Edukira joan

Huerta de Arriba

Huerta de Arriba
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Burgosko probintzia
Izen ofizialaHuerta de Arriba
Posta kodea09614
INEk ezarritako kodea09173
HerriburuaHuerta de Arriba
Geografia
Koordenatuak42°06′58″N 3°04′55″W / 42.116111111111°N 3.0819444444444°W / 42.116111111111; -3.0819444444444
Mapa
Azalera33 km²
Altitudea1.205 m
MugakideakValle de Valdelaguna eta Monterrubio de la Demanda
Demografia
Biztanleria121 (2025)
alt_left 55 (%45,5) (%54,5) 66 alt_right
Dentsitatea4 bizt/km²
MatrikulaBU
huertadearriba.es

Huerta de Arriba Burgosko udalerria da, Sierra de la Demanda eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 154 biztanle zituen.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Valle de Valdelaguna eta Monterrubio de la Demanda.

Biztanleriaren tamainaUrtea120130140150160170180190200020052010201520202025Huerta de ArribaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 66 gizon, 55 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
1.82
3.03
 
90-94
 
7.27
3.03
 
85-89
 
12.73
4.55
 
80-84
 
7.27
4.55
 
75-79
 
1.82
9.09
 
70-74
 
5.45
16.67
 
65-69
 
14.55
12.12
 
60-64
 
16.36
18.18
 
55-59
 
9.09
3.03
 
50-54
 
1.82
4.55
 
45-49
 
1.82
7.58
 
40-44
 
3.64
6.06
 
35-39
 
7.27
3.03
 
30-34
 
1.82
4.55
 
25-29
 
5.45
0.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
0.00
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
1.82
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 48,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 46,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 0 —probintzian % 14,4—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Burgosko mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 48,8Probintzia berean · % 39,7Beste erkidegoa · % 11,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 199 etxebizitza zeuden: 65 (% 32,7) nagusiak eta 134 (% 67,3) ez-nagusiak.[3]

199etxebizitza
65etxegune

Etxebizitza multzoa Burgosko mapa

65
134
Etxebizitza nagusia (65)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (134)

Guztira 65 etxegune zeuden, eta horietatik 29 (% 44,6) pertsona bakarrekoak ziren.[4]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 129
2 pertsona19
3 pertsona10
4 pertsona3
5 edo gehiago4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 126 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 46,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,1.[5] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 21,9 zen 2021ean eta % 22,2 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 15,6 izatetik % 15,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 27,3 ziren, eta gizonen artean % 18,3; 9,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 25,5 eta gizonen % 7,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

126biztanle 15 urte edo +, 2024
% 22,2goi-mailako ikasketak+0,3 puntu 2021etik mapa
% 15,1lehen hezkuntza edo gutxiago−0,5 puntu 2021etik mapa
% 15,1
% 46,0
% 16,7
% 22,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 46,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,7Goi-mailako ikasketak · % 22,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Burgosko mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Huerta de Arriba, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak28% 22,213% 18,315% 27,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa21% 16,716% 22,55% 9,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)58% 46,037% 52,121% 38,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago19% 15,15% 7,014% 25,5
Guztira126% 100,071% 100,055% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Huerta de Arriba, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 21,9% 15,6% 46,9% 15,6128
2022% 22,8% 17,3% 44,1% 15,7127
2023% 21,8% 16,9% 46,0% 15,3124
2024% 22,2% 16,7% 46,0% 15,1126
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 20.618 euro-koa zen[6], eta etxegune bakoitzeko 37.235 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.879 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 23.450 euro zen. Errenta gordina 23.954 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 47,6[7]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 37,9), beste diru-sarrerak (% 7,7), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 5,4).

48%
38%
Soldata · % 47,6Pentsioak · % 37,9Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 5,4Beste sarrerak · % 7,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1]. Udalerrian indizea 26,2 da, probintziakoaren (28,3; Burgosko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,4; Burgosko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Huerta de Arriba udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 59 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 46,8; gainerako % 53,2 inaktibo zeuden.[9] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,7 zen eta emakumezkoena % 41,8; langabezia-tasa, aldiz, % 2,8 eta % 13,0 zen, hurrenez hurren.[9]

Okupatuen kopurua 52 zen 2023ean, 2021eko 56etik behera.[10] Emakumeek okupatuen % 36,5 osatzen dute, eta gizonek % 63,5.

52okupatu, 2023−% 7,1 2021etik
% 36,5emakumeak okupatuen artean
% 46,8jarduera-tasa, 2024
% 6,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 43,7
% 53,2
Okupatuak · % 43,7Langabeak · % 3,2Inaktiboak · % 53,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Huerta de Arriba, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak55% 43,735% 49,320% 36,4
Langabeak4% 3,21% 1,43% 5,5
Inaktiboak67% 53,235% 49,332% 58,2
Guztira126% 100,071% 100,055% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,6), eraikuntza (% 17,3), industria (% 17,3) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,8).[10]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Burgosko mapa
% 17,3
% 17,3
% 59,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 5,8Industria · % 17,3Eraikuntza · % 17,3Zerbitzuak · % 59,6

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 63,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,1), eta oinarrizko okupazioak % 13,5.[11] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 51,5 eta emakumeen % 84,2).

% 23,1
% 63,5
% 13,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 23,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 63,5Oinarrizko okupazioak · % 13,5Ez dago jasota · % 0,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Huerta de Arriba, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak12% 23,19% 27,33% 15,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak33% 63,517% 51,516% 84,2
Oinarrizko okupazioak7% 13,57% 21,20% 0,0
Ez dago jasota0% 0,00% 0,00% 0,0
Guztira52% 100,033% 100,019% 100,0

Okupatuen % 76,9 besteren konturako langileak dira, eta % 23,1 norberaren konturakoak.[12]

% 23,1
% 76,9
Norberaren kontura · % 23,1Besteren kontura eta beste egoera bat · % 76,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Huerta de Arriba, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura12% 23,15% 15,27% 36,8
Besteren kontura40% 76,928% 84,812% 63,2
Guztira52% 100,033% 100,019% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 342 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 33 km² denez, NAE lurraldearen % 10,4 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 100 larre iraunkorrak (342 ha, 8 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
10%
90%
NAE · 342 ha (% 10,4)Gainerako azalera · 2.958 ha (% 89,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Larre iraunkorrak · 342 ha (% 100)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 331 behi zeuden[15][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 54 gidari zeuden erroldatuta: 38 gizon (% 70,4) eta 16 emakume (% 29,6)[16]. Biztanleen % 44,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 137 ibilgailuk osatzen zuten: 86 turismo, 27 furgoneta, 9 kamioi, 8 ziklomotor eta 2 motozikleta[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 711 turismokoa zen, probintziako (555) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,8 urtekoa zen; turismoen % 2,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,2 diesel zen eta % 35 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 44,5k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
21%
32%
45%
0 etiketa · 1 (% 0,7)ECO · 2 (% 1,5)C etiketa · 29 (% 21,2)B etiketa · 44 (% 32,1)Etiketarik gabe · 61 (% 44,5)
Turismoak, adinaren arabera
14%
22%
42%
20%
< 4 urte · 2 (% 2,3)4–8 urte · 12 (% 14)8–15 urte · 19 (% 22,1)15–25 urte · 36 (% 41,9)≥ 25 urte · 17 (% 19,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  6. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Burgos.tab.
  7. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Burgos.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1765226.
  15. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Burgos.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.