Ibarre (Donaixti-Ibarre)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ibarre
Nafarroa Beherea, Euskal Herria

Ibarre - Casa natale di Michele Garicoits.jpg

Garaikoetxea, Mixel Garikoitzen jaiotetxea
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Probintzia  Nafarroa Beherea
Herria Donaixti-Ibarre
Koordenatuak 43° 10′ 51″ N, 1° 04′ 44″ W / 43.18083333°N,1.07888889°W / 43.18083333; -1.07888889Koordenatuak: 43° 10′ 51″ N, 1° 04′ 44″ W / 43.18083333°N,1.07888889°W / 43.18083333; -1.07888889
Ibarre hemen kokatua: Euskal Herria
Ibarre
Ibarre
Ibarre hemen kokatua: Nafarroa Beherea
Ibarre
Ibarre

Ibarre Donaixti-Ibarre udalerriko herri bat da, Nafarroa Behereko Oztibarre eskualdean. Herri honek 1841 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Herritarrei "ibartar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 22 km daude.

Izenaz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dokumentazio historikoan lekuizen hau forma desberdinetan agertzen da: Nostre-Done d'Ibarre (1472an Okzitaniako Bastidaxarreko notarioen idazkietan) eta Ibarren (1513an Iruñeko tituluetan).[1]

Etimologia argikoa, hainbeste "ibar" daude Euskal Herrian, tartean Ibarra udalerri gipuzkoarra, zeinekin jentilizioa konpartitzen duen; baita erabat homonimoa den Bardozeko Ibarre auzoa ere. Orozkoko Ibarra auzoaren izena "Iberre" ahoskatzen dute bertakoek. Ibar osoaren (Oztibarreren) izenaren sorreran zerikusia izan zezakeela irizten dio Orpustanek.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroa Behereko Oztibarren, Hoztako Ur Handiaren ibilbidean dago, errekari izena ematen dion herriaren eta Bunuzeko Plazagaina auzoan urak Biduzen isurtzen duen lekuaren artean. Beraz, Hozta du hego/hego-ekialdean, Donaixti udalburua ekialdean, Bunuze iparraldean eta Ibarrola ipar/ipar-mendebaldean.

Aipatu herri guztiak oztibartarrak dira.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri kasko txikiaz gain hainbeste auzo sakabanatuk osatuta dago; haietako batzuk aipatuko ditugu "Eraikin eta monumentu historikoak" atalean, aspaldiko etxe nobleen izen berberak eramaten dituztelako gaur egun ere.

Orografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria 257 metrotan dago eta altuera baxuenak Bunuzerekiko mugan, erreka beherantza segituta, ematen dira (200 m baino baxuagoak). Aldiz, ingurumarian mendi nabarmen batzuk daude, erdibidean dagoen Hoztako Ur Handiaren bi aldeetan:

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1412-1413ko erroldan 5 etxerekin ageri da (Donaixti daturik gabea da) eta 1551ekoan 13 etxe zituen.

Fusioa baino lehen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1841eko fusioaren aurreko datuak:

1793 1800 1806 1821 1831 1836
Ibarre 148 168 173 160 176 146

Iturria : http://cassini.ehess.fr

Fusioaren osteko udalerriaren datuak jakiteko, ikus Donaixti-Ibarre.

Errepideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donaixti udalerriko buruarekin konparatuta historia handiagokoa bada ere, garraio aldetik aspalditik bide bazterrean dagoen herritzat jo daiteke; Nafarroa Beherea eta Zuberoa lotzen dituen D 918, garai bateko RN-618 ospetsuaren zatia ez da bertatik pasatzen. D 168 errepide honetatik atera eta herritik hurbil (beheko aldetik, erreka kontrako ibilbidean segituz), Hoztarako bidean. Hortik segituta posible da -errepide oso estua bada ere- Garaziko Hergaraiko herrietara heltzea.

Bestela, Donaixtira joateko bada D 68 izenekoa.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri-historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2004an onartutako udalerriko armarrian[4] herri honi erreferentzia egiten dion elementua hauxe da: goiko ezkerraldeko gurutzedun bihotzak Mixel Garikoitzek Betharramgo Jesus Bihotz Sakratuen Elkartea sortu zuela gogorarazten du; besteetan leku guztietan dauden mendiak, ibaia (Biduze hain justu) eta abeltzaintza eta ehiza irudikatzen dituztenak.

Eraikin eta monumentu historikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura eta hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza eta abeltzaintza izan dira herritar gehienen lanbideak.

Ibartarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Geografia
Nafarroa Beherea
Artikulu hau Nafarroa Behereko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa