) bezala ezagutzen zuten, Taurus eta Bolkar mendien artean. Estatu honen izena Neo-Asiriar iturrietan agertu bada ere, oso gutxi dakigu bere testuinguru historikoari buruz; are gutxiago bere antolakuntzari buruz.[1][2][3]
Ḫilakku ez zen soilik geografiaz berezia; historian zehar inguruetako botere handiagoen arteko joko diplomatiko eta militarraren parte izan zen. Hasieran Tarhuntassa antzinako erresuma hititaren ondorengo erorketatik sortu zen, eta garaian Asiriar Inperio Berriaren eta Frigiarren arteko presioaren erdian kokatu zen, bestelako erresuma Neo-Hititar asko bezala. Inperio handien eraginpean egon bazen ere, askotan independiente mantendu zen eta, agintari desberdinen pean, aldiro Asiriarren menpe jarri edo haien aurka altxatu zen. Azkenean, Asiriar Inperio Inperioaren gainbeheraren ondoren, Pirindu izenarekin agertu zen iturri Neobabiloniarretan eta azken Neo-Hititar kulturaren bultzatzaileetako bat izan zen, oraindik iraun zuen azken estatuetako bat.[4][5][6]
K.a. 401ean, Akemenestar Inperioko Xahanxah zen Artaxerxes II.ak Ziliziaren autonomia indargabetu zuen, bertako agintari Siennesis III.ak Ziro Gazteak gidatutako matxinadari emandako babesaren ondorioz. Erabaki horren ondorioz, Pirinduko erresuma desegin egin zen eta erabat integratu zen Akemenestar Inperioan, Satrapia bezala, erregeen erregeak izendatutako satrapa batek gobernatutako probintzia bihurtuz. Lurraldeak Akemenestarren administrazio zuzenean jarraitu zuen K.a. 333ra arte, Akemenestar Inperioaren erorkerarekin amaitu zen arte.[7]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Draycott, Catherine M., ed. (2023). From Midas to Cyrus and Other Stories: Papers on Iron Age Anatolia in Honour of Geoffrey and Françoise Summers. British Institute at Ankara ISBN 978-1-912090-11-2. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ Bryce, Trevor. (2012). The world of the Neo-Hittite kingdoms: a political and military history. Oxford University Press ISBN 978-0-19-921872-1. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie. 4: Ha-a-a - Hystaspes. de Gruyter 1975 ISBN 978-3-11-006772-9. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ Kryszeń, Adam. (2019-07-10). «Hittite Toponymy» Altorientalische Forschungen 46 (1): 1–14. doi:. ISSN 2196-6761. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ Oreshko, Rostislav. (2020-02-01). «Ethnic Groups and Language Contact in Lycia (I): the ‘Maritime Interface’» Journal of Language Relationship 18 (1-2): 13–40. doi:. ISSN 2219-4029. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ (Ingelesez) Weeden, Mark. (2010). «Tuwati and Wasusarma: Imitating the behaviour of Assyria» Iraq 72: 39–61. doi:. ISSN 0021-0889. (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ «CILICIA» Encyclopaedia Iranica Online (kontsulta data: 2026-01-17).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q4822699